Vrijdag 22/10/2021

Voor u uitgelegd

Deze doodgewone middelen in huis zijn potentieel gevaarlijk (en zo ga je ermee om)

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Van een overdosis paracetamol tot spatten bleekwater op de huid en handgel in de ogen. Het zijn maar enkele van de tienduizenden oproepen die het Antigifcentrum jaarlijks te verwerken krijgt. Waarvoor wordt het Antigifcentrum voornamelijk gebeld? En wat kan je zelf doen wanneer je in aanraking komt met giftige stoffen?

Het Antigifcentrum registreerde vorig jaar een recordaantal van 65.308 oproepen, een stijging van bijna 10 procent in vergelijking met het jaar voordien. “Covid-19 is een belangrijke oorzaak van het stijgend aantal oproepen”, zegt adjunct-directeur professor Dominique Vandijck. “Bij 85 procent van de oproepen is een mens of dier in contact gekomen met of blootgesteld aan één of ander product, zoals een geneesmiddel of huishoudelijk product.”

1. Geneesmiddelen: 40 procent van alle oproepen

“Het overgrote deel van de oproepen heeft met geneesmiddelen te maken: pijnstillers, slaapmedicatie, antidepressiva en antipsychotica. Paracetamol, de actieve stof in bijvoorbeeld Dafalgan, steekt erbovenuit. Mensen hebben er bewust of onbewust te veel van ingenomen, wat tot soms onomkeerbare leverschade kan leiden. In extreme gevallen, als je niets onderneemt, is een totaal leverfalen mogelijk en blijft een levertransplantatie over als enige optie.”

“Paracetamol is helemaal niet zo onschuldig. Een overdosis kan leverschade veroorzaken. Omdat het vrij te verkrijgen is en bovendien in grote verpakkingen heb je een potentieel levensgevaarlijk product in huis. Het is aanbevolen om zeker niet boven de drie, maximaal vier gram per dag te gaan en niet langer dan enkele dagen paracetamol in te nemen zonder je huisarts of apotheker te raadplegen. Bij een overdosis is heel dringende actie noodzakelijk. Als je er snel bij bent, dan zijn er enkele mogelijkheden om het schadelijke effect af te remmen of deels te voorkomen.”

“Bij een overdosis paracetamol bel je eerst naar het Antigifcentrum, zodat we een juiste inschatting kunnen maken van de ernst. Indien nodig zal een doorverwijzing richting huisarts of spoed worden aangeraden, om zo snel een juiste behandeling en eventueel antidotum te krijgen. Eigenlijk is de algemene regel bij geneesmiddelen: gebruik ze correct en enkel volgens medisch advies, het zijn geen snoepjes.”

2. Chemische producten: 25 procent van alle oproepen

“Onder deze categorie plaatsen we vooral incidenten met huishoudproducten. Helemaal bovenaan het lijstje staat bleekwater. Het is een vrij verkrijgbaar en goedkoop product en wordt bovendien in grote hoeveelheden aangekocht. Met zijn ontsmettende werking is bleekwater heel populair tijdens de coronacrisis. Mensen zijn harder en vaker beginnen te poetsen, wat ook de kans op blootstelling heeft vergroot.”

“Mensen gebruiken bleekwater ook in grotere hoeveelheden per poetsbeurt en soms ook in combinatie met andere producten, vanuit de idee dat het huis zo nog properder wordt. Dat is uiteraard niet waar. Als je gewoon je huis poetst, is dat hygiënisch genoeg. De oproepen naar het Antigifcentrum gingen vooral over blootstellingen aan de huid. Mensen boenen de vloer of oprit in korte broek of morsen wat van het goedje op de huid. Dat kan tot lichte irritatie, maar ook tot brandwonden leiden, zeker bij frequent gebruik. Er zijn ook de gevaren van de chloordampen, bij gebruik in het toilet in combinatie met bijvoorbeeld wc-reiniger. Die kunnen irritatie van de luchtwegen en ademhalingsklachten veroorzaken.”

“Heel belangrijk: lees het etiket alvorens je een huishoudproduct gebruikt. Zo ben je op de hoogte van de gevaren en de correcte gebruiksaanwijzing. Giet zulke producten van de grote, originele verpakking ook nooit over in andere, kleinere flessen, om vergissingen te vermijden én zodat je bij een incident meteen alle nodige informatie bij de hand hebt. Dat geldt trouwens voor alle producten en geneesmiddelen.”

“Ventileer de ruimte wanneer je met bleekwater hebt gepoetst. Draag ook beschermende kledij als je met irriterende producten werkt: een lange broek en lange mouwen, een beschermende bril, handschoenen en mondmasker kunnen leed voorkomen. Loopt het fout, bel dan naar het Antigifcentrum en dan maken wij een inschatting. Bij brandwonden geldt vooral: spoel meteen en overvloedig af met water. Bij inname drink je best wat water en afhankelijk van de dosis ga je, na contact met het Antigifcentrum, op controle.”

3. Biociden en gewasbescherming: 8 procent van alle oproepen

“Onder deze groep zien we veel incidenten met ontsmettende handgels, die onder impuls van de coronacrisis fors zijn toegenomen. Vooral de gelhoudende producten kunnen aan het uiteinde van een dispenser opdrogen. Als je er vervolgens wat harder op moet drukken, kan de gel in allerlei richtingen spuiten. Vooral bij jonge kinderen, die dikwijls op ooghoogte van zo’n dispenser in een winkel staan, kan dat slecht aflopen. De spatten belanden dan in de ogen, wat tot oogirritatie en in zeldzame gevallen zelfs tot ernstige oogschade kan leiden.”

