Maandag 04/07/2022
Mark Elchardus. Beeld DM
Mark Elchardus.Beeld DM

ColumnMark Elchardus

Er is weinig bereidheid de prijs te betalen van een harde confrontatie met Rusland. Onze premier Alexander De Croo illustreerde dat

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel en de auteur van Reset. Zijn bijdrage verschijnt tweewekelijks, afwisselend met Vincent Stuer.

Mark Elchardus

Het is nauwelijks te geloven. De man die tot de kernuitstap besloot, onze energieleverancier aan Frankrijk verkocht en in Kiev op het Maidanplein ging duidelijk maken dat er wel degelijk buitenlandse inmenging was in Oekraïne, gericht tegen de Russische belangen, is één en dezelfde. Ons eigenste genie van de Karpaten, Guy Verhofstadt.

Na de ervaring in Servië was het Maidanplein voor Poetin het zoveelste bewijs dat de kleurenrevoluties door het Westen gefinancierde pogingen zijn om zijn land te schaden. Als Amerikanen of Europeanen spreken over nationale soevereiniteit en een rules-based international order, is dat voor het Kremlin louter hypocrisie. Poetin zei dat al toen hij in 2007 de Veiligheidsconferentie in München toesprak. In feite kondigde hij aan wat er vandaag gebeurt. Weinig dingen zijn gevaarlijker dan een land dat vernederd wordt, zoals Duitsland met de vrede van Versailles en Rusland tijdens de implosie van de Sovjet-Unie. Bruut machtsvertoon lijkt dan de kortste weg naar waardigheid en zelfrespect. De overtuiging dat westerse landen nooit de principes respecteren die zij aan anderen opleggen, verantwoordt de keuze voor de kortste weg.

De inval in Oekraïne werd zorgvuldig voorbereid, niet alleen door de concentratie van militaire slagkracht. Een vertrouweling van Poetin, Dmitry Kozak, is al langer bezig met het klaarstomen van Oekraïne: het kunstmatig opdrijven van de energieprijzen; opiniepeilingen om te zien hoe het denken en voelen van de Oekraïners evolueert en kan worden beïnvloed. Iets meer dan 700 door Rusland aangestuurde ngo’s bewerken de opinie (Soros is niet de enige die zoiets kan en doet). Pro-Rusland-politici worden gesteund, Rusland-critici neergehaald. Mensen die bij een machtswissel nuttig kunnen zijn, worden in kaart gebracht, alsook degenen die weerstand kunnen bieden. Een bestuur dat kan overnemen als Zelensky en de huidige regering vallen of naar Polen vluchten, wordt in stelling gebracht. Alles werd zorgvuldig voorbereid vooraleer de Russische troepen begonnen met Oekraïne blind, doof en stom te maken, de radarsites en zendmasten te vernielen.

Genocide

De Oekraïners liggen onder vuur, wij onder propaganda. Propaganda, om het bondig te definiëren, is de waarheid van de tegenstander. De Russische propaganda zegt dat de Russisch sprekende Oekraïners nu al acht jaar lang onderworpen zijn aan genocide, dat de inval bedoeld is om Oekraïne te demilitariseren en te “de-nazifiëren”, om te verhinderen dat het een kernmacht wordt. Rusland zou handelen uit zelfverdediging – pre-emptive war – net zoals de Amerikanen in Irak. Poetin zou graag hebben dat iedereen zich de vraag stelt of het optreden van Rusland in Oekraïne nu echt verschilt van dat van het Westen in Belgrado, Irak, Libië en Syrië.

De Amerikaanse propaganda zegt dat Poetin nooit wilde onderhandelen, al lang van plan was Oekraïne binnen te vallen. Dat klopt, maar geeft geen antwoord op de vraag waarom dat zo is.

Naïeve mensen willen het ene of het andere kamp geloven. Realisten vragen zich af hoe men uit het web van leugens en halve waarheden breekt om mensenlevens te redden. Europa gelooft in harde sancties. De European Council on Foreign Relations liet een onderzoek uitvoeren in Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen, Roemenië en Finland. Ongeveer 60 procent van de ondervraagden is van oordeel dat de NAVO en de EU de Oekraïners moet steunen, maar niet als de sancties pijn doen in eigen land. Poetin weet dat. Er is weinig bereidheid de prijs te betalen die nodig is om de kosten van een harde confrontatie met Rusland te dragen. Onze premier Alexander De Croo illustreerde dat. Hij riep stoer om harde sancties, maar krabbelde terug om de diamanthandel te beschermen.

Europa kan in feite weinig anders doen dan sancties aankondigen en leven met het besef dat alle regeringsleiders klein en groot, overal ter wereld, nu weten dat Poetin zijn bondgenoten (denk aan Bashar al-Assad) beter beschermt dan wij de onze. Hoe het conflict kan worden beperkt en mensenlevens gered, is niet meteen duidelijk, behalve voor de stuurlui die aan wal staan. Opvallend en misschien ook wel hoopgevend is de vaststelling dat Poetin er voorlopig niet in slaagt de Europeanen uit elkaar te spelen. Integendeel, zijn optreden schept eenheid, ook in het besef dat onze zwakte, ons beroep op ‘soft power’, uiteindelijk onverantwoordelijk is. Misschien was een dergelijke schok nodig om ons eraan te herinneren dat oorlog altijd mogelijk is, dat geopolitiek begint met het dimmen van gemoraliseer, dan vooruitgang boekt via begrip en respect voor de tegenstander, en moet eindigen met soevereiniteit, met het trekken van grenzen die niet worden overschreden. Het inzicht dat we op al die punten faalden, is nuttig voor de toekomst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234