Vrijdag 19/08/2022

Het consultWerk en geld

Zo maak je die vreselijke groepsbrainstorm wel productief: bereid je voor, speel in op emoties en denk visueel

null Beeld Jason Goodman/Unsplash
Beeld Jason Goodman/Unsplash

Brainstormsessies, wie kent ze niet? Maar zo’n een groepsbrainstorm is vaak dodelijk voor de creativiteit. Gelukkig kun je met een paar aanpassingen toch tot zinvolle ideeënvorming komen.

Devi Smits

Samen in een ruimte, leeg whiteboard aan de muur, en maar ideeën spuien. Nog altijd wordt een brainstormsessie beschouwd als de manier om ­creatieve oplossingen te vinden. Maar uit onderzoek blijkt dat een groepsbrainstorm dodelijk is voor je creativiteit.

Kiki de Jonge, docent psycho­logie aan de Rijksuniversiteit ­Groningen, legt het probleem uit: “Tijdens een brainstorm ben je het grootste gedeelte van de tijd aan het luisteren naar anderen. Dat onderbreekt je eigen gedachteproces. Of zorgt ervoor dat je je eigen ideeën weer vergeet. Vaak nemen een paar dominante mensen het voortouw en gaat de hele groep daarin mee. Zo bereiken veel ideeën nooit de tekentafel.”

Bovendien blijkt dat mensen minder productief worden naarmate de groep groter wordt, duidt arbeidspsycholoog Michiel Jongerden. “In groepen hebben mensen de neiging om mee te liften op de ideeën van anderen. Waar mensen in een groepje van drie nog wel de druk voelen om een bijdrage te leveren, daar is dat bij een groep van tien mensen al veel kleiner”, legt hij uit.

De klassieke brainstorm werkt dus niet, maar met deze tips kun je toch creatief aan de slag.

Gezocht: creatief idee

1. Brainstorm eerst individueel. Ga niet direct als groep brainstormen, maar bedenk vooraf individueel ideeën. Zo zorg je ervoor dat mensen de tijd hebben om zelf na te denken. Dat levert veel meer input op.

2. Visualiseer je ideeën. Spreek een idee niet alleen uit, maar maak het ook visueel. De Jonge: “Dat kan door het op te schrijven, of te tekenen. Zorg dat je in ieder geval iets tastbaars hebt.” Niet alleen voorkom je daarmee dat je ingevingen vergeet, je kunt ze daarna ook met elkaar combineren, legt De Jonge uit. “Wanneer je al die ideeën voor je op papier hebt, kun je ­verbindingen leggen die je eerder nog niet zag en zo tot nieuwe inzichten komen.”

Door het vele thuiswerken ­zullen we ook vaker online ­moeten brainstormen. Dat hoeft helemaal geen probleem te zijn, zegt De Jonge. Via een een whiteboardprogramma zoals Miro kun je online post-its maken en met elkaar delen.

3. Anonimiseer de input. Om te garanderen dat alle input even serieus wordt genomen, is het ­belangrijk dat die anoniem is. Ook daarom is het goed je ideeën te visualiseren. Post-its lenen zich hier uitstekend voor.

Door de input anoniem te houden, voorkom je dat de ideeën van een leidinggevende onbewust een streepje voor krijgen, vertelt De Jonge. Het stimuleert ook in­getogenere mensen om ook hun ideeën aan te dragen. Nog een voordeel: door de anonimiteit ­zullen mensen ook wat sneller wildere ideeën opperen.

“Online brainstormen maakt het mogelijk om vervolgens je ideeën ook anoniem toe te lichten, bijvoorbeeld door aanvullende ‘online’ post-its toe te voegen. Vaak is het interessant om te zien welke toevoeging of associatie anderen hebben bij jouw idee”, zegt De Jonge.

4. Eerst kwantiteit, daarna pas kwaliteit. In een brainstorm gaat het erom dat je ideeën verzint, hoe goed ze zijn is nog niet van belang. Vaak zijn we in de brainstormfase al erg gericht op de toepasbaarheid van een idee, maar wanneer je de kritische bril opzet, rem je je denkproces, vertelt Jongerden. “Je kunt dat voorkomen door af te spreken dat je de ideeën pas beoordeelt als je er minimaal x-aantal hebt.”

5. Ga boos de brainstorm in. Ben je boos? Of erg enthousiast? Top. Zulke activerende emoties wekken creativiteit op. De Jonge: “Doe daarom voor een brainstorm iets dat je in een actieve houding brengt. Luister bijvoorbeeld naar muziek waar je energie van krijgt.” Een ontspannen of sombere gemoedstoestand staat creativiteit juist in de weg. Zet je zeker niet in de zetel.

6. Maak een lotusbloem. Een methode die kan helpen om je creativiteit op te wekken is de ­lotusbloemtechniek. “Dat is een vorm van associatief brainstormen waarbij je de vraag op papier zet en vervolgens acht associaties errond noteert. Rond elke associatie noteer je weer acht nieuwe associaties. Zo ontstaat er een mindmap waarin je gedachten zich als een lotusbloem ontvouwen”, tipt Jongerden.

Wil je een nieuw soort koekje op de markt brengen, dan zet je dit in het midden. Daaromheen associeer je smaken, ingrediënten, wat er maar te binnen schiet. “Zo kun je al associërend tot hele vernieuwende ideeën komen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234