Woensdag 18/05/2022
null

Beter levenTelewerken

Thuiswerk straks niet meer verplicht of aanbevolen: wat verandert er?

Beeld Getty

Bedrijven moeten zelf kunnen kiezen of ze hun werknemers naar kantoor laten komen, of gewoon verder thuis laten werken. Nu wordt telewerk door de regering nog ‘sterk aanbevolen’. Maar die aanbeveling mag gerust wegvallen, zegt Vlaams minister van Werk Hilde Crevits (CD&V). Ze gaat dat ook voorstellen op het Overlegcomité van vrijdag. Gaan we terug naar oude gewoontes, of is telewerken de nieuwe norm geworden?

Philippe Ghysens

Welke regels zijn vandaag van kracht?

“Voor 27 juni gold de verplichting om maximaal thuis te werken. Sinds 27 juni is het niet langer verplicht maar aanbevolen”, zei Hilde Crevits op Radio 1. Niet alle bedrijven kunnen hun mensen thuis laten werken. In productieafdelingen is dat onmogelijk. Vier op de tien werknemers in ons land werken voltijds of gedeeltelijk thuis, zo blijkt uit de recentste cijfers van de Economic Risk Management Group (ERMG), die de crisis monitort voor de Nationale Bank en de werkgeversorganisaties. Het gaat wel om een rondvraag van 22 juni, dus voor de verplichting werd opgeheven. Het aantal thuiswerkers daalde heel lichtjes de voorbije maanden. Begin januari ging het nog om de helft van alle werknemers.

Zijn werknemers al massaal terug naar kantoor geroepen?

Welke impact de regel van 27 juni heeft, waarbij het niet langer verplicht is om te telewerken, is nog niet onderzocht door de ERMG. Maar zelfstandigenorganisatie NSZ deed wel al een rondvraag bij 193 zaakvoerders van KMO’s. Daaruit blijkt dat 79 procent van de werkgevers telewerk blijft toestaan, ook als dat niet verplicht is. De voornaamste reden daarvoor is dat de werknemers er zelf om vragen (41 procent), maar ook dat de bedrijven vaststellen dat de productiviteit bij thuiswerk hoger ligt. Bijna 1 op de 4 ondervraagden haalt die reden aan. Een derde reden is dat de kosten op de werkplek dalen door het thuiswerk (19 procent).

Waarom wil minister Crevits van regels rond telewerk af?

Dat is duidelijk: de gunstige evolutie in de cijfers. “Negen op de tien volwassenen in Vlaanderen zijn effectief gevaccineerd (91 procent van de Vlaamse volwassenen is minstens deels gevaccineerd, 88 procent volledig, red.)”, aldus Crevits. “Dat zijn heel goede cijfers. Het is van belang dat we terugkeren naar het normale leven. Maar ik vind het wel een heel goede zaak dat bedrijven telewerken duurzaam gaan verankeren. Ik ben voorstander van het structureel inbedden van het telewerken waar het kan. Maar het hoeft voor mij niet met het vingertje omhoog . Het is belangrijk dat mensen in de bedrijven elkaar terug kunnen zien. Je mist een stuk creativiteit als mensen niet naar de werkvloer kunnen komen.”

Vanaf wanneer kan thuiswerk-aanbeveling opgeheven worden?

De meest logische datum is 1 september, ook het begin van het nieuwe schooljaar en traditioneel ook het moment waarop bedrijven weer op volle sterkte aan de slag gaan.

Kan je werkgever je verplichten om terug naar kantoor te komen?

Op dit moment is het antwoord op die vraag niet eenvoudig. “De wettelijke basis spreekt nu van een aanbeveling”, zegt Nele Mertens van HR-dienstverlener Acerta. “Maar wat is een aanbeveling? Dat is geen verplichting. De werkgever kan je niet verplichten, hij kan alleen maar zijn best doen om zijn werknemers te stimuleren om naar de werkvloer te komen. Eigenlijk raden we de werkgevers op dit moment aan om tot een akkoord te komen met de werknemers. Als de lokalen hygiënisch niet echt oké zijn, dan is het te begrijpen dat een werknemer weigert om naar kantoor te komen. Als de wettelijke basis verandert, en er dus geen sprake meer is van een aanbeveling, dan is het de werkgever die beslist waar en hoe de uren moeten gepresteerd worden. Dan moet je kijken naar de arbeidsovereenkomst, waarin de plaats van tewerkstelling staat. En als er voor corona een akkoord was over telewerk, dan kan dat niet zomaar teruggedraaid worden.”

Kan je als werknemer ook straks nog aanspraak maken op bijkomende onkostenvergoeding voor thuiswerk?

Bij verplicht telewerk door de coronacrisis bestond er geen wettelijke bepaling die een werkgever verplicht om een vergoeding te betalen voor opgelegd of aanbevolen telewerk, zo weet Acerta. Een werkgever kon er wel zelf voor kiezen om een belastingvrije vergoeding toe te kennen. Het maximale bedrag was dan 129,48 euro per maand en dient eigenlijk om de kantoorkosten - bijvoorbeeld de stroom, verwarming en koffie thuis - te vergoeden. De circulaire die de FOD Financiën daarover rondstuurde, heeft geen einddatum en dus kunnen werkgevers ook na de coronacrisis hun werknemers die belastingvrije vergoeding blijven geven. Die is intussen verhoogd tot 144,31 euro per maand.

Gaan grotere bedrijven soepeler om met telewerk dan kleine?

