Vrijdag 19/08/2022

AchtergrondTekenbeten

Blijf deze zomer gespaard van tekenbeten: ‘Kans op de ziekte van Lyme is niet verwaarloosbaar’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De tekenpopulatie is tijdens de lente in haar nopjes. Warme zon, af en toe wat regen en blote benen die het lange gras trotseren: het is niet verwonderlijk dat het aantal tekenbeten in juni op z’n hoogst is. Hoe kunnen we ons beschermen tegen de kleine bloedzuiger en loop je bij een beet ook meteen de ziekte van Lyme op?

Luka De Kinder

Neemt de tekenpopulatie toe?

Voorlopig kan er in België niet gesproken worden van een toename van teken, zegt Marie Hermy van de dienst Epidemiologie van infectieziekten van Sciensano. “In plaats van in het veld teken te vangen, verzamelen wij voor onderzoek data van tekenbeten bij mensen. Momenteel zien wij onze datawaarden niet stijgen. Dat wil niet zeggen dat er niet meer teken zijn dan voordien, maar het aantal tekenbeten dat gemeld is, lijkt niet abnormaal.”

Volgens Hermy is de aanwezigheid van gastheren heel belangrijk voor de groei van de tekenpopulatie. Een gastheer is het dier waarop de teek zich kan vastbijten om zichzelf vol te zuigen met bloed. Zo’n gastheer kan een hond, ree of vogel zijn, maar evengoed een mens. “Als het mooi weer wordt en we wat meer buitenkomen, krijgen wij meer meldingen van tekenbeten. In 2020, tijdens corona, weten we dat mensen vaker in de natuur gingen wandelen. Onze data zijn dat jaar anders dan die van 2016-2019 en 2021. De cijfers zijn echt een combinatie van de activiteit van teken en het menselijke gedrag”, zegt Hermy.

Hoe kan je jezelf beschermen tegen een tekenbeet?

Hermy raadt mensen aan om aangepaste kledij te dragen om naar buiten te gaan. Een lange broek en dichte schoenen kunnen wonderen verrichten, al is het maar om te gaan werken in je eigen tuin. “Als je gaat wandelen, steek je best je broek in je sokken. Je kan ook een insectenwerend middel zoals DEET gebruiken.” Het allerbelangrijkste, drukt Hermy ons op het hart, is dat je na je uitstap jezelf controleert op teken. Bovendien doe je zo’n tekencontrole best zo snel mogelijk om de kans op ziektes te beperken.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Als een teek op zoek is naar een gastheer, zal de parasiet zich klaarzetten op een plaats waar de kans groot is dat er een dier of mens tegenaan loopt. Lange grassen, varens of dicht struikgewas zijn daarom ideaal om zich vast te grijpen aan een passant. Sciensano adviseert om in de natuur zo veel mogelijk op paden te blijven en hoog gras te vermijden.

Wat moet je doen als je gebeten bent?

“Als een teek korter dan 12 tot 24 uur op een mensenlichaam zit, is de kans dat de bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken wordt overgedragen klein”, verklaart Hermy. Hoe langer een teek iemand bijt, hoe groter dus de kans dat er een ziekteverwekkende bacterie wordt doorgegeven. De belangrijkste tip is dan ook een grondige tekencontrole.

Volgens Hermy moet er bij een controle veel aandacht gaan naar de warme, vochtige plaatsen van een mensenlichaam zoals liezen, oksels, knieholtes en andere huidplooien. “Teken kunnen zich om het even waar op een lichaam vastbijten, maar ze zijn veel zichtbaarder als ze gewoon op je arm zitten.” Aangezien ze vrij lang op hun gastheer zitten, langer dan bijvoorbeeld een mug die even landt, bloed opzuigt en weer weg is, gaan teken vaak op zoek naar een locatie die meer bescherming biedt.

Als je gebeten bent, is het belangrijk de teek op een juiste manier te verwijderen. Belangrijk daarbij is de teek niet te pletten of niet aan de teek te draaien. Met een tekenverwijderaar of dun pincet neem je de teek zo dicht mogelijk bij je huid vast, zodat je geen druk zet op de buik van het dier. Het is niet erg als er een klein stukje van de teek blijft vasthangen in je huid. Maak het wondje wel proper met water.

Hoe groot is de kans op de ziekte van Lyme na een tekenbeet?

De kans om de ziekte van Lyme te krijgen na een beet wordt geschat tussen de een en vijf procent. “Die kans is niet groot, dus paniek bij een beet is zeker niet nodig. Maar de kans is natuurlijk niet verwaarloosbaar”, zegt Hermy. Ongeveer de helft van de mensen die de bacterie overgedragen krijgen, wordt niet ziek. Als de ziekte zich wel ontwikkelt, verschijnt er meestal na een of twee weken een grote rode kring rond de plaats van de tekenbeet. Hou de plek van de tekenbeet dus goed in het oog en contacteer een dokter als je koorts of spierpijn krijgt. Volgens Tinne Lernout van Sciensano kan de ziekte van Lyme behandeld worden met antibiotica om een verdere evolutie van de ziekte te voorkomen.

Sinds kort duikt ook het tekenencefalitisvirus op. “Er zijn in 2020 in België nog maar drie gevallen geweest, maar in Scandinavië of Oost-Europa komt het al vaker voor. We houden het in in de gaten”, zegt Hermy. Tekenencefalitis is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door het virus met dezelfde naam. De symptomen zijn de eerste week eerder mild, maar na twee weken kan er een ernstige fase optreden met een ontsteking van de hersenen of het hersenvlies tot gevolg. Lernout bevestigt evenwel dat de meerderheid van de besmette patiënten volledig geneest.

Wat brengt de tekentoekomst?

Het normale tekenseizoen loopt ongeveer van maart tot oktober, met juni als piekmaand. Door de klimaatopwarming zullen winters milder worden en zal het tekenseizoen langer duren. Regen tijdens de zomer vinden teken fijn, maar lange periodes van droogte helemaal niet.

Mensen in België worden het vaakst gebeten door de schapenteek. “Er zijn nog heel veel andere soorten teken die andere ziektes of bacteriën kunnen overdragen, maar die komen voorlopig vooral op dieren voor. Door de klimaatopwarming zullen misschien andere soorten hun intrede in België doen, maar dat is niets om ons zorgen over te maken”, zegt Hermy.

Sciensano ontwikkelde de gratis app TekenNet en de website Tekennet.be om alle info over teken handig te bundelen. Je kan er ook gemakkelijk een tekenbeet melden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234