Vrijdag 20/05/2022

OpinieLieven Buysse

Boris Johnson is dringend op zoek naar een boosterprik voor zijn beleid

null Beeld AP
Beeld AP

Lieven Buysse is hoogleraar Engelse taalkunde en Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Lieven Buysse

Twee jaar geleden veroverde Boris Johnson het Britse parlement met veel overmacht in vervroegde verkiezingen. Hij zou het land uit de EU halen en zo meer welvaart creëren, het economisch achtergestelde Noord-Engeland voortstuwen met grote infrastructuurprojecten, de gezondheidszorg reanimeren - een beloftevolle toekomst wenkte. Vandaag is zijn beleid (net als zijn populariteit) op zoek naar een booster.

De coronacrisis viel in december 2019 natuurlijk niet te voorspellen, maar zijn aanpak ervan is wel een lakmoesproef voor zijn bestuurskwaliteiten. Zijn grootste bekommernis tot nu toe was om Britten niet het gevoel te geven dat hun vrijheden ingeperkt worden. Net nu ze de ketenen van Europa konden afschudden, zou hij hun niet vertellen wat ze moesten doen of laten. Inzetten op groepsimmuniteit dan maar (ook als dat een eeuwigheid zou duren), en iedereen zelf laten beslissen wanneer ze een mondkapje dragen (ook al moet het vooral de ander beschermen). En als het dan toch strenger moest, gebeurde dat veel te laat en met halfslachtige adviezen.

Steigerende Engelsen

Schoorvoetend stelt Johnson ook deze week maatregelen voor die zwakker zijn dan wat al langer geldt in continentaal Europa: mondkapjes in bioscopen, telewerk als dat kan, en een coronapas voor grote evenementen (die gewoon blijven doorgaan, ondanks dramatisch stijgende besmettingsratio’s). Eens te meer lijkt dit too little too late.

Dat valt te verklaren door de politieke situatie: Johnson moet ingrijpen, maar vooral in zijn eigen partij is er veel weerstand tegen de maatregelen. Een land dat haar burgers niet eens identiteitskaarten verschaft, gaat plots een pas vragen om een concert bij te wonen. In de rest van het VK malen ze er nauwelijks om (daar gelden de maatregelen al), maar Engeland steigert. Om de zegen van het Lagerhuis te krijgen, moet Johnson wellicht zelfs op de oppositie rekenen, hoewel zijn partij er een ruime meerderheid heeft.

Het gezag van de premier is historisch zwak. Zijn weifelende beleid wekte al niet veel vertrouwen, maar nieuwe onthullingen tonen een regering die burgers in een gareel wil dwingen dat de elite buiten schot laat: toen het sociale leven eind vorig jaar werd stilgelegd, feestte Johnsons entourage gewoon voort. Om de aandacht af te leiden van zowel de schandalen als de nieuwe onpopulaire maatregelen, en toch daadkrachtig over te komen, besliste Johnson dan maar impulsief (en niet geheel realistisch) om iedereen een boosterprik te bieden tegen het jaareinde.

Boris Johnson was afgelopen maandag op bezoek in een Londens vaccinatiecentrum. Beeld AFP
Boris Johnson was afgelopen maandag op bezoek in een Londens vaccinatiecentrum.Beeld AFP

De verhalen over coronafeestjes versterken de indruk dat Johnsons politiek de gegoede klasse bevoordeelt. Partijdonoren krijgen een zitje in het Hogerhuis, parlementsleden klussen lucratief bij en als ze over de schreef gaan, wil de regeringspartij de wet gauw veranderen. Intussen schroeft hij de grootse plannen voor Noord-Engeland terug, en blijven versterkingen in het onderwijs en de gezondheidszorg uit.

Brexit-teleurstelling

Eén belofte heeft Johnson wel waargemaakt: de brexit is een feit. Een geweldig succes is dat nog niet. Volgens overheidscijfers is het Britse bbp door brexit met zo’n 4 procent gedaald. Nieuwe handelsakkoorden met landen als Singapore en Japan leveren een bbp-groei op van amper 0,01 à 0,02 procent. Zelfs brexitgezinde tabloids gaven vorige week toe dat de EU het economisch beter doet dan het VK.

De regeling die Johnson zelf onderhandelde voor Noord-Ierland werkt ook al niet, en dreigt te escaleren. Inmiddels ondervindt de Britse bevolking concrete nadelen aan de brexit. Bevoorradingsproblemen houden aan doordat Oost-Europese arbeidskrachten de oversteek niet langer maken om met tankwagens te rijden, groenten te oogsten of kerstkalkoenen te slachten; telecomoperatoren rekenen weer roamingtarieven aan; Britse studenten kunnen weldra niet meer op uitwisseling naar Europa; meer dan ooit proberen migranten via het Kanaal het VK binnen te geraken, enzovoort. Nee, de brexit blijft voorlopig meer een nachtmerrie dan een droom.

Het volstaat niet om je soevereiniteit op te eisen; je moet er ook iets mee doen. Dat vergt visie, strategisch vernuft en daadkracht. Twee jaar lang heeft Boris Johnson op elk van die terreinen gefaald. Een premier die zijn ruggengraat aan anderen moet ontlenen en zelf niet kan inspireren en leiden, is overgeleverd aan de sterkte (en zwakte) van wie hem omringen en kan elk moment stuurloos worden. Hoe lang nog vooraleer een kritisch aantal Tory-parlementsleden hem niet langer ziet als de sleutel tot hun herverkiezing, maar als een bedreiging? De deur naar de uitgang staat op een kier.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234