Maandag 04/07/2022

OpinieDirk Holemans

Het echte doemdenken komt niet van de klimaatwetenschapper, maar van het Vlaamse beleid

Bart De Wever (N-VA) is een schoolvoorbeeld van wat wetenschappers omschrijven als klimaatvertragers, schrijft Holemans.  Beeld Tessa Kraan
Bart De Wever (N-VA) is een schoolvoorbeeld van wat wetenschappers omschrijven als klimaatvertragers, schrijft Holemans.Beeld Tessa Kraan

Dirk Holemans is coördinator van denktank Oikos en auteur van Voor wie willen we zorgen.

Dirk Holemans

Bart De Wever (N-VA) heeft in de slotzinnen van zijn opiniestuk over het klimaatdebat overschot van gelijk: als je onzin wilt bestrijden is “het bergop fietsen in het heersende intellectuele klimaat”. Wat de N-VA-voorzitter bij elkaar pende, vergt een antwoord te vergelijken met een col van de buitencategorie.

De Wever is een schoolvoorbeeld van wat wetenschappers omschrijven als klimaatvertragers. Die ontkennen de klimaatverandering niet, maar doen er alles aan om ze te relativeren in een poging om de noodzakelijke systeemverandering tegen te houden. Terwijl alle wetenschappelijke rapporten al jaren wijzen op de ernst en urgentie van de situatie, serveert De Wever al even lang iedereen die deze rapporten ernstig neemt, af als doemdenkers. Zoals hij het in 2019 in Het Nieuwsblad verwoordde: “We moeten de opwarming een beetje als een gegeven aanvaarden en ons voorbereiden op het leven op een planeet waar het wellicht wel wat warmer zal zijn.” Ondertussen slaan niet alleen klimaatwetenschappers, maar ook de secretaris-generaal van de Verenigde Naties alarm.

De Wever toont hoe de antwoorden van klimaatvertragers steeds hetzelfde zijn, als zogenaamde ecorealisten stelden ze in hun dogmatisch geloof een duidelijk kerkboek op. Een eerste punt is dat het altijd de schuld is van de anderen. Over dergelijke dooddoeners schreef Tine Hens het boek Het is allemaal de schuld van de Chinezen. En raad eens bij wie De Wever de verantwoordelijkheid legt? Jawel, bij de Chinezen.

Guilt by association

Als je ten tweede verandering wil tegenhouden, moet je de actoren die hiervoor pleiten, verdacht maken. Dat doet De Wever systematisch, en in het bijzonder de klimaatjongeren. Nu ook via de demagogie van guilt by association: een stuk in de krant dat zich afvraagt of klimaatactivisten ooit geweld zouden gebruiken, is voldoende om elke klimaatactivist in dezelfde hoek als de terrorist Unabomber te plaatsen. Het is inderdaad hard bergop fietsen om dit monster van intellectuele oneerlijkheid te bestrijden. En protest proberen te criminaliseren is niet onschuldig, maar ondermijnt de democratie.

Wie ziet in welk tempo de klimaatontwrichting zich voltrekt, kan enkel besluiten dat De Wever zich in een parallel universum bevindt. Extreme droogte in eigen land, levensbedreigende hitte in Indië, mensen die sterven door bosbranden, overstromingen, enzovoort. Het is geen doemdenken, maar het concrete leed van steeds meer mensen bij een opwarming van één graad. En zonder alles uit de kast te halen, zijn we op weg naar drie graden.

Tegenover deze problematiek plaatst De Wever als oplossing voortdoen zoals we bezig zijn: inzetten op technologie en economische groei. Ook dat is typische retoriek; als technofixers zien ze alles wel goed komen. Dus hoeven we het niet te hebben over ons economisch model en zijn machtsverhoudingen. Nochtans wist Einstein al dat “we onze problemen niet kunnen oplossen met dezelfde denkpatronen die ze veroorzaakt hebben”. Sterker nog, voor Einstein is “waanzin telkens steeds maar opnieuw hetzelfde doen, en een verschillend resultaat verwachten”. De illusie dat het met technologie en groei wel goed komt, is bijvoorbeeld met het stikstofdossier volledig doorprikt. Je kan de grenzen van natuur en planeet wel wegroepen, maar niet wegtoveren. Het is niet omdat je iets herhaalt waarvoor geen bewijs is – dat je kunt blijven groeien én tegelijk de absolute milieudruk verminderen – dat het ineens minder onwaar is. Er is geen empirisch bewijs voor het groeigeloof van De Wever, het is een dogma.

Leugen

Het is verder ironisch De Wever te zien uitpakken met de realisaties van de Europese Unie terwijl het net de Vlaamse regering is die zich systematisch verzet tegen ambitieuze Europese doelstellingen. Het voorstellen alsof Vlaanderen de enige regio is die echt vooruit wil in het klimaatbeleid is een pertinente leugen. Dat Vlaams verzet tegen meer klimaatambitie is strategisch ook dom, we missen kansen om echt koploper te worden. Denken dat we het probleem van de Antwerpse petrochemische cluster gaan oplossen door alle broeikasgassen op te vangen en elders in de grond te steken, is een gevaarlijke gok.

Wat ten slotte ecorealisten typeert, is dat ze steevast de rechtvaardigheidskwestie loskoppelen van het klimaatdebat. We hebben integendeel nood aan een doorgedreven rechtvaardige transitie, mondiaal en in eigen regio. Als we echt willen dat mensen elders in de wereld een eerlijke kans krijgen op een duurzame welvaart, moeten wij onze voetafdruk drastisch verlagen. En in eigen streek mensen met een laag inkomen massief en snel ondersteunen bij het energiezuinig maken van hun huis en iedereen alternatieven bieden voor de wagen. In een regio waar 97 procent van de Vlaamse huizen niet voldoet aan duurzaamheidsnormen en het openbaar vervoer in de vernieling wordt bespaard, is het Vlaamse beleid het echte doemdenken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234