Dinsdag 05/07/2022

ModeGreen jeans

Hoe ‘groen’ kan jeans eigenlijk zijn?

Het Nederlandse MUD Jeans heeft ook een leasesysteem waarbij je een broek huurt. Beeld MUD Jeans
Het Nederlandse MUD Jeans heeft ook een leasesysteem waarbij je een broek huurt.Beeld MUD Jeans

Alsof de zoektocht naar een goed zittende jeans nog niet moeilijk genoeg is, stellen we — terecht — ook eisen wat betreft duurzaamheid. Daar spelen grote en kleine labels met hun ‘green jeans’ gretig op in, maar hoe onderscheid je oprechte initiatieven van greenwashing? En waarom is zo’n duurzaam exemplaar een pak duurder?

Deborah Seymus

Perfecte pasvorm, coole look, betaalbaar: ik ben vast niet de enige die al jaren met wisselend succes naar de geknipte jeans zoekt. Komt nog bij dat ik me schuldig voel als ik een niet duurzaam geproduceerde broek gekocht heb. En net daarop, op dat knagende schuldgevoel, spelen modelabels handig in. Almaar meer kleine merkjes vinden hun plaats op de markt van duurzaam denim, maar ook winkelstraatketens springen mee op de kar. En op die manier duikt het gevaar van ‘greenwashing’ op, want hoe weet je of je een 100 procent duurzame jeans koopt of een waarbij maar een verwaarloosbaar deel van het productieproces op ecologische wijze verliep?

Het Antwerpse label HNST, dat zichzelf als ‘properste jeans ter wereld’ profileert, is een van de belangrijkste spelers op de markt van green jeans. Zij zijn ervan overtuigd dat een ecologisch geproduceerde broek perfect aan de basis­eisen kan voldoen: goede pasvorm, hip, niet te duur. Met dank aan onder meer schoenenpaus Wouter Torfs en zakenvrouw Anne Chapelle haalde CEO Lander Desmedt net een miljoen euro investeringsgeld binnen, de internationale expansie lonkt. Samen met een paar andere experts ter zake maakt hij ons wegwijs in de booming wereld van duurzaam denim.

Hoe wordt een denimbroek gemaakt?

Voor de productie van één jeansbroek is water nodig, veel water: 7.000 tot 15.000 liter, het equivalent van veertig jaar drinkwater voor één persoon. Maar de dorstige katoenplant zorgt niet alleen voor leeggetrokken meren, hij kampt ook met een boel ziektes en wordt in vaak erbarmelijke omstandigheden verbouwd.

Als je weet dat een zesde van alle pesticides naar deze oneetbare plant gaan, kun je je vragen stellen bij de impact op onze planeet. “Omdat onze vraag naar jeans bovendien zo groot is, worden de katoenplanten vaak ook op plaatsen gekweekt die daarvoor eigenlijk niet geschikt zijn, waar bijvoorbeeld weinig grondwater beschikbaar is, met een lagere opbrengst als gevolg”, zegt Paulien Harmsen, senior onderzoekster Biorefinery & Textiles aan de Universiteit van Wageningen.

Arbeiders oogsten die miljoenen katoenplanten tegen een extreem laag loon, waarna ze tot garen verwerkt worden. Dat garen krijgt vervolgens een kleurbad met indigopoeder dat met schadelijke chemicaliën behandeld is, zodat de kleur blijft kleven.

Daarbovenop komt een tijdelijke coating, een beschermlaag bestaande uit minuscule plasticdeeltjes, die de kleur tijdens het weven moet beschermen. Die komen weer in rivieren, meren en zeeën terecht. Landen als Bangladesh beschikken niet over waterfilters, waardoor chemicaliën rechtstreeks in de rivieren belanden die inwoners ook voor drinkwater gebruiken.

We willen onze jeansbroeken ook in zoveel mogelijk kleuren kunnen kopen. Ook daar komen een boel chemicaliën — in weer een ander land — bij kijken. Zo is die jeans van ons al door talloze handen en chemische processen gegaan, vooraleer we hem hier, al dan niet in een grote keten, kunnen kopen.

HNST jeans. Beeld Marie Wynants
HNST jeans.Beeld Marie Wynants

Kun je dan wel ‘groene’ denim maken?

Alles hangt af van hoe strikt in de leer je bent. In veel jeansbroeken zit polyester en elastaan. Voor de labels, bijvoorbeeld, of om de stof lekker stretchy te maken. Maar de chemische processen die nodig zijn om polyester en elastaan in jeans te verwerken, maken ook dat de stof sneller slijt.