“Krijg je zo’n gel in de ogen: spoel dan meteen tien à vijftien minuten onder lauw stromend water, met de ogen open. Blijft de pijn en irritatie nadien aanwezig of gaat je zicht erop achteruit, dan moet je een oogarts raadplegen voor verder onderzoek en eventuele behandeling. Bij inname van zo’n product, dat 70 procent alcohol of meer kan bevatten, is het aan te raden om een gesuikerde drank te drinken. Bel het Antigifcentrum zodat een inschatting kan worden gemaakt of de ingenomen hoeveelheid tot een vergiftiging kan leiden. Bij hogere inname kan het bewustzijn verminderen en is het van belang het kind goed in de gaten te houden. Mogelijk is observatie in het ziekenhuis nodig.”

“Bij het gebruik van pesticiden, insecticiden of gewasbeschermingsmiddelen, die we ook onder deze categorie plaatsen, nog een belangrijke tip: zorg ook hier voor beschermende kledij en voer de klus niet uit bij hevige wind.”

4. Cosmetica, tabak en dagelijkse producten: 18 procent van alle oproepen

“In deze categorie gaat het vooral over alle soorten voedingssupplementen en vitamines. Een overdosis met deze producten is meestal zonder veel erg, maar toch moet je ook hiermee best voorzichtig zijn. Ook de vergissingen met essentiële oliën behoren tot deze categorie. Verkeerd gebruik is niet onschuldig en dan is het zeker aan te raden om ons op te bellen.”

5. Levende organismen: 8 procent van alle oproepen

“Hier hebben we het vooral over planten en paddenstoelen. Sommige planten zijn niet onschuldig, zoals de aronskelk. Als je zo’n plant inslikt, kan er een zwelling ontstaan van de slijmvliezen en de tong. Een andere plant is de reuzenberenklauw, die bij contact met de huid en blootstelling aan uv-straling tot huidletsels kan leiden die gelijken op brandwonden. Wanneer een slachtoffer het Antigifcentrum belt, kan een inschatting gemaakt worden of verdere medische hulp aangewezen is. Het is vooral belangrijk om te weten welk stukje plant of paddenstoel een kind heeft opgegeten. Zo kunnen we snel nagaan of een plant of paddenstoel schadelijk is en kunnen we indien nodig een beroep doen op een paddenstoeldeskundige. Een foto van de plant of paddenstoel maken is steeds handig om een snelle identificatie mogelijk te maken. We geven als tip ook steeds mee: weet welke planten je in je eigen huis en tuin hebt staan.”

Andere tips van het Antigifcentrum

• Bewaar gevaarlijke producten en geneesmiddelen buiten het bereik van kinderen, dus voldoende hoog en liefst ook achter een gesloten deur en/of kast.

• Sluit huishoudproducten meteen goed af, nog tijdens het gebruik.

• Laat (knoop)batterijen niet rondslingeren. Ze worden te vaak verward met snoepjes.

• Laat kinderen producten niet alleen gebruiken, maar altijd onder toezicht van een volwassene.

• Onderhoud verwarmingsketels op de juiste manier.

• Experimenteer niet zelf met geneesmiddelen. Volg het advies van je huisarts en lees de bijsluiter.

• Spoel altijd snel en met voldoende water als je een bepaald product op de huid of in je ogen hebt gekregen.

• Geef nooit melk of andere zuivelproducten bij de inname van een giftig product, want dat kan de verspreiding in het lichaam net bevorderen.

• Laat een slachtoffer niet braken, want dan passeert hetzelfde kwalijke product een tweede keer langs de slokdarm en bestaat het gevaar dat er product in de luchtwegen terechtkomt.

• Blijf steeds rustig en probeer snel deskundige hulp in te roepen. Het Antigifcentrum is een zeer toegankelijke dienst in België waar je een arts of apotheker aan de lijn krijgt met expertise in de toxicologie.

• Als je belt, zorg dan dat je heel wat cruciale informatie kunt meegeven: de naam en/of samenstelling van een product, de aard en hoeveelheid van de blootstelling, de omschrijving van het slachtoffer, enzovoort.

De EHBO-koffer:

Een pleister of verbandje kunnen weinig tot niets helpen bij contact met schadelijke stoffen. Je kan je EHBO-koffer wel aanvullen met enkele nuttige zaken voor mogelijke toxicologische incidenten. “Het kan interessant zijn om actieve kool in huis te hebben. Heb je bijvoorbeeld te veel van een bepaald geneesmiddel ingenomen, dan zullen wij de inname van actieve kool mogelijk aanraden. Win wel altijd medisch advies in alvorens het te gebruiken.”

“Ook handig om in huis te hebben is een brandwondenzalf, maar het belangrijkste bij brandwonden is en blijft langdurig spoelen met stromend water. Daarnaast kunnen ook een oogspoeling en een tekentang interessante zaken zijn voor in je EHBO-koffer. Het allerbelangrijkste, wat je zeker in je gsm moet zetten, is ons telefoonnummer: 070/245 245.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234