Donderdag 18/08/2022
Stijn Van de Voorde. Beeld Karoly Effenberger
Stijn Van de Voorde.Beeld Karoly Effenberger

Column

Het is mooi dat een kleine subcultuur als jazz blijft bestaan, ook al kost dat veel geld

Stijn Van de Voorde is te horen op Studio Brussel en elke woensdag te lezen in Cult.

STIJN VAN DE VOORDE

Vandaag start Leuven Jazz. Jazz Middelheim en Gent Jazz klinken mij bekend in de oren, maar van dit spetterend feest had ik (ondanks zijn derde jaargang) nog nooit gehoord. Dat zegt echter meer over mij dan over het evenement.

Ik ben geen jazzkenner, maar ik heb er wel sympathie voor. Al was het maar omdat nogal wat beoefenaars van het genre de grenzen van de beluisterbare melodie op regelmatige basis met veel overtuiging en toewijding overschrijden. Nog niet iedereen heeft een manier gevonden om daarmee om te gaan. Noel Gallagher gaf vorige week zijn visie op jazz tijdens een interview: "Een jazzclub is een plaats waar vier mannen op een podium zich veel beter amuseren dan de vijftig mensen in het publiek. Iedereen speelt een ander nummer, in een andere tijd, een ander ritme, een andere toonaard. Onzin."

Het overgrote gedeelte van de bevolking knikt instemmend als ze deze omschrijving horen. Jazzmuzikanten improviseren nu eenmaal graag. Als leek kun je hun akkoordopvolgingen dan slechts met één woord omschrijven; lukraak. Hoe verder ze daar in gaan, hoe meer we in de omgeving op zoek gaan naar verborgen camera's: dit moet toch een grapje zijn? Mensen voelen zich niet graag beetgenomen. In een jazzclub gebeurt dat soms (onbewust). De tijd waarin avant-gardistische jazzmuzikanten zich konden verschuilen achter uitspraken als 'wie onze muziek niet begrijpt, is niet intelligent genoeg', is echter voorbij. De mens denkt kritisch. Een van de nadelen van de Verlichting.

Jazz is niet populair in absolute cijfers. Jazz Middelheim kende vorig jaar met 19.000 bezoekers over vier dagen een geslaagde editie. Even een slechte vergelijking: tijdens Rock Werchter staan er dagelijks 88.000 mensen op de weide. Wat uiteraard niets wil zeggen over de waarde of het bestaansrecht van het feest in het Middelheimpark, integendeel. Er zijn niet veel liefhebbers, maar ze zijn wel 100 procent dedicated. De jazzkalender is goed gevuld en deze kleine groep diehards bezoekt alles wat er op staat. Vandaag start Leuven Jazz. Vorige maand was er het 'BRAND! new jazz festival' in Mechelen en in Oostende kon je drie weken lang naar STORM!: een weldadige vloedgolf van jazz die graag buiten de lijnen spat.

Misschien bestaat er in onze regio ook wel een bloeiende goa trance-scene, maar hun organisatorisch enthousiasme valt dan toch minder op dan dat van de jazzfans. Of ze worden minder ondersteund en gesubsidieerd, dat kan ook. Het is mooi dat kleine subculturen op deze manier blijven bestaan, ook al kost dat veel geld. Het in stand houden van een minimumpopulatie bedreigde Siberische tijgers en Hawaïaanse monniksrobben is tenslotte ook niet gratis.

Af en toe sluipt er een hompje jazz binnen in de populaire cultuur. Als dat subtiel gebeurt, hoor je daar zelden klachten over. Een streepje Dave Brubeck of Herbie Hancock in Mad Men is niet onlogisch aangezien de serie zich in het begin van de jaren zestig afspeelt.

In de eerste reeks van Homeland wordt jazz zelfs functioneel in het verhaal verweven. Dat klinkt griezeliger dan het is. Bij het begin van elke episode hoor je 'Terminal 7' van de Poolse free jazztrompetist Tomasz Stanko. Dat zorgt onmiddellijk voor spanning en verwarring. Het is niet toevallig dat de bipolaire Carrie in haar auto graag naar Thelonious Monk luistert. De rustige, meer berekende Saul vertelt in reeks 1 dat hij John Coltrane wel kan appreciëren. Jazz als extra hulpmiddel om de karakters uit de diepen. Speciaal.

Whiplash deed het goed op de Oscars. De film over een talentvolle jazzdrummer die op Karate Kid- achtige wijze wordt gecoacht door zijn strenge leraar viel bij iedereen in goede aarde. Behalve bij de hardcore jazzliefhebbers. Ze bewaken hun favoriete muziekstijl met hun leven. Ze krijgen al genoeg af te rekenen met vooroordelen. Dat is soms vermoeiend, maar meestal erg schattig.

Het is bovendien te gemakkelijk om alle jazzisten over dezelfde kam te scheren.

Er bestaan tenslotte ook figuren als Lander Gyselinck. Een jonge, extreem getalenteerde Gentse jazzdrummer die zichzelf niet serieuzer neemt dan nodig is. Een gast die in een vijftiental verschillende groepen/projecten probeert om zijn liefde voor hiphop, soul en electronica op een frisse manier te mengen. Vanavond stelt hij de debuutplaat van zijn project STUFF. voor in de Handelsbeurs in Gent. Ik kan niet beloven dat hun sound voor iedereen altijd even overzichtelijk of herkenbaar zal zijn, maar in dit geval is dat net goed. Zaterdag spelen ze in Leuven. Misschien kun je het eens een kans geven. Als het tegenvalt, kun je nog steeds vroegtijdig naar huis en het einde van Wallander meepikken. Indien gewenst met een grote zak Sweet Chili Pepper Doritos.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234