Donderdag 11/08/2022
eeckhout Beeld dm
eeckhoutBeeld dm

De gedachteBart Eeckhout

Dit land heeft nú een Overlegcomité nodig. En nee, dat moet deze keer niet over mondmaskers gaan

Bart Eeckhout is hoofdcommentator van De Morgen.

Bart Eeckhout

Dit land heeft een Overlegcomité van zijn regeringen nodig, liever vandaag dan morgen. Voor wie al begint te hyperventileren bij de gedachte aan de terugkeer van verplichte mondmaskers: het Overlegcomité moet ditmaal niet daarover gaan. Wel over die andere crisis die het ritme van ons leven nog wel even mee zal bepalen. De energiecrisis.

Nog maar drie maanden geleden draaiden velen opzichtig met de ogen bij de voorstellen om de maximumsnelheid op de autowegen te verlagen, de verwarming wat lager te draaien of de douchetijd te verminderen. Hoongelach voerde de boventoon. Alsof we daarmee Poetin weer in zijn kot zouden krijgen. Intussen zijn energie en voedingsproducten volwaardige wapens geworden in Poetins oorlog, met alle gevolgen van dien. De inflatie blijft pieken, grote bedrijven overwegen ernstig fabrieken stil te leggen als het gas te duur wordt, de Britse overheid stoft een plan af om de gaspijpleidingen naar het Europese vasteland in nood af te sluiten. Het is maar een greep uit het nieuws van de dag.

Nieuwe realiteit

Het is nu wel zeker dat Europa voor zijn grootste energiecrisis sinds het einde van de jaren zeventig staat. Die crisis is al bezig, dreigt in de winter zijn vlijmscherpe tanden pas echt te laten zien en zal ook daarna niet snel verdwijnen. Want ook al komt de oorlog in Oekraïne op een of andere manier ten einde, de tijd van Rusland als stabiele en grote energieleverancier keert niet zomaar terug.

Onze samenleving moet zich dus voorbereiden op die nieuwe realiteit. De respons vanuit het beleid is tot dusver dubbelzinnig. Er is een bewustzijn van de urgentie en er zijn noodzakelijke, goede maatregelen getroffen, zoals de bescherming van de meest kwetsbare huishoudens met sociale energietarieven. Tegelijk ontbreekt er een vertrouwenwekkend idee van coördinatie, motivatie en mobilisatie.

Piloten in de cockpit

De energiecrisis is belangrijk en groot genoeg om onze regeringen tot samenwerking te dwingen. Een Overlegcomité kan politici ertoe brengen om over hun ideologische en institutionele schaduw te springen en wat noodzakelijk is op korte termijn te verbinden met wat mogelijk is op lange termijn. Zo mag de federale regering eigenlijk geen vrede meer nemen met een akkoord met Engie over de levensduurverlenging van twee kerncentrales. Elke kerncentrale die kan openblijven, zou moeten openblijven. Tegelijk mogen we de Vlaamse regering wijzen op haar eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden voor de isolatie van woningen of aanleg van hernieuwbare energie. Die regeringen zouden samen moeten kijken of bijvoorbeeld het openbaar vervoer voldoende alternatief biedt voor mensen die de auto thuis laten.

Een Overlegcomité heeft een pedagogisch effect op politiek en bevolking. Het toont aan dat de situatie ernstig is en tegelijk dat er piloten in de cockpit zitten. De slogans over het ‘team van elf miljoen’ mogen achterwege blijven, maar als de regeringsleiders Alexander De Croo (Open Vld), Jan Jambon (N-VA) of Elio Di Rupo (PS) nog iets van hun regeerperiode willen maken, aarzelen ze best niet te lang.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234