Vrijdag 12/08/2022

Het consultGezondheid

Hoe vermijd je vallen, ook als het je al een keer is overkomen?

Een oudere vrouw met een rollator. Beeld Harold Versteeg | Hollandse Hoog
Een oudere vrouw met een rollator.Beeld Harold Versteeg | Hollandse Hoog

Veel ouderen hebben er last van: vallen, met soms ernstige complicaties als gevolg. Jaarlijks komt een op de drie ouderen ten val. Hoe kun je vallen vermijden?

Marten van de Wier

Hij maakte een val op zijn rechterheup, waardoor een 86-jarige lezer naar eigen zeggen zes weken lang ‘kreupel’ liep. In die periode had hij een rollator nodig. Inmiddels loopt hij weer zo goed als voorheen. Maar tijdens een rustige wandeling overviel hem een pijnscheut in dijbeen en heup , waardoor hij bijna opnieuw ten val kwam. Wat kan hij doen om op de been te blijven?

In Vlaanderen valt een op de vier 65-plussers minstens een keer per jaar, zo blijkt uit cijfers van Valpreventie.be, het expertisecentrum van val- en fractuurpreventie in Vlaanderen. Het valrisico bij ouderen met dementie loopt op tot 72 procent. Zo’n 10 procent van de valpartijen leidt tot ernstig letsel, zoals botbreuken. Dagelijks overlijden gemiddeld veertien ouderen aan de gevolgen van een val.

Nathalie van der Velde is hoogleraar ouderengeneeskunde aan het Amsterdam UMC (het universitair ziekenhuis) en gespecialiseerd in valpreventie. Ze kent de lezer niet, en kan dus geen advies op maat geven. Maar de huisarts kan dat soms wel, en anders doorverwijzen naar het ziekenhuis, zegt Van der Velde. Dat zou ze de lezer dan ook aanraden: vraag de huisarts om een valanalyse.

‘Als een detective’ de valrisico’s in kaart brengen

Wouter Overbeek werkt in het St. Jans Gasthuis in Weert, waar valanalyses gedaan worden. Hij is klinisch geriater, een ziekenhuisarts gespecialiseerd in de oudere patiënt. “We gaan als een soort detective te werk bij het in kaart brengen van risicofactoren”, vertelt hij. “In drie uur tijd doet de geriater samen met de fysiotherapeut en verpleegkundige een heel breed onderzoek naar zaken die de kans op vallen kunnen beïnvloeden. Uiteindelijk maken we een persoonlijk behandelplan”, zegt hij.

Wie in het afgelopen jaar twee keer is gevallen, of één keer en daarnaast problemen heeft met lopen, doet er volgens Overbeek goed aan om een verwijzing naar zo’n specialist te vragen.

Wat zijn de oorzaken van vallen bij ouderen?

Er zijn allerlei factoren die de kans op een val vergroten. “Het kan te maken hebben met problemen met je bewegingsapparaat, of met een onderliggende ziekte. Het kan ook een bijwerking zijn van medicatie, die vermindert als de dosering omlaag kan of als je kunt stoppen met het middel”, zegt Van der Velde.

Ook een tekort aan bepaalde voedingsstoffen of vitamines (zoals vitamine D) kan de kans op vallen vergroten, of een lage bloeddruk, het dragen van verkeerde schoenen of incontinentie. Dat geldt ook voor kleedjes of obstakels in huis. Een ergotherapeut kan tips geven over de inrichting van het huis, en een fysiotherapeut kan op maat gemaakte oefeningen meegeven om op een veilige manier spieren te trainen.

Met de juiste ingrepen wordt de kans op vallen kleiner

“Het probleem wordt door ouderen vaak onvoldoende erkend”, zegt Overbeek. “Soms zeggen ze na een struikelpartij: ‘Het kwam door een losliggende tegel’. Dat kan een verklaring zijn, maar jongere mensen hebben vaak nog de reflexen om niet te vallen over zo’n tegel. Het allerbelangrijkste advies is: laat uw situatie controleren.” De kans op vallen wordt met de juiste ingrepen namelijk flink kleiner, benadrukt hij.

Daarnaast kunnen ouderen veel doen om fit te blijven. Vijf keer per week matig intensief bewegen, door te wandelen, fietsen of stevige huishoudelijke taken, eten volgens de schijf van vijf en zo min mogelijk alcohol gebruiken, adviseert Van der Velde.

En: vooral niet bang worden om te vallen. Valangst kan er juist toe leiden dat ouderen vaker vallen, bijvoorbeeld doordat ze verkrampt gaan lopen of niet meer zo vaak bewegen en spierkracht verliezen. Een fysiotherapeut kan helpen valangst te overwinnen. Ook zijn er speciale beweeg- en valtrainingen in groepen, die daarbij kunnen helpen. Op de website Valpreventie.be is meer informatie te vinden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234