Dinsdag 05/07/2022

Beter LevenGezondheid

Waarom is een kersverse moeder zo vaak verstrooid?

null Beeld Colourbox
Beeld Colourbox

Een lezeres schrijft warriger te zijn na de zwangerschap. Het bracht haar in een riskante verkeerssituatie. Wat is daar nu het evolutionaire voordeel van?

Marten van de Wier

Normaal is ze risicomijdend, zo schrijft een kersverse moeder. “Je kunt me terugvinden op het rechterbaantje van de snelweg, waar ik dan 95 km/uur rijdt”, schrijft ze. Maar sinds de geboorte van haar zoon, in december, is dat anders. Ze stelt dat ze verstrooider, warriger en onhandiger is, en misschien daardoor meer risico neemt.

Zo kwam ze onlangs met de auto op een kruispunt op de verkeerde rijbaan, met haar zoontje achterin. Zo kwam ze ‘neus aan neus’ te staan met de auto’s uit de tegenovergestelde richting, terwijl ze de route toch goed kende. Gelukkig liep het goed af.

“Komt dat door de borstvoeding?”, vraagt ze zich af. Die houdt misschien bepaalde hormoonspiegels uit de zwangerschap in stand, veronderstelt ze. Gek is het wel, vindt de lezeres. “Het is evolutionair toch vreemd dat je meer risicovol gedrag gaat vertonen juist als je de zorg hebt voor een nakomeling?”

‘Borstvoeding vraagt 24-uurs paraatheid’

De borstvoeding kan een rol spelen, zegt gynaecoloog Wilfried Gyselaers van het Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk, maar op een andere manier dan de lezeres denkt. “De borstvoeding vraagt nogal wat: in feite 24-uurs-paraatheid. Dat kan leiden tot vermoeidheid, en overdag meer verstrooid zijn.” Op de hormoonhuishouding heeft de borstvoeding na de eerste maand geen invloed meer.

Er is wel een andere mogelijke verklaring voor de verstrooidheid: een verschijnsel dat wel wordt aangeduid als ‘zwangerschapsdementie’. Het speelt niet alleen in het laatste trimester, maar ook in het eerste half jaar na de geboorte.

Bloedtoevoer in de hersenen

“Het is terug te voeren op veranderingen in de bloedtoevoer in de hersenen”, zegt Gyselaers, die aan de Universiteit Hasselt onderzoek doet naar bloedcirculatie bij zwangeren. “Tijdens de zwangerschap krijgen de zones in de hersenen die samenhangen met liefde en met moeder-kind-binding extra bloed. Zones die te maken hebben met logische verbanden en redeneren worden juist minder actief. De gebieden die actiever worden, zijn belangrijk voor de baby. Hoe sterker een moeder zich aan haar kind hecht, des te beter zijn zijn ontwikkelingskansen.”

Het is een effect dat volgens Gyselaers in meerdere studies op MRI-scans wordt teruggevonden, en dat bij alle onderzochte zwangere vrouwen optrad. “Alleen heeft niet elke vrouw er in het dagelijks leven in dezelfde mate last van.”

Slechter geheugen, beter inlevingsvermogen

Ook hersenonderzoeker Elseline Hoekzema van de Universiteit Leiden vond flinke veranderingen in de hersenen tijdens en na de zwangerschap. Ze gepubliceerde erover in Nature Neuroscience. Zo krimpt de hippocampus, waardoor het geheugen soms tijdelijk minder goed werkt. Binnen twee jaar na de zwangerschap heeft die weer zijn oude omvang.

Andere veranderingen zijn blijvend. In hersengebieden die te maken hebben met het vermogen je in een ander te verplaatsen, verdwijnt grijze stof (de hersencellen die verantwoordelijk zijn voor de verwerking van informatie). Waarschijnlijk is dat proces vergelijkbaar met processen in de puberteit, en heeft het te maken met specialisatie van de hersenen. Waarschijnlijk zorgt die specialisatie ervoor dat moeders beter kunnen inschatten wat er in hun kind omgaat. Hoewel ook de hormoonhuishouding van jonge vaders verandert, treden deze veranderingen in de hersenen bij hen niet op.

Hechting gaat boven autorijden

De verstrooidheid van de lezeres heeft dus waarschijnlijk wel degelijk een evolutionair doel. “Autorijden is een activiteit die niet direct te maken heeft met de zorg voor het kind”, zegt Gyselaers. Hechting tussen moeder en kind krijgt van het lichaam voorrang op het goed overzien van verkeerssituaties.

Gyselaers schat in dat zo’n 10 tot 20 procent van de zwangere vrouwen en kersverse moeders in het dagelijks leven hinder heeft van verstrooidheid. “Sommige verschijnen op het spreekuur met twee verschillende schoenen.”

Een behandeling is er niet. Gyselaers raadt de lezeres aan niet op de automatische piloot in de auto te stappen, maar bewust aandacht te schenken aan het rijden. Tot de verstrooidheid vanzelf verdwijnt, meestal binnen zes maanden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234