Donderdag 19/05/2022

OpinieHenri Heimans

‘Hoe het er aan toe ging als een gedeporteerde de hellepoort van Auschwitz overschreed. Dit schreef mijn vader erover’

Celwagon van de Duitse Spoorwegen waarmee politieke gevangenen door de nazi’s werden gedeporteerd. Beeld RV
Celwagon van de Duitse Spoorwegen waarmee politieke gevangenen door de nazi’s werden gedeporteerd.Beeld RV

Henri Heimans is oud-magistraat.

Henri Heimans

Dat een vrouw voor de toegangspoort van Auschwitz de Hitlergroet bracht en hiervoor in Polen werd vervolgd én veroordeeld strekt de Poolse rechtstaat tot eer. Dat de Belgische overheid een onafhankelijke studie heeft besteld naar de rol van de Spoorwegen bij de deportaties van WO II is eveneens een positief signaal.

Hoe het er werkelijk aan toe ging als een gedeporteerde de poort van de hel van Auschwitz 1 overschreed, kan ik het best verwoorden aan de hand van de rechtstreekse getuigenis van mijn vader, die op hoogbejaarde leeftijd zijn ervaringen neerschreef. Over hoe hij als politieke gevangene per trein werd gedeporteerd in een overvolle celwagon vanuit de gevangenis van Sint-Gillis. Over zijn aankomst in het concentratiekamp getuigde hij:

“De dag brak aan en ik zat daar nog steeds met de dode man in mijn cel van de wagon. Ik had enorme honger en zag het brood van de oude man onder de bank liggen. De verleiding was groot, maar het stelen van een brood, zelfs van een dode, was voor mij ondenkbaar. Eindelijk stopte de trein. Ze deden ons uitstappen en langs de wagon staan. We werden geteld, herteld en nog eens herteld. Er ontbrak een persoon. Uiteraard had ik de dode man in mijn cel laten liggen. Een getal is een getal. De bewakers moesten evenveel gevangenen afleveren als voorzien, dood of levend. Samen met een andere gevangene kreeg ik het bevel om de dode man naar buiten te brengen en samen droegen we hem op onze schouders tot aan de ingang van het kamp. De telling klopte nu. Auschwitz wachtte op ons. Ik wist nog niet wat die naam zou betekenen, maar ik zou het snel te weten komen.”

Arbeit macht frei luidden de cynische, uit smeedijzer gemaakte welkomstwoorden waarmee mijn vader werd onthaald. Hij vervolgt:“De poort ging open en in rijen van drie betraden we de hel. Onmiddellijk: ‘Halt’, schreeuwde een SS’er, de eerste SS’er die ik zag sinds Breendonk. We moesten ons volledig uitkleden en stonden daar naakt in de koude oktoberlucht, dan brachten ze ons naar een doucheruimte. Er heerste daar een volledige chaos. De sproeiers aan het plafond stroomden niet in gelijke hoeveelheden en iedereen wilde zo veel mogelijk water meekrijgen.

“Het douchen duurde niet lang. We werden opnieuw buiten verzameld en onze eerste kleren werden uitgedeeld: een zeer lang hemd met slechts één knoop aan de hals en een lange onderbroek die we in de taille en aan de enkels vastmaakten met koorden. Geen klompen, noch schoenen. We werden naar een bakstenen gebouw gebracht, een ‘Blok’, waar we in quarantaine werden gezet. Het was erger dan ik me had kunnen inbeelden…”

Wat die vrouw aan de toegangspoort van Auschwitz pleegde is een vorm van negationisme, net zoals de antivax-betogers die met een Jodenster rondlopen: het gaat om het banaliseren en ridiculiseren van de genocide die tijdens WO II door het Duitse nationaal-socialistisch regime is gepleegd.

Ook het brengen van de Hitlergroet in het Fort van Breendonk, op een plaats waar slachtoffers van de nazi-terreur werden vermoord, werd verleden jaar vervolgd én veroordeeld door de correctionele rechtbank van Mechelen (DM 2/6/21). Al sinds de wet van 23 maart 1995 werd het ontkennen, schromelijk minimaliseren, poging tot rechtvaardigen of goedkeuren van de nazi-genocide strafbaar gesteld, in zoverre dit misdrijf gepleegd wordt in de publieke ruimte of voor het publiek toegankelijke plaatsen, met inbegrip bijvoorbeeld van de sociale media waarop de genocide wordt geridiculiseerd of gebanaliseerd.

Ondertussen ontwikkelde zich in het Belgisch Strafrecht een ruime rechtspraak niet enkel op grond van de Negationismewet maar ook op grond van andere aanzettingsmisdrijven tot haat, racisme en discriminatie om de hitlergroet adequaat te vervolgen.

De Negationismewet komt tegemoet aan een dubbele bekommernis. Enerzijds wil de wetgever meningsuitingen bestrijden die een voedingsbodem zijn voor antisemitisme en racisme, die een bedreiging vormen voor een democratische samenleving doordat ze streven naar een rehabilitatie van de nazi-ideologie. Anderzijds wil de wetgever meningsuitingen bestrijden die eerrovend en beledigend zijn voor de nagedachtenis van de slachtoffers van de genocide.

Om aan alle twijfels tegemoet te komen: volgens het Grondwettelijk Hof houdt de Negationismewet geen beperking in van het recht op vrije meningsuiting.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234