Dinsdag 27/09/2022

ColumnDe megastad

In het nieuwe Caïro is geen plek voor woonboten

De Egyptisch-Britse filmmaker Omar Robert Hamilton op zijn woonboot in Caïro. Intussen is die weggesleept, bestemming onbekend. Beeld AFP
De Egyptisch-Britse filmmaker Omar Robert Hamilton op zijn woonboot in Caïro. Intussen is die weggesleept, bestemming onbekend.Beeld AFP

Metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Correspondenten doen wekelijks verslag vanuit hun eigen megastad. Deze week: Jenne Jan Holtland in Caïro.

Jenne Jan Holtland

Ze waren de thuishaven van Duitse spionnen in de Tweede Wereldoorlog. Ze vormden het decor voor menig filmklassieker en voor de bohemiens uit In een roes op de Nijl (1966), de roman van de Egyptische Nobelprijswinnaar Naguib Mahfouz. Ze zijn een drijvende herinnering aan Caïro’s gouden jaren. En nu moeten de laatste woonboten op de Nijl verdwijnen.

Caïro ondergaat een totale make-over, met als gevolg dat er voor de 32 schilderachtige woonboten − een deel stammend uit de 19de eeuw − geen plek meer is. Er liggen blauwdrukken voor nieuwe bruggen, nieuwe snelwegen, nieuwe voedselketens en zelfs een geheel nieuwe hoofdstad, even buiten Caïro. Op de Nijl zijn alleen nog commerciële plezierjachten en luxerestaurants welkom. Naar buiten toe verkondigt de regering dat de woonboten vies en vervuilend zijn. “Ze zijn als vervallen auto’s waarvan de licentie in 1978 is verlopen”, zo zei Ayman Anwar, het hoofd van het regeringskantoor voor de ‘Bescherming van de Nijl’ op tv-zender MBC Masr.

Geen compensatie

In een poging de geesten rijp te maken voor onteigening, voerde hij aan dat drie van de boten zouden toebehoren aan leden van de Moslimbroederschap, een partij die onder president Abdul Fatah al-Sisi volledig in de ban is gedaan. De Nijl­oever moet zijn ‘beschaafde uiterlijk’ terugkrijgen. “En beschaafd betekent in dit geval commercieel winstgevend”, aldus het subtiele commentaar op Mada Masr, een oppositiegezinde website die in eigen land verboden is en alleen via een beveiligde VPN-verbinding te lezen is.

Volgens de eigenaren van de woonboten (awama in het Arabisch) vroegen ze de laatste jaren vaak om verlenging van hun aanmeerrechten, en werd die telkens geweigerd. Een petitie van drieduizend ­bezorgde ondertekenaars haalde niets uit en op compensatie hoeven de bewoners niet te rekenen.

Een van de eigenaren, de Egyptisch-Britse filmmaker Omar Robert Hamilton, begon op ­sociale media een minicampagne en wist naar eigen zeggen het ministerie van Justitie zover te krijgen om niet alle boten naar de sloop te sturen. “We zijn strijdbaar, maar natuurlijk is het beangstigend”, zo zei hij tegen het onlineplatform Middle East Eye. “Dit is een familiehuis, mijn broer en ik zijn hier getrouwd.” Een paar dagen later werd zijn woonboot toch weg­gesleept, met onbekende bestemming.

Platgewalst

Grootstedelijke vernieuwing is in de mode, ook elders in de Arabische wereld. Dat gaat er zelden zachtzinnig aan toe. Begin dit jaar werd een kilometersgrote wijk in de Saudische havenstad Jeddah platgewalst om plaats te kunnen maken voor onder meer een operahuis, een jachthaven en een sportstadion. Het leidde tot veel kritiek online, een zeldzaamheid in een land waar dissidenten de cel in draaien. Een anonieme activist sprak tegenover de BBC van de “verwoesting van de stedelijke geschiedenis”, terwijl op sociale media een vergelijkbare hashtag trending werd.

Net als hun Saudische lotgenoten moesten de bewoners van de woonboten haastig op zoek naar andere woonruimte. De 31-jarige Mohamed Mohamed vertelde aan de in Dubai gevestigde website The National dat hij bij zijn vader is ingetrokken. Het Egypte van nu lijkt volgens hem in niets meer op de republiek van literator Mahfouz. “Alleen het kolossale en het ­imponerende worden nog toegestaan.”

De tanige Ekhlas Helmy (88) bracht bijna haar hele leven op het water door. Tegen de Engelse editie van Al Jazeera zei ze begin deze week dat ze niet van plan is te vertrekken. “Als ik mijn boot verlaat, betekent dat mijn dood. Ergens anders kan ik niet leven.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234