Maandag 04/07/2022

WonenBinnenkijken

Een schuur gebouwd met hennep: zo duurzaam is een huis van eigen kweek

Omdat hier vroeger een oude stal stond, mocht er op dezelfde plek een huis gebouwd worden. De architecten bleven trouw aan de authentieke schuurvorm. Beeld Oskar Proctor
Omdat hier vroeger een oude stal stond, mocht er op dezelfde plek een huis gebouwd worden. De architecten bleven trouw aan de authentieke schuurvorm.Beeld Oskar Proctor

Een koolstofneutraal huis, gebouwd van hennep dat geteeld werd op de site zelf: het Londense bureau Practice Architecture tilt ecologisch bouwen naar een hoger niveau. ‘Nee, het ruikt niet naar wiet.’

Iris De Feijter

Zonnepanelen, isolatie, warmte­pomp, driedubbel glas, zonneboiler, regenwaterrecuperatie: wie duurzaam wil (ver)bouwen, belandt in een wereld met een heel eigen jargon. “Al die technische elementen zijn natuurlijk belangrijk, maar wij willen veel verder gaan dan dat”, pleit Paloma Gormley van het Londense bureau Practice Architecture. Ze ijvert voor een totaalaanpak waarvoor ook de productie van bouwmaterialen en zelfs de globale economie op de schop moet. Een radicale visie, maar het kan.

Kijk maar naar het Flat House: een CO2-­neutrale villa met de looks van een schuur in Cambridgeshire, een landelijke streek zo’n honderd kilometer ten noorden van Londen. De woning is zo goed als volledig opgetrokken uit hennep die in de omliggende velden werd gekweekt. De constructie bestaat uit hempcrete: een samentrekking van ‘hemp’ en ‘concrete’, hennep en beton dus. Al komt er geen beton aan te pas. Hempcrete wordt namelijk gemaakt van de houtachtige ‘kern’ van de hennepplant, gemengd met kalk of zand. De Nederlandse naam kalkhennep is eigenlijk ­gepaster. Met de buitenste vezel van de hennepplant ontwikkelden de architecten – samen met Cambridge University – een nieuwe gegolfde gevel­afwerking. Zelf noemen ze die de opvolger van de stalen golfplaten die je bij ons vaak in een roestige versie op vervallen schuurtjes voorbij ziet komen.

De leefruimte met dubbelhoge ramen loopt over in de serre. Beeld Oskar Proctor
De leefruimte met dubbelhoge ramen loopt over in de serre.Beeld Oskar Proctor

Wietplantage

Enkele jaren geleden kreeg Gormley telefoon van Steve Barron, een filmregisseur die vooral bekend werd met muziekclips voor onder meer Michael Jackson, Bryan Adams en David Bowie. Toen hij op zijn zestigste voor het eerst grootvader werd, zette dat hem aan het denken over de staat van de wereld en wat hij daaraan kon bijdragen. Resultaat: hij kocht in 2016 een boerderij met veel landbouwgrond waar hij biologische hennep wilde kweken. Niet als een wietplantage, maar omdat hij ervan overtuigd is dat hennep dé oplossing biedt voor veel heden­daagse problemen. Barron: “Als materiaal kan het veel plastic vervangen, zodat dat minder in zee belandt. Met zijn lange wortels gaat het bodem­degradatie tegen en het haalt veel effi­ciënter dan bomen CO2 uit de lucht om het vervolgens op te slaan. Bovendien groeit hennep snel.”

Vandaag heeft cannabis al heel uiteen­lopende toepassingen, naast roken om recreatieve of medische redenen kan men er onder meer touwen, stoffen, kleding, papier, bioplastic, verf, isolatie, biobrandstof en zelfs voeding van maken. Gormley: “En Steve Barron wilde proberen of hij er een huis mee kon bouwen.”

