Dinsdag 27/09/2022

OpinieRuben Baetens

Het energieparcours dat nog voor ons ligt is geen criterium maar de Ronde van Vlaanderen

null Beeld Joost van den Broek
Beeld Joost van den Broek

Ruben Baetens is expert energiestrategie en -beleid bij 3E, een internationaal bureau van experts en ingenieurs, gespecialiseerd in hernieuwbare energie.

Ruben Baetens

Het debat rond de mogelijke levensduurverlenging van de jongste twee kerncentrales staat dankzij een Britse denktank sinds deze week weer op scherp. Alleen vergissen de voor- en tegenstanders zich veelal in het parcours dat nog voor ons ligt.

De teller voor groene stroom uit wind en zon zal op het einde van het jaar stilvallen rond 20 TWh (terawattuur, of een miljard kilowattuur). Op die 20 TWh kunnen we ook de komende decennia rekenen, vanwege de levensduur van moderne zonnepanelen en windmolens. Mochten we vandaag beslissen om de levensduur van onze twee jongste kerncentrales toch te verlengen, dan kunnen we rekenen op een extra 16 TWh aan elektriciteitsopwekking zonder lokale uitstoot voor de komende tien of twintig jaar. Samen zouden ze zo 40 procent van de huidige elektriciteitsvraag van 86 TWh leveren.

Maar de af te leggen weg is langer. Véel langer. Het Federaal Planbureau berekende in oktober dat de elektriciteitsvraag tegen 2050 kan stijgen tot 250 TWh als we voor onze toekomstige energiehuisvoorziening niet fundamenteel willen steunen op de import van moleculen.

250 TWh, dat zijn evenveel TWh’en als de Ronde van Vlaanderen kilometers telt – en elke Vlaming weet: de Ronde pak je helemaal anders aan dan een criterium van 80 kilometer.

Een Ronde wordt maandenlang voorbereid. De organisator stippelt het parcours uit, met een vlakke aanloop en een geaccidenteerd einde. Renners plannen stages in, en verkennen de wedstrijd. Ment stuurt ploegleiders op pad om elke kasseistrook en helling te verkennen. Logboek met mogelijke koersscenario’s worden opgemaakt. Renners en ploegen testen het materiaal en de benen op de cruciale stroken. Maar iedereen beseft dat alles op die éne dag gebeurt, en dat op die dag alles kan gebeuren. Je maakt deel uit van een team, en je team zit ‘in koers’ – samen met seingevers, politieagenten en radio koers. Je hebt ploegmaats, volgwagens, verzorgers langs de kant, verkenners die voorop rijden om wijzigingen in het parcours of omstandigheden door te geven… Je rol werd je lang op voorhand duidelijk gemaakt: Het team zo lang mogelijk bijstaan, en proberen sterk te finishen. Het koersverloop zal onverwacht en ongepland zijn. Een lekke band onvermijdelijk. Je beseft ook dat sommige meer talenten bevatten om die dag te winnen, of dat er die ene dag misschien net iets sterker blijken. Maar ook dat positionering het verschil kan maken tussen vele gaatjes moeten dichtrijden of rustig in het wiel kunnen zitten.

Het is vandaag 4 april, kwart over elf.

We beseffen het nog niet goed, we rijden geen criterium vandaag, maar Dé Ronde. We zijn daarnet Sint-Niklaas buitengereden. We fietsen in de buik van het peloton, en voelen dat de kleine versnelling sputtert.

null Beeld Yann Bertrand
Beeld Yann Bertrand

Onze kerncentrales zijn elk op zich groot, log en laten het op onverwachte momenten al eens afweten. Ze zijn de grote versnelling die je kan ronddraaien op de grote rechte steenweg, met de wind in de rug. Maar hoe heuvelachtiger en uitdagender de weg, hoe moeilijker de benen het krijgen. En dat de wedstrijd uitdagend zal worden, staat vast. Het parcours is uitgestippeld: de uitrol van windturbines en vooral zonnepanelen zal nog lang doorgaan. Negen miljoen gebouwen wachten op renovatie. Acht miljoen voertuigen moeten op het einde van de rit fossielvrij. Industriële processen moeten geëlektrificeerd worden of op zoek gaan naar groene waterstof. We’re in for a bumpy ride, die veel power en doorzettingsvermogen zal vergen.

Bijschakelen en stayeren

En we rijden de wedstrijd niet alleen. We zijn een klein team omringd door grote ploegen die hun huiswerk gemaakt hebben en hun eigen koers rijden. Ploegen die op de noordelijke zeeën de komende jaren 300 GW aan offshorewind willen uitrollen, en minstens evenveel op land. Die in dezelfde tijdspanne een veelvoud ervan aan zonnepanelen willen uitrollen, en aan de zoektocht naar groene waterstof begonnen zijn. We’re in for a though race. We zullen op bepaalde momenten overspoeld worden door gratis stroom uit de buurlanden, en op andere momenten voorbereid moeten zijn om volledig op onszelf aangewezen te zijn. In het hart van Europa wordt niet capaciteit maar flexibiliteit hét handelsproduct van de toekomst. Snel kunnen bijschakelen als het moet, kunnen stayeren als het kan. Het hoofd en de benen. Enkel zo bereik je de finish.

Het is vandaag 4 april, halftwaalf.

We zijn op weg naar Berlare. De eerste heuvels zijn in zicht. Tim De Clercq trok zich net op gang aan de kop van het peloton, de ontsnapping van de dag rijdt al minuten voorop. We bengelen ondertussen achteraan het peloton en voelen dat de kleine versnelling steeds vaker sputtert. En we twijfelen: is nu wel het juiste moment om van fiets te wisselen?

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234