“Wij stellen vast dat grote bedrijven iets liberaler zijn”, zegt Bernd Carette, arbeidspsycholoog bij HR-dienstengroep Liantis. “Een aantal grote bedrijven geven hun personeel carte blanche: je kan full time van thuis werken, maar zorg voor goede afspraken met je leidinggevende. Dat staat in contrast met de gemiddelde KMO waar soms vaker het gevoel leeft: ‘we kunnen terug naar kantoor, en we gaan ook terug’. Daar willen werkgevers hun medewerkers in de buurt hebben. Maar telewerk heeft ook voor hen wel duidelijk gemaakt dat er heel wat voordelen aan verbonden zijn, zoals flexibiliteit van werknemers. Als je nu als bedrijf resoluut de knop gaat omdraaien, kan dat je plaats op de arbeidsmarkt hypothekeren. Er is nu al een strijd om talent gaande, en er zijn veel vacatures. Dan krijg je het risico dat je werknemers vertrekken. Het is dus in ieders belang om om als werkgever goed na te denken hoe en wanneer je mensen terug naar kantoor laat komen.”

Zijn bedrijven effectief bezig met duurzame afspraken rond telewerk?

Carette: “De coronacrisis heeft bedrijven genoodzaakt om een bepaald beleid rond thuiswerken op te stellen, zoals het maken van afspraken over het aantal uren dat thuis mag gewerkt worden. Het is maar de vraag of men het afsprakenkader gaat behouden, of terug gaat naar de situatie voor 2020. Mijn aanvoelen is dat de bedrijven die effectief zo’n duurzaam beleid rond thuiswerk hebben of nog zullen uitwerken, een sterkere positie op de arbeidsmarkt hebben.”

Wat is de beste formule? Voltijds thuis, deeltijds of helemaal niet?

“Heel veel bedrijven zijn op zoek naar de juiste formule”, zegt Bernd Carette van Liantis. “Vaak wordt gezegd dat drie dagen per week op kantoor het gemiddelde is. Dat is zo’n beetje de vuistregel, maar het is op weinig argumenten gestoeld. Waarom zou je dat doen? Hier geldt niet de regel: one size fits all - één regel voor alle bedrijven, en iedereen moet zoveel dagen op kantoor zijn. Dat gaat niet werken. Werkgevers, heb het lef om autonomie te geven aan de medewerkers en leidinggevenden zelf. Laat mensen een afsprakenkader opstellen binnen hun team. Dat zal veel gemotiveerder werken dan van bovenaf de regel opleggen: je werkt die dag hier en die dag thuis”.

Zijn er argumenten om ook straks te blijven thuiswerken?

“Als je je lichamelijk niet goed voelt, kan je altijd vragen om thuis te werken”, zegt Carette. “Al de rest hangt af van de relatie tussen werkgever en werknemer. Als je de voorbije tijd een goed ritme hebt gevonden in het afhalen van de kinderen van school, en je wil dat blijven doen, dan moet je de dialoog aangaan met je baas. Als werkgever is het dan belangrijk om te luisteren en samen naar een oplossing te zoeken die werkbaar is voor elke partij.”

“Als een medewerker zich niet comfortabel voelt om naar kantoor te komen, hebben we daar begrip voor”

Als telewerk niet meer verplicht en zelfs niet meer aanbevolen is, ga je dan als werkgever je mensen voltijds naar kantoor laten komen? “Neen”, zegt Frederik Vandenberghe (45), CFO bij Skyline Communication. “We gaan niemand verplichten. Als een medewerker er zich niet comfortabel bij voelt om naar kantoor te komen, dan hebben we daar alle begrip voor.”

Skyline Communication uit Izegem in West-Vlaanderen ontwikkelt software voor telecombedrijven en stelt wereldwijd 300 mensen tewerk, van wie 180 in België. Thuiswerken was al voor de pandemie mogelijk, maar bleef nog redelijk beperkt. Tijdens de lockdowns heeft het hele bedrijf aan telewerken gedaan. “Dat is goed verlopen. Als internationaal bedrijf zijn we gewoon om op afstand te werken”, zegt Vandenberghe.

Nu we langzaam maar zeker terugkeren naar de pre-coronasituatie, hebben ze ook bij het West-Vlaamse bedrijf nagedacht over de manier van werken. “We hebben onze mensen altijd al veel vrijheid gegeven. Bedoeling is dat ze vanaf september per week gemiddeld twee dagen naar kantoor komen, en drie dagen thuis werken. Ze hebben zelf de keuze. Ze kunnen ook een ganse week volledig thuis werken, maar op het einde van de maand moeten ze acht dagen op kantoor zijn geweest. In theorie gaat alles natuurlijk vanop afstand, maar we vinden het toch belangrijk om het menselijk contact te onderhouden en om jonge starters te laten kennismaken met het bedrijf.”

Volgens Frederik Vandenberghe verlangt 90 procent van de werknemers om terug naar kantoor te komen. “Er zijn ook mensen die het wel oké zouden vinden om thuis te blijven werken, maar het is niet zo dat ze dat absoluut willen. We gaan ook niemand verplichten. We zijn niet zo’n bedrijf dat altijd van bovenaf dingen oplegt. Ook nu gaan we het niet verplichten. Als iemand bijvoorbeeld zegt: ik ben risicopatiënt, of ik woon samen met ouders die risicopatiënt zijn, en ik voel me niet comfortabel om terug te komen, dan hebben we daar alle begrip voor. Voor mensen met een goede reden maken we zeker een uitzondering. We gaan niet van bovenaf een harde verplichting opleggen. We gaan hierbij als volwassen mensen met elkaar om.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234