Dat Barron naar Practice Architecture belde, is niet zo verwonderlijk: al sinds de oprichting in 2009 is dat bureau bezig met alternatieve bouwmethoden. Gormley: “Nieuw is het allesbehalve. Overal ter wereld worden al huizen van stro, klei en leem gebouwd. Alleen zijn we die methode een beetje uit het oog verloren. Hennep is het ultieme circulaire product: als je het wilt afbreken, kan het gewoon terug de aarde in.”

null Beeld Oskar Proctor
Beeld Oskar Proctor
De hennepplaten zijn binnen nog zichtbaar, wat voor een landelijke sfeer zorgt. Helemaal wat de architecten voor ogen hadden. Beeld Oskar Proctor
De hennepplaten zijn binnen nog zichtbaar, wat voor een landelijke sfeer zorgt. Helemaal wat de architecten voor ogen hadden.Beeld Oskar Proctor
null Beeld Oskar Proctor
Beeld Oskar Proctor
null Beeld Oskar Proctor
Beeld Oskar Proctor

Familieproject

Barron en Gormley bouwden dit huis van de allereerste hennepoogst. “Ik kweekte letterlijk mijn eigen huis”, vertelde hij in een interview. Dat huis doet dienst als showroom voor Barrons hennepbusiness. Onder de naam Margent Farm bracht hij onder meer de hennep golfplaten al op de markt. Maar het is ook een echte woning: zijn dochter woont hier met haar gezin. “Steves hele familie raakte betrokken bij het project. Iedereen is in de rabbit hole van hennep gezogen. Ook ik”, zegt Gormley, die in de slipstream van dit project Material Cultures oprichtte, een non-profit zusterbedrijf van ­Practice Architecture dat aan consultancy en onderzoek doet rond de vraag hoe we in het post-CO2-tijdperk kunnen bouwen.

Het huis dat Gormley met haar bureau ontwierp, heeft dankzij z’n looks iets oerachtigs en past perfect op deze landelijke plek. Je valt er haast letterlijk met de deur in huis, want je belandt meteen in de dubbel­hoge keuken met eettafel. Ernaast vind je de intiemere living en de slaapkamers. Dé eyecatcher is de enorme serre waar je een prachtig uitzicht hebt over het landschap. Het huis is volledig zelfvoorzienend dankzij zonnepanelen, een windmolen en biobrandstof. Het is niet zo groot en dat was ook precies wat Barron wilde. “Ik wou geen groot huis dat je voor een paar mensen volledig moet verwarmen. Dat past niet in mijn filosofie om iets bij te dragen aan de wereld.”

De serre biedt een mooi uitzicht en het is er lekker warm. Beeld Oskar Proctor
De serre biedt een mooi uitzicht en het is er lekker warm.Beeld Oskar Proctor
Hennep golfplaten blijken een prima vervanger van de metalen exemplaren. Beeld Oskar Proctor
Hennep golfplaten blijken een prima vervanger van de metalen exemplaren.Beeld Oskar Proctor

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, hennep als de oplossing voor alle problemen. Wat zijn de addertjes onder het gras? Stinkt het? “Het heeft een typische geur, die ikzelf heerlijk vind. Het ruikt een beetje naar gedroogd gras of hooi – zeker niet naar wiet. Bovendien vervaagt die geur ook mettertijd. In dit project lieten we de hennep­panelen bloot, om het materiaal echt in de spotlights te zetten. En omdat we een landelijke esthetiek wilden. Maar je kan er ook strakke en moderne architectuur mee realiseren door het te bepleisteren of te schilderen”, legt architect Paloma Gormley uit.

Momenteel werkt ze met haar bureau aan een groot huisvestingsproject in Zuid-Engeland met wel zevenhonderd woningen, die ook met hennep gebouwd zullen worden. De ambities zijn dus groot. “Eigenlijk is het te zot voor woorden dat deze transitie zo lang duurt. We moeten evolueren naar een systeem waarin de productie van bouwmaterialen een onderdeel is van de constructie. Het internationaal verschepen van bouwmaterialen, zoals dat nu gebeurt, kan echt niet meer. We moeten onze manier van denken ­helemaal omdraaien. In plaats van te kijken naar onze verlangens, moeten we kijken naar wat de aarde nodig heeft.”

Meer info op margentfarm.com en practicearchitecture.co.uk

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234