Groene jeans daarentegen wordt van andere grondstoffen gemaakt. “Bij HNST maken we een jeans van 50 procent gerecycled denim. Een keer per jaar gaan we langs bij gezinnen om oude jeans op te halen. Daarnaast gebruiken we 50 procent Lyocell, gewonnen uit eucalyptus”, zegt Desmedt. Eucalyptus heeft niet alleen veel minder water, maar ook minder meststoffen en pesticiden nodig. Bovendien kan het overal groeien, ook op minder vruchtbare grond.

De indigo kleur in een HNST-jeans ontstaat niet door het gebruik van chemicaliën, maar door een elektrochemisch proces waarbij de jeans een dag lang in een bad van elektriciteit gelegd wordt. Microplastics worden vermeden dankzij bijvoorbeeld pectine, de stof die in de celwanden van onder meer sinaasappels voorkomt.

“Als je onze jeans wast, komen er zo weinig mogelijk schadelijke stoffen in het water terecht”, zegt Desmedt. “Wat we kunnen vermijden, zullen we ook echt uit de weg gaan. Denk aan de klinknagels die je op een doorsnee­jeans terugvindt. Die gebruiken wij niet. Wij doen aan stiksels, die bovendien een cleane look geven. Lederen of polyester labels zijn ook uit den boze. Wij printen alle informatie rechtstreeks op de binnenkant van de jeans.”

Is dan alles écht duurzaam? “Eerlijk? Wat we nog niet kunnen recycle­ren, zijn de ritsen op damesjeans. Omwille van de snit kunnen we daar geen gebruik maken van knopen, zoals bij mannenjeans.”

Hoe kun je een green jeans spotten in de winkel?

Echte ‘groene’ jeans vind je niet voor 30 euro in de Veldstraat, op de Meir of in de Nieuwstraat. Alleen al vanwege het ecologische productieproces is dat, zo zeggen experts, niet haalbaar.

Kijk eerst op het label aan de binnenkant van de jeans, om te zien uit welke vezels hij bestaat — het liefst gerecycleerd katoen — en ga na waar de jeans gemaakt is. Kleine kanttekening: neem niet zomaar voor waar aan wat op het etiket staat. “Ik was vorige week nog in Portugal bij een producent en zag daar dozen staan van een fabriek uit een ander land”, zegt Desmedt. “Omdat de jeans daar wordt afgewerkt, krijgt hij het label ‘made in Portugal’. Eigenlijk klopt dat niet.”

Zijn duurzame labels altijd te vertrouwen?

“Sinds corona dragen we duurzaamheid hoger in het vaandel”, zegt Laura Vicaria van MUD Jeans, een duurzaam Nederlands jeansmerk. “Veel merken willen er wel rekening mee houden, maar zijn niet bereid tot grote investeringen. Zo groeit het risico op greenwashing. Er bestaat immers geen vaste standaard of label dat bepaalt of een merk al dan niet duurzaam is, daarin schuilt het probleem.” Een officieel, overkoepelend controleorgaan is er helaas niet.

Veel hangt ook af van je eigen overtuigingen. Als je optimistisch ingesteld bent, zou je kunnen zeggen dat een jeans gemaakt van BCI-katoen, niet-organisch katoen dat afkomstig is van het Better Cotton Initiative, al een verbetering is. Pessimisten kunnen daartegen inbrengen dat die broeken nog wel geverfd zijn met schadelijke stoffen. “Bovendien zegt dat label niets over de rechten of het loon van de fabrieksarbeiders”, zegt Vicaria. “Maar kopers zijn er wel van overtuigd dat ze voor organisch katoen kiezen.”

Duurzaamheid is, volgens de producenten en de experts die we spraken, een continue proces. Openheid over wat er nog voor verbetering vatbaar is, is cruciaal voor een merk dat zich ‘duurzaam’ wil noemen. Daar duikt dan ook de term greenwashing op.

Armed Angels, street fashion met Duitse flair. Beeld rv
Armed Angels, street fashion met Duitse flair.Beeld rv

Hoe kun je checken of een label duurzaam is?

Check eens de website van je favoriete merk. Vind je daar nergens een pagina rond ‘duurzaamheid’ of ‘sustainability’, dan is de kans alvast klein dat het bedrijf daar vol op inzet. “Ook cijfers verklappen veel. Als een bedrijf geen data deelt over wat er precies gebeurt en alleen maar claimt duurzaam te zijn, is dat een duidelijke red flag”, zegt Vicaria. Bij duurzame merken wordt alleszins aangedrongen op meer regelgeving. “Denk bijvoorbeeld aan een instituut dat merken een label geeft en een ranking opstelt. Zo kan je er als consument op rekenen dat een label te vertrouwen is. Want laten we eerlijk zijn: niet iedereen kan een wit T-shirt van 70 euro betalen.”

