Donderdag 30/06/2022

Beter LevenSchaamlipcorrectie

Steeds meer vrouwen laten hun schaamlippen corrigeren: ‘Zonder het westerse schoonheidsideaal had ik dit nooit gedaan’

Niet iedereen die bij een chirurg aanklopt voor een schaamlipcorrectie kan die operatie zomaar inplannen. Zo mag er geen druk van partners zijn. Beeld ThinkStock
Niet iedereen die bij een chirurg aanklopt voor een schaamlipcorrectie kan die operatie zomaar inplannen. Zo mag er geen druk van partners zijn.Beeld ThinkStock

Met een panel op haar eigen festival staat vrouwenvereniging Rebelle zaterdag stil bij schoonheidsidealen in bed. Belangrijke aandacht is er voor schaamlipcorrecties. De vraag naar de ingreep stijgt snel en dat is niet geheel onproblematisch. ‘Zonder het westerse schoonheidsideaal had ik dit nooit gedaan.’

Paul Notelteirs

“Ondanks de inspanningen van de bodypositivity-beweging bestaat er vandaag nog steeds een ideaalbeeld van hoe lichamen er moeten uitzien.” Wanneer schrijver en journalist Milou Deelen zaterdag het podium van het Mechelse congrescentrum Lamot opklimt, kan ze openlijk praten over een onderwerp waar ze zich enkele jaren geleden nog voor schaamde. Een van de panels op het Rebelle Festival staat namelijk stil bij bodypositivity in bed. “Een gesprek over vulva’s, schaamte en schoonheidsidealen”, schrijft de organisatie op haar website. Deelen weet maar al te goed welke gevolgen langdurige gêne over genitaliën kan hebben. In 2017 liet ze een schaamlipcorrectie uitvoeren. De ingreep was een eindpunt van een worsteling met haar eigen lichaam die al begon toen ze een tiener was.

“Toen ik 12 was, merkte ik opeens dat mijn binnenste schaamlippen een stuk groter waren dan mijn buitenste. Dat is bij veel mensen zo, maar ik kon me er moeilijk mee verzoenen”, vertelt Deelen. Ze wijt haar onzekerheid in de eerste plaats aan een gebrek aan representatie in fictiefilms en in porno. Hoewel seks en seksualiteit zelden uitgebreider gedocumenteerd werden dan vandaag, is op de meeste beelden voornamelijk de zogenaamde ‘pornokut’ te zien. De vulva wordt daarbij als een prepuberaal spleetje getoond waarbij er amper zichtbare onderdelen zijn. Dat is schadelijk, want onderzoek toonde eerder aan dat de schaamte over de eigen genitaliën wegebt naarmate mensen meer variatie in schaamdelen zien.

“Ik voelde me goed bij mijn uiterlijk, maar de vorm van mijn schaamlippen zorgde ervoor dat ik me vies voelde. Ik was er voortdurend mee bezig”, aldus de auteur. De schaamte had een impact op haar mentale gezondheid en ook haar seksueel welbevinden leed eronder. Toen ze verliefd werd op een vrouw, woog het issue zo zwaar door dat ze uitvluchten zocht om geen seks te hebben. Orale bevrediging ging namelijk een belangrijkere rol spelen, waardoor ze het gevoel had dat ze voortdurend met haar eigen onzekerheid geconfronteerd werd. Op dat moment was ze zich al wel bewust van de mogelijkheid om haar binnenste schaamlippen via een chirurgische ingreep te laten verkleinen, maar ze hield de boot lang af. Haar bedpartners maakten immers nooit opmerkingen over hoe haar schaamstreek er precies uitzag. Pas toen een vriendin Deelen op haar slepende onzekerheid wees en vroeg waarom ze niet gewoon voor de operatie koos, ging ze chirurgie echt als een oplossing zien.

In fictiefilms en in porno is voornamelijk de zogenaamde ‘pornokut’ te zien, waarbij de vulva als een prepuberaal spleetje wordt getoond. Beeld ThinkStock
In fictiefilms en in porno is voornamelijk de zogenaamde ‘pornokut’ te zien, waarbij de vulva als een prepuberaal spleetje wordt getoond.Beeld ThinkStock

De huisdokter drukte Deelen nog op het hart dat er niets abnormaals was aan haar lichaam, maar tijdens een consultatie bij een gespecialiseerde kliniek kreeg ze te horen dat haar binnenste schaamlippen wel degelijk ‘langer dan gemiddeld’ waren. Negen dagen later lag ze daarom op de operatietafel voor de ingreep die haar zelfvertrouwen uiteindelijk een flinke boost zou bezorgen. “Ik heb een week lang op bed gelegen door de pijn, maar uiteindelijk ben ik erg blij met het resultaat. Ik zou meteen opnieuw voor labiareductie kiezen.”

