Dinsdag 27/09/2022

Voor u uitgelegdCovid-19

Bijna 23.000 Belgen liepen afgelopen weken opnieuw besmetting op. Hoe komt dat?

null Beeld Photonews
Beeld Photonews

Net geen 23.000 Belgen – zowel gevaccineerd als niet-gevaccineerd – raakten in de afgelopen acht weken opnieuw besmet met het coronavirus, nadat ze het eerder al opliepen. Dat blijkt uit een nieuw rapport van gezondheidsinstituut Sciensano, al gaat het enkel om mensen die zich effectief lieten testen. Hoe komt dat? Hebben sommigen van nature een zwakker immuunsysteem? Viroloog Marc Van Ranst geeft uitleg.

Brecht Neven

Volgens Sciensano blijft het aantal Belgen dat voor een tweede keer besmet raakt redelijk stabiel. Het percentage schommelt al een hele tijd net boven de 10 procent. Iedere keer wanneer er een nieuwe variant opduikt, stijgt het licht om daarna opnieuw te stabiliseren. Dat is aanzienlijk. Want bij sommige andere infectieziekten zoals de mazelen geldt dat iemand die de ziekte eenmaal heeft gehad, die zelden een tweede keer oploopt.

Hoe kan dat?

Van Ranst: “Het coronavirus muteert veel sneller dan het mazelenvirus. Maar vergis je niet: immuniteit tegen de mazelen vraagt ook meerdere vaccinaties. Met corona is dat net zo. Het huidige vaccin is ook gebaseerd op de originele Wuhan-variant. Omikron omzeilt voor een deel onze opgebouwde immuniteit.”

We hebben niet allemaal een even sterk immuunsysteem?

“Kijk naar de griep. Sommige mensen hebben het elk jaar zitten, terwijl anderen erin slagen het virus 20 jaar te ontlopen. De oorzaken zijn divers. Een sociaal beest zal sneller ziek worden dan iemand die amper buitenkomt. Er zijn ook genetische factoren. Sommige mensen zijn van nature beter bestand tegen een besmetting.

“Bij extreme uitputting of koude werkt het immuunsysteem minder goed. Dat is allang geweten. Al zijn er ook subtielere verschillen. Zo krijgen vrouwen net iets minder vaak een infectie dan mannen. Genetische resistentie tegen infectie is gebonden aan het X-chromosoom. Mannen hebben er daar maar één van en vrouwen twee. We leren hier nog volop over bij.”

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Hoe beschermt ons lichaam tegen een virus?

“Het lichaam heeft drie verdedigingslinies. Zoals de landmacht, de zeemacht en de luchtmacht. De eerste linie noemen we aangeboren immuniteit. Dat is een basisbescherming tegen ziekteverwekkers. Die is niet afhankelijk van het type virus of bacterie dat ons probeert ziek te maken. De eerste linie schiet onmiddellijk in actie bij gevaar en probeert de schade te beperken.

“De overige linies zijn aangeleerd. De tweede verdedigingslinie bestaat uit antistoffen, geproduceerd door de B-cellen. Maar die antistoffen maken de B-cellen pas aan wanneer ze in contact komen met een ziektekiem. Dat kan een virus of een bacterie zijn, of een onschadelijk deeltje via een vaccin. De volgende keer wanneer een ziekteverwekker je lichaam wil binnentreden, maken de B-cellen meteen nieuwe antistoffen aan. De laatste linie bestaat uit de T-cellen. T-cellen zijn ook aangeleerd, maar kunnen bij een volgende besmetting meteen overgaan tot de aanval.”

Zijn symptomen bij een tweede of derde besmetting milder?

“Normaal gezien wel, maar niet noodzakelijk. Dat hangt ervan af of je tot een risicogroep behoort of niet. En of je gevaccineerd bent of niet. Ook hoeveel tijd er tussen een tweede besmetting zit, speelt een rol. Hoe meer tijd er zit tussen een vaccinatie en een besmetting, hoe groter de kans op zwaardere symptomen.”

Heb je meer kans op long covid na een tweede besmetting?

“Daar is de wetenschap het nog niet over eens. Sommige studies zeggen van wel. In dat geval loop je het best zo weinig mogelijk risico. Terwijl andere onderzoeken weer stellen dat de kans op langdurige klachten net kleiner wordt na een eerdere besmetting. Nog andere wetenschappers zeggen dat het risico op long covid kleiner wordt na vaccinatie.”

Wat denkt u zelf?

“Het is onmogelijk om hierover te speculeren. Maar zolang we het niet zeker weten, nemen we het best zo weinig mogelijk risico. Al mogen we de afweging van wat maatschappelijk aanvaardbaar is en wat noodzakelijk is om de risico’s te beperken niet uit het oog verliezen. Een nulrisico bestaat niet en is onleefbaar.

“Want ook tegen de griep is er geen enkel vaccin dat levenslang beschermt. Al bouw je bij elke dosis vaccin wel nieuwe immuniteit op. Dat is ook de reden dat de zomergolf maar een golfje werd en de ziekenhuizen niet overbelast raakten of er een lockdown noodzakelijk was.”

Wil dit dan zeggen dat corona stilaan endemisch is, de fase na de pandemie?

“Endemisch wil zeggen dat een virus continu aanwezig is. En dat is al zo sinds maart 2020. Uiteraard wel met grote pieken. Maar de hoop is dat het virus op een bepaald moment seizoensgebonden wordt. Dat het in de zomer amper aanwezig is en slechts in de winter opnieuw opduikt.

“Endemisch wil niet zeggen dat er geen probleem meer is. In sommige streken in de wereld is cholera endemisch en veroorzaakt het grote problemen. Om te zeggen dat er geen enkel gevaar meer is, is het nog te vroeg. Maar laten we hopen dat de basisregels om niet besmet te raken – maskers dragen in drukke binnenruimten, afstand houden en ventilatie – deel worden van het gezond verstand. Dan is het niet langer nodig om iedere winter op te roepen tot drastische, maatschappijverstorende maatregelen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234