Wat je vandaag wel kunt doen, is op je smartphone een app installeren. Zo is er Good On You — het vroegere Rank a Brand — dat ethische kleding beoordeelt. Dit van oorsprong Australische platform geeft merken een rating op basis van de impact op het milieu, de omgang met arbeiders en dierenwelzijn. Helemaal waterdicht is het (nog) niet, maar het geeft volgens deskundigen wel handvatten mee. Zo lees je dat Wrangler ‘nog niet goed genoeg’ bezig is, Levi’s ‘een begin heeft gemaakt’ en MUD Jeans op het vlak van duurzaamheid ‘geweldig’ werk verricht.

Is er genoeg variatie in kleuren en stoffen?

“Dat ligt er natuurlijk aan wat je gewend bent”, zegt onderzoeker Harmsen. “Vroeger droegen mensen een jeans van 100 procent katoen en kloeg niemand over het feit dat je die broek even moest inlopen voordat die lekker ging zitten. Tegenwoordig hebben we keuze in overvloed en willen we dat een jeans een bepaalde vorm heeft, wel of niet spant, gebleekt is of gescheurd.” Het zijn, zo zegt Harmsen, allemaal extra toevoegingen die maken dat je lievelingsbroek sneller verslijt. “Een zo groen mogelijk jeans wil dus ook zeggen: minder opties en andere kleuren.”

Want waar de grootste jeansmerken met talloze washes en kleuren werken, telt HNST bijvoorbeeld ‘slechts’ zes kleuren bij vrouwen en vier bij mannen. “Qua look, feel en vorm zijn onze jeansbroeken evenwaardig”, zegt CEO Desmedt. “Het enige wat wij niet doen, zijn fake gaten of stretch toevoegen. Gelukkig is dat laatste ook niet meer de trend.”

Zo’n groene jeans is heel duur, toch?

“Een groene jeans is duur in vergelijking met wat we op dit moment gewend zijn”, zegt Harmsen. “Maar eigenlijk is de prijs voor een groene jeans de juiste prijs die je betaalt voor alle processen die een jeans doorloopt om tot bij de consument te geraken, onder de voorwaarde dat iedereen in de keten fatsoenlijk wordt betaald en niet uitgebuit.”

Eerlijk? Voor een groene jeans betaal je minimaal 120 euro. Dat is een flinke hap uit (haast) ieders budget. Je krijgt er wel wat voor terug en dan hebben we het niet alleen over de jeans zelf. Het gevoel dat je een ecologisch steentje bijdraagt, krijg je er natuurlijk gratis bij. Bovendien bestaan er ook alternatieven die de aankoop van zo’n jeans verzachten. Zo biedt MUD Jeans een leasesysteem, waarbij je per maand een bedrag betaalt om een jeans te huren. Na een leenperiode van twaalf maanden mag je de jeans houden, of ruil je hem voor een ander paar naar keuze. De oude broek wordt dan als vintage verkocht, of gaat, als hij al volledig versleten is, naar de recyclagefabriek in Valencia. HNST maakt de cirkel dan weer rond door in elk paar jeans 15 euro statiegeld te voorzien. Stuur je je oude HNST-jeans terug, dan ontvang je 15 euro korting op je volgende aankoop.

Blijvend onderzoek om een groene jeans betaalbaarder te maken is nodig, klinkt het zowel bij de industrie als bij experts. Maar een shift in onze ideeën over hoe duur een jeans mag zijn, is dat misschien nog veel meer.

Het Antwerpse HNST jeans, eerlijk, hip en betaalbaar. Beeld Marie Wynants
Het Antwerpse HNST jeans, eerlijk, hip en betaalbaar.Beeld Marie Wynants

Bij deze merken zit je goed

HNST jeans. Het Antwerpse jeanslabel zet eerlijke communicatie (‘honesty’) over het productieproces voorop. HNST breidt sinds kort ook internationaal uit. Vanaf 135 euro, letsbehonest.eu

MUD Jeans. In Nederland startte het merk met het concept ‘lease a jeans’, waarbij je 9,95 euro per maand betaalt voor een groene jeans naar keuze. Na twaalf maanden is de jeans van jou of ruil je hem om voor een nieuwe broek. Vanaf 119,95 euro, mudjeans.eu

M.i.h. Groen jeansmerk uit Londen, door vrouwen voor vrouwen. Vanaf 185 euro, mih-jeans.com

Reformation. Groene jeans en accessoires worden in de eigen fabriek in Los Angeles geproduceerd, in goede werkomstandigheden. Vanaf 110 euro, thereformation.com

KUYICHI. Nederlands kledingmerk met ecologisch geproduceer­de jeans voor hem en haar. Ook jurkjes, rokken, sweatshirts en truien. Vanaf 100 euro, kuyichi.com

ARMED ANGELS. Betaalbare ecologische kleding uit Duitsland, bestaat al 15 jaar. Vanaf 99,90 euro, armedangels.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234