Populaire ingreep

Dat de operatie van Deelen al enkele dagen na haar eerste consultatie kon doorgaan, is behoorlijk opvallend. Plastische chirurgen die zich specialiseerden in ingrepen op genitaliën hebben het vandaag drukker dan ooit tevoren. ISAPS, de internationale organisatie van plastische chirurgen, meldde bijvoorbeeld dat er in 2016 wereldwijd 138.033 schaamlipcorrecties uitgevoerd werden. In 2019 steeg dat aantal al tot 164.667. De coronacrisis zorgde ervoor dat er tijdelijk minder operaties konden plaatsvinden, maar experts verwachten dat de stijging van voor de pandemie zich straks opnieuw zal doorzetten. Dat zorgt voor extra inkomsten bij chirurgen, want de prijzen voor de operatie variëren tussen 650 en 2.500 euro. Een gedeeltelijke terugbetaling is enkel mogelijk als er sprake is van functionele hinder.

In verschillende Belgische ziekenhuizen merken artsen dat patiënten steeds vaker naar de ingreep informeren. “We zien vooral sportieve en goed verzorgde patiënten die doorgaans een eind in de twintig tot halfweg de dertig zijn. Ze vertellen vaak dat ze al lang moeite hadden met de grootte van hun schaamlippen, maar dat het niet vanzelfsprekend was om er ook iets aan te doen”, vertelt plastisch chirurg Marlon Buncamper. In het UZ Gent houdt hij zich vooral met genitale reconstructies en met genderconfirmatiechirurgie bezig, maar hij voert ook schaamlipcorrecties uit.

Mensen die bij hem polsen of ze geopereerd kunnen worden, vermelden vaak dat de vorm van hun genitaliën voor fysieke ongemakken zorgt. De schaamlippen zouden onder meer in de weg zitten bij het fietsen en bij het vrijen. In nauw aansluitende outfits zouden dan weer wondjes in de schaamstreek kunnen ontstaan. In het verleden plaatsten verschillende seksuologen wel al kritische kanttekeningen bij meldingen van zulke fysieke klachten. Volgens hen zouden ze soms ingezet worden als een soort bliksemafleider om het niet over esthetische motieven te hebben. “Toch kan ik me bij de meeste mensen die naar ons doorverwezen worden wel inbeelden waarom de grootte van hun schaamlippen voor ongemak kan zorgen”, zegt Buncamper.

Aan een schaamlipcorrectie zijn ook bepaalde risico’s verbonden. Beeld Olga Malyshenko
Aan een schaamlipcorrectie zijn ook bepaalde risico’s verbonden.Beeld Olga Malyshenko

Dat betekent niet dat iedereen die bij het kantoor van de Gentse chirurg aanklopt zomaar een operatie kan inplannen. Aan elke ingreep gaat een gesprek vooraf waarin Buncamper naar de motivatie van zijn patiënten peilt. “We gaan telkens na of het verhaal dat mensen vertellen wel plausibel is”, vertelt hij. Zo mag er geen druk van partners of andere kennissen zijn en moet uitgesloten worden dat de vraag naar een schaamlipcorrectie geen reactie is op seksueel geweld. Bovendien zijn er ook bepaalde risico’s aan de operatie verbonden waarover patiënten goed geïnformeerd moeten worden. Er zitten veel zenuwuiteinden in de schaamlippen en ook de clitoris wordt erdoor bedekt. Daarin snijden kan mogelijk voor een afname van de erogene gevoeligheid zorgen. “Als een te groot deel van de schaamlippen weggenomen wordt, komt de vagina ook bloot te liggen”, vertelt Buncamper. “Dat kan dan weer voor jeuk of droogte zorgen.”

De toegenomen vraag naar cosmetische ingrepen in de schaamstreek is volgens de Gentse arts een logisch gevolg van een tijdskader waarin er een groter geloof in maakbaarheid is. Er is minder schroom om bij een plastisch chirurg aan te kloppen, en omdat schaamlippen bij het ouder worden ook groter worden, zien sommigen het als een ongewenst teken van veroudering. Daarnaast wordt schaamhaar vaker weggeschoren, waardoor de vorm van genitaliën meer bloot komt te liggen. “Veel van die cosmetische chirurgische ingrepen vragen ook weinig ‘downtime’, wat betekent dat mensen snel herstellen”, zegt Buncamper. De laatste barrière om een beroep te doen op plastische chirurgie valt zo weg, maar niet iedereen is daar even enthousiast over.

Genitale verminking

“In zo goed als alle gevallen is een schaamlipcorrectie helemaal niet nodig”, zegt seksuoloog Wim Slabbinck. Hij behoort tot de groep gezondheidsexperts die de stijgende vraag naar designervagina’s met lede ogen aanziet. Volgens hem leidt een medische ingreep niet noodzakelijk tot een beter zelfbeeld, en bewijzen de cijfers van IPSAS dat mensen zich nog vaak gedwongen voelen om aan onrealistische schoonheidsidealen te voldoen. In het verleden beschreven verschillende experts schaamlipcorrecties als een vorm van genitale verminking en dat vindt Slabbinck niet geheel onterecht. “Als er grote fysieke ongemakken zijn, kan een operatie nuttig zijn. Maar meestal krijg je alles mee van de natuur om fijne seksuele relaties te ervaren.” Hij hekelt daarom ook het jargon dat gebruikt wordt om over de thematiek te spreken. Het woord ‘schaamlippen’ heeft een negatieve bijklank en een ‘correctie’ impliceert dat er een na te streven ideaalbeeld is, terwijl de seksuoloog het net belangrijk vindt om de diversiteit te omarmen.

