Dinsdag 05/07/2022

Opinie

Het imago van een stad is een illusie, een wensdroom, de perfecte façade

null Beeld Martens
Beeld Martens

Joost Vandecasteele is de schrijver van 'Massa' en 'Vel' en comedian.

Joost Vandecasteele

Sinds enkele dagen weten we dat bepaalde winkels en handelszaken in staat zijn om het imago van een stad te verlagen (DM 4/12). Zelfs van de belangrijkste stad van dit land, toch volgens zij die er wonen. Als dat zo is, betekent het per definitie dat dit imago een fragiel gegeven is. En deze delicate staat is dan volledig te wijten aan haar geforceerd bestaan. Het imago van een stad is een illusie, een wensdroom, de perfecte façade die men poogt vol te houden in schril contrast met de ruwe realiteit.

Een stadsbestuur ziet imperfectie als een probleem, nooit als een beginpunt.

Dat 'imagoverlagend' woord van het jaar wordt, lijkt onwaarschijnlijk. We zijn een volk dat vorig jaar het woord 'selfie' (populaire term sinds 2003) verkoos boven 'geefplein'. Maar ook 'imagoverlagend/-verhogend' is geen nieuw woordpaar, alleen een verse variant op wat algemeen wordt omschreven als de 'disneyficatie' van een stad. Iets wat geen lokaal Antwerps fenomeen is, maar al jaren wereldwijd aan de hand is en ook andere steden treft. Niet toevallig viel deze term ook als kritiek bij de parkingplannen voor het Brusselse Vossenplein.

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Disneyficatie

Het is een ideologie die toepasselijk met haar naam op een bijna kinderlijk niveau redeneert: als we de problemen niet zien, dan bestaan ze ook niet. Eenzelfde reden waarom bijna elke stad monocultureel inwisselbaar is geworden, pretparken voor de globetrotter met kind in de draagzak.

Disneyficatie is het afvijlen van de scherpe randen die elke stad heeft en alles wat hierbij op de grond valt onder het tapijt proberen te vegen. Een term die net als selfie al een decennium in gebruik is en in dit geval geherformuleerd kan worden als 'architecturaal witwassen'. De leugen dat door het verwijderen van ongewenste gebouwen ook de ongewenste mensen magisch zullen verdwijnen. Of toch uit het zicht. Misschien afgekeken van Las Vegas, waar daklozen in de tunnels voor overstromingen zitten ondergedoken en zelf al te vaak verdrinken bij zware regen.

De reden voor het contradictorische van een stadsimago is het feit dat de bewoner niet de doelgroep is, maar de toerist die tijdens zijn korte verblijf nooit verstoord mag worden in zijn fantasie van de stad als een openluchtmuseum en bewoond winkelcentrum.

Waardoor een stad soms heel onlogische beslissingen neemt, zoals toestaan dat lege muren volgeplakt worden met irritante reclameaffiches, maar verbieden dat iemand deze reclame bekladt met een spuitbus. Behalve in het Franse Grenoble, die streeft naar reclamevrije stad. Of de onlogische keuze als een keer per jaar een autoloze zondag (voor een paar uurtjes maar) te organiseren en toch toetermanische taxi's te laten rond rijden. Want... toeristen.

Patrouillerende soldaten

Gelukkig nog dat de noden van een toerist niet altijd verschillen met de wensen van een inwoner.

Want als vader zonder tuin ben ik natuurlijk voorstander van elke soort verbetering van de openbare ruimte, elk weerhouden van de auto en elke garantie van veiligheid. Maar het vertroetelen van de kapitaalkrachtige mag niet ten koste gaan van zij die nergens anders naartoe kunnen. Waardoor de voordelen van een stad een exclusief voorrecht worden voor zij die het zich kunnen permitteren en de nadelen voor al de rest.

Een trend die steeds verder oprukt en een verklaring is voor meer en meer toekomstige gated community's in het centrum van steden, zoals de Bossquare grenzend aan het Ter Kameren Bos of Sint-Andrieskwartier in Antwerpen. Of op grotere schaal La Cité du Fleuve in Kinshasa en de Khan Shatyr in Astana. Met de belofte van alles nabij maar zonder overlast, onveiligheid of luchtvervuiling.

Dat een stadsbestuur alles schrapt (in hun woorden: ontmoedigt) dat niet in hun ideaalbeeld van een groot gezellig dorp past, is een wanhoopsdaad. Een laatste poging van een conservatief machtssysteem om vast te klampen aan een romantisch beeld van een tijd die nooit heeft bestaat. Een verlangen naar een fantasieland met de naam Midden-Brabant, ergens tussen Oost-Vlaanderen en dus logischerwijs Midden-Oosten-Brabant. In haar grootste stad is alles overdag peis en vree (trouwens, deze uitdrukking moet gekend zijn om een sociale woning te krijgen) dankzij patrouillerende soldaten die de belangrijkste toeristische attractie bewaken, de tempel van het onfeilbare regeerakkoord, uitgeprint en geplastificeerd.

's Nachts heerst er alleen duisternis, nergens meer neonlichten voor kebabzaken, seksshops en nachtwinkels (beter bekend als mijn route op donderdagavond). Alleen nog in de verte een lichtje van een Vlaamse kroeg waar blanke zatlappen enkel gezellige overlast veroorzaken. Of zoiets.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234