Maandag 08/08/2022

Opinie

Hormoonverstoorders, of hoe de industriële lobby ons dagelijks leven ontregelt

Hormoonverstoorders zitten overal, tot in het badeendje van je dochter toe. Beeld THINKSTOCK
Hormoonverstoorders zitten overal, tot in het badeendje van je dochter toe.Beeld THINKSTOCK

Petra De Sutter is senator voor Groen en arts-gynaecologe. Anne Dedry en Bart Staes tekenen mee.

Petra De Sutter e.a.

Hormoonverstoorders, chemische stoffen die gevaarlijk zijn voor onze gezondheid, ze zitten overal: in de automat van je zoontje, in het badeendje van je dochter, in je shampoofles en je handcrème, in je yoghurt potje, in je colablikje. Zonder het te beseffen worden we er op dagelijkse basis erg vaak aan blootgesteld. Bisfenol A, ftalaten, pesticiden en parabenen, stuk voor stuk voorbeelden van chemische stoffen die onze hormonen verstoren.

En niemand die het weet. Of die het wil weten. Net als de tabaksindustrie destijds, slagen lobbyisten er ook nu weer in om twijfel te zaaien over de desastreuze effecten van sommige chemische stoffen en verschuilen overheden zich nu achter deze gefabriceerde 'wetenschappelijke onzekerheid' om niet in te grijpen. Wij laten het daar niet bij, en pleiten voor een totaalverbod of Bisfenol A in voedselverpakkingen, zoals er in Frankrijk reeds één bestaat. Met een resolutie viseren we ook de andere hormoonverstoorders.

Reeds in 2002 wist de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) al dat hormoonverstoorders de hormonale huishouding van mens en dier (en hun nageslacht) flink ontregelen. Ze imiteren onze lichaamseigen hormonen en verstoren zo ons hormonaal evenwicht. Gevolg: toename van kankergevallen, diabetes, obesitas, onvruchtbaarheid, penismisvorming, IQ-verlies en autisme. Zelfs de kleinste doseringen blijken een effect te hebben op onze gezondheid en ontwikkeling. Mogen we daarom al deze producten niet meer gebruiken? Nee, zo ver hoeft het niet te komen. De oplossing voor deze problematiek zit veeleer bij de productie dan bij de consumptie. Hormoonverstorende stoffen hoeven niet in die producten te zitten. De industrie heeft hierin dus een sleutelpositie.

Petra De Sutter. Beeld Franky Verdickt
Petra De Sutter.Beeld Franky Verdickt

Van bisfenol-A weten we intussen dat het afwijkingen aan de geslachtsorganen veroorzaakt, dat het leidt tot hormoonstoornissen en onvruchtbaarheid en is het ook in verband gebracht met immuunstoornissen en kanker. Bovendien zaait de stof zijn heilloze effecten over de generaties heen. De WHO spreekt in haar 'State of the Science of Endocrine Disrupting Chemicals 2012' inmiddels van een 'mondiaal gevaar'. Waar blijft onze (Europese) overheid met voorzorgsmaatregelen?

Het is in feite een politiek schandaal van de eerste orde, waarbij dat van Volkswagen verbleekt. Want feit is dat ook in dit dossier de Europese overheden al vele jaren op de hoogte zijn, maar niets ondernamen om deze producten te bannen en alternatieven naar voren te schuiven. Elke studie die het schadelijke effect van hormoonverstoorders aantoont, wordt tegengesproken door resultaten van tegenstudies, gefinancierd door de lobby van de chemiereuzen. Een treffend voorbeeld is de studie die topwetenschappers presenteerden in 2013, in opdracht van de Europese instellingen. De conclusies waren kraakhelder: blootstelling aan chemische stoffen heeft hormoon verstorende, onomkeerbare effecten die pas in een latere levensfase duidelijk worden. De wetenschappers pleitten voor de toepassing van het voorzorgsprincipe.

Prompt verscheen een tegenstudie, betaald door het American Chemistry Council, de Amerikaanse lobby voor de chemische sector, die Europese beleidsmakers oproept om te wachten met het treffen van maatregelen zolang er "geen degelijke wetenschappelijke basis is die aantoont dat die stoffen echt schadelijk zijn". Drie chemische reuzen - Bayer, BASF en Syngenta - schrijven op 13 februari 2013 een brief aan milieucommissaris Janez Potocnik. Ze wijzen er op dat het gebruik van het voorzorgsprincipe een klap zou betekenen voor de voedselproductie en de agrochemische sector.

Een intense lobby achter de schermen, onder meer door de American Chamber of Commerce, heeft succes. Op 2 juli 2013 verstuurt Catherine Day, hoogste ambtenaar bij de Europese Commissie een interne brief waarin ze stelt dat er een impactanalyse moet komen en het niet nodig acht om tijdelijke maatregelen te treffen rond het gebruik van hormoon verstorende stoffen.

De Europese Commissie blijft zich halfhartig verstoppen achter onenigheid tussen wetenschappers, precies zoals men vroeger deed rond asbest, roken en DES. Schuldig verzuim heet dat. Want de Europese Commissie is zich wel degelijk bewust van het feit dat hormoonverstoorders gevaarlijk zijn, maar men is het officieel niet eens over welke stoffen precies onder deze noemer vallen.

We moeten niet ver zoeken om de oorzaken te kennen van die vele koppels die zich moeten wenden tot fertiliteitscentra omdat het op een natuurlijke wijze niet lukt om zwanger te worden. Wat ons wel verwondert en schandaliseert is dat we ondanks de geschiedenis en de kennis vandaag, massaal aan hormoonverstoorders blijven blootgesteld worden.

Het kan anders. De Ecolo-Groen fractie legt zich niet bij neer bij de status quo en neemt "as we speak" wetgevende initiatieven om hormoonverstoorders in ons land strenger te reguleren. Een eerste stap is een totaalverbod op Bisfenol A in voedselverpakkingen. Dat bestaat nu al voor baby- en peutervoeding in België (voor kinderen tot drie jaar). We willen dit uitbreiden naar alle voedselverpakkingen. Daarnaast dienen ze een resolutie in om hormoonverstoorders in het algemeen aan te pakken. Maar ook buiten het parlement komen er initiatieven. De Panorama-reportage van zondag over hormoonverstoorders brengt onze beleidsmakers misschien tot inzicht.

Hopelijk wordt ook onze soms wat kortzichtige Wetstraat wakker geschud door Panorama en gaat er iets ten gronde veranderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234