De kritiek op schaamlipcorrecties maakt het voor patiënten soms moeilijk om over de ingreep te praten. Als uitgesproken feministe had Deelen het tijdens panels bijvoorbeeld moeilijk om toe te geven dat ze zich had laten opereren om meer aan het geldende schoonheidsideaal te voldoen. “Ik strijd ervoor dat alle soorten lichamen er mogen zijn, maar ondertussen liet ik iets aan mijn eigen lijf veranderen. In het begin vond ik het moeilijk om die twee elementen met elkaar te rijmen”, vertelt ze.

Op een bepaald moment zag ze echter in dat een autonome en weloverwogen keuze over het eigen lichaam maken óók feministisch is. Na een jarenlange periode van schaamte over haar genitaliën, wilde ze zich niet opnieuw generen omdat ze er iets aan liet doen. Ze communiceert er daarom open over en wanneer jonge vrouwen vandaag hun licht bij haar opsteken omdat ze eenzelfde operatie willen ondergaan, slaat ze niet meteen de deur in hun gezicht dicht. “Ik ga niet met het vingertje zwaaien over een operatie waar ik zelf ook voor koos, al hoop ik dat opgroeiende generaties meer realistische beelden van vulva’s zullen zien. Daardoor zal de vraag naar die ingrepen ook dalen. Zonder het westerse schoonheidsideaal had ik dit alleszins nooit gedaan.”

'We moeten nadenken of het wel oké is dat dergelijke ingrepen zo breed toegankelijk zijn. Dat kan gevaarlijk zijn voor kwetsbare mensen', zegt seksuoloog Wim Slabbinck. Beeld ThinkStock
'We moeten nadenken of het wel oké is dat dergelijke ingrepen zo breed toegankelijk zijn. Dat kan gevaarlijk zijn voor kwetsbare mensen', zegt seksuoloog Wim Slabbinck.Beeld ThinkStock

Slabbinck is er ook van overtuigd dat een betere representatie in de beeldcultuur voor meer zelfacceptatie kan zorgen. Hij wijst zo op het bestaan van The Vulva Gallery, een educatief platform waarmee de Nederlandse illustrator Hilde Atalanta de diversiteit van lichamen wil vieren. Op de website zijn telkens tekeningen van vulva’s te zien waar een persoonlijk verhaal bij geplaatst wordt. Het platform doorbreekt op een speelse manier taboes zonder daarbij belerend te worden en dat heeft succes. The Vulva Gallery heeft 774.000 volgers op Instagram en het boek dat de organisatie uitbracht, groeide uit tot een bestseller.

Het platform speelt volgens Slabbinck een belangrijke rol, maar hij wijst erop dat mensen ook zelf het heft in eigen handen moeten nemen om over hun lichamen te spreken. Dergelijke conversaties zijn echter niet voor iedereen vanzelfsprekend. “Slechts drie mensen weten dat ik 25 jaar geleden een schaamlipcorrectie onderging”, vertelt Sandra* (51). Via de operatie hoopte ze destijds een punt te zetten achter een moeilijke periode waarin ze gefixeerd raakte op de vorm van haar genitaliën. Tijdens zwembeurten bleef ze zo vaak mogelijk aan de kant zitten en seks kon enkel met het licht uit. De stress om haar uiterlijk verdween gelukkig nadat ze zich liet opereren, maar dat loste haar probleem niet volledig op. Na haar herstel voelde het namelijk plots aan alsof ze een groot geheim moest meedragen. “Plastische chirurgie is vandaag meer bespreekbaar dan toen ik de ingreep liet uitvoeren, maar operaties in de schaamstreek liggen nog steeds bijzonder gevoelig. Veel mensen willen aan dat ideaalbeeld voor genitaliën voldoen, maar we hebben het er niet over”, zegt ze.

Slabbinck wijst erop dat mensen die moeite hebben om over dergelijke onderwerpen te praten baat kunnen hebben bij een praatgroep. “Er zijn vandaag workshops die specifiek rond het zelfbeeld werken. Zij kunnen mensen doen inzien dat er eigenlijk geen lichamelijke norm is, buiten degene die we aan onszelf opleggen”, aldus de seksuoloog. Ondertussen gelooft hij dat de overheid het brede palet aan mogelijke chirurgische ingrepen van de genitaliën onder de loep moet nemen. Naast schaamlipcorrecties stijgt namelijk ook de vraag naar penisverlengingen en is het mogelijk om de g-spot te laten injecteren met bepaalde vloeistoffen waardoor hij gevoeliger wordt. De resultaten van dergelijke ingrepen zijn bovendien niet altijd een succes. “Als maatschappij moeten we nadenken of het wel oké is dat die ingrepen wel zo breed toegankelijk zijn. Dat kan gevaarlijk zijn voor kwetsbare mensen, ik geloof dat er meer terughoudendheid nodig is”, besluit hij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234