Donderdag 11/08/2022

Het consultOpvoeden

Wat doe ik als mijn kind door klasgenoten wordt uitgesloten?

Kinderen uit de lagere school. Beeld Getty Images
Kinderen uit de lagere school.Beeld Getty Images

Racisme en discriminatie: het zijn problemen die in de hele samenleving voorkomen, dus ook op het schoolplein. Wat doe je als ouder wanneer je merkt dat je kind door klasgenootjes wordt gediscrimineerd?

Lucca de Ruiter

“Ik word gepest over mijn haar. Dan mag ik niet meedoen omdat ik pluishaar heb. Dat is niet leuk. Ik heb lelijk pluishaar en al die andere kinderen hebben gewoon normaal haar, steil haar”, vertelt Lily op de kappersstoel in het televisieprogramma Hoofdzaken van de Nederlandse omroep VPRO. “Ik wilde een tijdje niet naar school en droeg mijn haar niet meer los.”

Het fragment waarin Lily praat over de pesterijen werd honderden keren gedeeld op sociale media. Overal klonken steunbetuigingen en oproepen om meer aandacht te besteden aan diversiteit op basisscholen. Maar wat doe je als ouder als je kind wordt gediscrimineerd, en zich daardoor zelfs begint te schamen?

“Het meemaken van discriminatie op jonge leeftijd heeft grote en langdurige gevolgen”, vertelt Iris Andriessen, lector diversiteit en pedagogiek aan Fontys Hogeschool Tilburg. “Het doet echt iets met je lijf en met je welzijn, je krijgt een stressreactie. Op latere leeftijd kan die herinnering nog steeds pijnlijk zijn. Ik ken bijvoorbeeld veel verhalen van volwassenen die als kind werden uitgescholden voor zwarte piet, en zich nog altijd onprettig voelen rond sinterklaastijd.” Discriminatie-ervaringen kunnen er volgens Andriessen toe leiden dat iemands zelfvertrouwen beschadigd raakt, en soms ook dat iemand zijn plek in de samenleving bevraagt en minder vertrouwen heeft in de toekomst.

Gedeelde verantwoordelijkheid

In het geval van Lily is met name de school aan zet, vindt Andriessen. “Zij hadden moeten zorgen voor een veilig, inclusief schoolklimaat. Dat is duidelijk niet gebeurd.” Dat stelt ook Esther van Beekhoven, pedagoog bij het Nederlands Jeugdinstituut. “Het is een gedeelde maatschappelijke verantwoordelijkheid om kinderen te leren omgaan met verschillen, niet alleen die van ouders van gediscrimineerde kinderen.”

Van Beekhoven en Andriessen stellen dan ook beiden voor om naar de schoolleiding te stappen. “Je moet dan wel voorkomen dat het gepeste kind wordt uitgelicht, want dat kan het erger maken. Als er gediscrimineerd wordt op school is het broodnodig dat leerkrachten aandacht besteden aan diversiteit, zonder daarbij te vervallen in stereotypen”, benadrukt Andriessen.

De rol van de ouders ligt in wat Andriessen ‘veerkrachtig opvoeden’ noemt. Dat wil zeggen dat het kind leert om te praten over nare ervaringen en zelfvertrouwen opbouwt, zodat die nare ervaringen het zelfbeeld niet beschadigen. “Het liefst zou je dit soort onrechtvaardigheid willen uitbannen, maar zolang het nog bestaat, kun je je kind helpen om met dat onrecht om te gaan.”

“Lily’s ouders hebben een veilige omgeving weten te creëren, want ze durft over het pesten te praten. Uit onderzoekt blijkt dat het zoeken naar sociale steun een heel krachtig mechanisme is om met discriminatie om te gaan”, legt Andriessen uit. Van Beekhoven voegt daaraan toe: “Ik vind het mooi dat Lily in het fragment de hoop uitspreekt dat ze meer zelfvertrouwen krijgt, omdat het pesten haar dan minder raakt. Die uitspraak laat zien dat ze al weerbaarder aan het worden is.”

Rolmodellen

Daarnaast benadrukt zowel Andriessen als Van Beekhoven het belang van positieve verhalen en rolmodellen die kinderen inspireren. “Ga bijvoorbeeld samen naar de bibliotheek voor boeken met personages die lijken op je kind, of zoek naar rolmodellen op televisie die iets bereikt of overwonnen hebben. Dat kan enorm bijdragen aan het zelfvertrouwen”, stelt van Beekhoven.

Zorgen voor positieve representatie is tegenwoordig steeds makkelijker. Zo zijn er kinderboekenwinkels die zich specifiek richten op diversiteit. En het Amsterdamse Coloured Goodies verkoopt poppen waar iedereen zich in kan herkennen: niet alleen poppen met verschillende huidskleuren, maar ook poppen die een weerspiegeling zijn van personen met een lichamelijke of geestelijke beperking of personen met een huidaandoening.

Over de pluishaar-kwestie is Andriessen helder. “Dwing je kind niet om het haar los te dragen als je die onnodige schaamte weg wilt nemen. In vrijwel alle situaties waarin een kind wordt gediscrimineerd, geldt: probeer het zelfvertrouwen van je kind te laten groeien, zodat het er uiteindelijk zélf voor kiest om trots te zijn op zichzelf.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234