Woensdag 17/08/2022

Opinie

Als er maar geen Noord-Ierse Troubles van het Kanaalplan komen

Martin McGuinness in 1999. Beeld REUTERS
Martin McGuinness in 1999.Beeld REUTERS

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

Maarten Rabaey

Trekt de politie straks in heel ons land 'van deur tot deur' om te zoeken naar extremisten? Laten we hopen van niet. Het Brusselse Kanaalplan nationaal in de praktijk brengen zou wel eens onbedoeld tot meer radicalisering kunnen leiden, zo leert ons het leven van de gisteren gestorven Noord-Ierse politicus en gewezen IRA-commandant Martin McGuinness.

Maarten Rabaey maakte als buitenlandjournalist bij de De Morgen reportages over het Noord-Ierse conflict en vredesakkoord. Beeld Jonas Lampens
Maarten Rabaey maakte als buitenlandjournalist bij de De Morgen reportages over het Noord-Ierse conflict en vredesakkoord.Beeld Jonas Lampens

Geen andere regio in Europa kende meer terreuraanslagen dan Noord-Ierland. Tijdens de 'Troubles' tussen katholieke, Iers-nationalistische, en protestantse paramilitairen met steun van het Britse leger (1968-1998) vielen er meer dan 3.800 doden. Een centrale rol speelde het Iers Republikeins Leger (IRA), wiens politieke vleugel Sinn Féin uiteindelijk vrede zou sluiten met de unionisten en Britten met het Goede Vrijdag-akkoord. Martin McGuinness speelde zowel in het IRA als in het vredesoverleg een onderscheidende rol. De terrorist werd vicepremier.

Zijn levensloop kan net vandaag, uitgerekend een jaar na onze zwaarste terreuraanslag ooit, een wijze les zijn waarom het riskant is om de systematische huis-aan-huiscontroles van het Kanaalplan, dikwijls door gewapende agenten, landelijk in te voeren. Want net een plotse overdosis aan gespierde controles door de toenmalige Noord-Ierse politie – de protestantse Royal Ulster Constabularly (RUC) – en later het Britse leger, speelden een bepalende rol bij het ontstaan van de Troubles.

Martin McGuinness speelde zowel in het IRA als in het vredesoverleg een onderscheidende rol. De terrorist werd vicepremier. Beeld Photo News
Martin McGuinness speelde zowel in het IRA als in het vredesoverleg een onderscheidende rol. De terrorist werd vicepremier.Beeld Photo News

Ook bij McGuinness, die als 15-jarige van school moest en geen werk vond omdat hij katholiek was, leidde de politieaanpak tot zijn radicalisering. De permanente fouilleringen zorgden in zijn wijk, de 'Bogside' van Derry, tot enorme frustratie bij jongeren zoals hij. Ze begonnen uiteindelijk met stenen te gooien. De politie antwoordde met traangas. De volgende keer gooiden de jongeren brandbommen. McGuinness vervoegde het IRA. Ze pleegden bomaanslagen. De Britten ontplooiden het leger, 'om rust te brengen', maar dat mondde in 1972 uit in 14 doodgeschoten katholieke betogers op 'Bloody Sunday'. Daarna begon het burgerconflict pas echt.

Een leven als waarschuwing

De Brusselse Kanaalzone is de Bogside van toen niet, gelukkig maar. Toch zie ik, denkend aan mijn reportages in Noord-Ierland, ook verontrustende gelijkenissen: sektarische radicalisering binnen (een minderheid van) een religieuze minderheid wordt nu door de meerderheid beantwoord met 'door-to-door-searches' en een militarisering van het stedelijke veiligheidsapparaat. Dat mag je niet te ver doordrijven. Of het loopt fout af.

McGuinness' leven geldt als waarschuwing. Gewapende invallen in woningen, waar kinderen en jongeren aanwezig zijn, dreigt net zoals bij de katholieken van Derry destijds onder de moslims vandaag te leiden tot een fundamenteel wantrouwen tegen mannen en vrouwen in uniform. Of kan, zoals bij de 15-jarige McGuinness, zelfs kiemen zaaien voor nieuw straatgeweld.

McGuinness, die overigens uitstekende politieke contacten had met de N-VA van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon, realiseerde zich op latere leeftijd dat het ook anders kan. In zijn pleidooi voor verzoening met de protestanten zette hij zich als minister van Onderwijs vooral in voor geïntegreerd onderwijs, waarbij katholieken en protestanten dezelfde schoolbanken deelden. Als vicepremier speelde hij ook mee een rol in het omvormen van de protestantse politie naar een korps dat proportioneel evenveel katholieken had als de Noord-Ierse bevolking telde.

Zou zo'n volwaardig diversiteitsbeleid voor onze politie niet het echte sluitstuk kunnen worden van het Kanaalplan? Net nu is de rekrutering van meer agenten onder minderheden nodig, zodat de diverse wijken van op de eerste lijn kunnen helpen om misdaad gericht te bestrijden, spanningen te kanaliseren, het vertrouwen in de politie te herstellen en van veiligheid een taak te maken voor iedereen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234