Woensdag 28/09/2022

opinie

Inspraak: de achilleshiel van het Gentse mobiliteitsplan

Gentenaars willen degelijk geïnformeerd worden over het ingrijpende mobiliteitsplan. Beeld TIM DIRVEN
Gentenaars willen degelijk geïnformeerd worden over het ingrijpende mobiliteitsplan.Beeld TIM DIRVEN

Pascal Debruyne is stadsonderzoeker aan de UGent.

PASCAL DEBRUYNE

Gent zal geen referendum krijgen over het circulatieplan, maar wel een burgerkabinet. Leve de inspraak, after all? Niet zo snel. Er wordt vooruitgang geboekt, maar er zijn evengoed lessen te trekken.

Het voorstel van 'het burgerkabinet' met een tweehonderdtal burgers die driemaandelijks bijeenkomen, zal volgens het bestuur zorgen voor 'een voortdurende volksbevraging' over het mobiliteitsplan. Burgers die misschien niet zo actief zijn, worden via loting betrokken. Dat garandeert representativiteit. Is dit ad hoc-beleid voldoende?

Participatie is nodig. Want dit soort plannen grijpt in in onze dagelijkse gewoontes. Ze raken mensen, in hun mobiliteit maar ook in hun gevoel van vrijheid. En dit plan is véél complexer en ingrijpender dan zijn voorgangers. Dat uit 1997, uit de koker van Sas Van Rouveroij en Frank Beke, ging gepaard met heel wat rumoer en protest, tot zelfs doodsbedreigingen. In het huidige plan wil het bestuur het voetgangersgebied verdubbelen. De binnenstad wordt in zes sectoren verdeeld om doorgaand verkeer te weren. Enkele straten en buurten worden geknipt. Flankerende maatregelen moeten de doorstroming op de R4 garanderen en Park & Rides worden uitgebouwd. Daarnaast komen er wijkcirculatieplannen. En daar bovenop komt het nieuwe parkeerplan.

Je zou voor minder het gedacht van de Gentenaars willen horen.

Pascal Debruyne. Beeld kos
Pascal Debruyne.Beeld kos

Het 'burgerkabinet' is een politiek antwoord op het referendumidee van N-VA, waarbij de Gentse burger zou kunnen antwoorden op de vraag of het mobiliteitsplan goed of slecht is - N-VA kan trouwens nog altijd 25.000 stemmen verzamelen om het referendum af te dwingen. Gezien de complexiteit van dit plan, is een referendum geen goed instrument. In een 'Ja/Nee'-aanpak ontbreekt elke diepgang, en op geen enkele manier wordt het mede-eigenaarschap van burgers versterkt.

Toch komt de vraag van de oppositie aan: de participatieknuppel in het hoenderhok gooien werkt. N-VA volgt de kritiek van CD&V over het gebrek aan participatie. En die vaststelling is terecht. Er is dus écht iets loos in Gent. Het mobiliteitsplan lijkt de stad te verdelen en de gemoederen lopen soms hoog op. Het volstaat een wijkdebat binnen te stappen om de hyperbolische retoriek te horen. Maar zijn de Gentenaars zomaar verdeeld over dit plan?

Gezien de historische ervaring zou men een kloeke participatie verwachten voor dit mobiliteitsplan. Echter, het gebrek aan een uitgewerkte visie op participatie en dito praktijk vanaf het begin, afgezien van heel wat informatieavonden, geeft (centrum)rechts de kans om voortdurend te poken op die achilleshiel. Een groot deel van de Gentenaars wil vanaf het begin degelijk geïnformeerd worden, andere groepen willen meer tweerichtingsverkeer, een ander deel wil actief vormgeven aan de toekomst van de stad (coproductie). De ad hoc-aanpak en maatregelen in de implementatiefase stellen al vlug al deze groepen teleur. Bovendien functioneren maatregelen als antwoorden op veel oplaaiende kritiek. Too little, too late, is de ervaring al vlug.

Participatie maakt deel uit van een historische strijd van onderuit. Daardoor is het een zowat onontkoombare realiteit geworden in heel wat infrastructurele dossiers. Burgers zijn in staat om beleid dat hen beroert en raakt mee vorm te geven. Dat maakt zaken complexer, maar biedt ook kansen voor bestuurders. Starten met een uitgewerkte visie op participatie had meer draagvlak opgeleverd.

Grondrecht geschonden

De overheid behoudt een belangrijke rol in dit participatieproces. De machtsrelaties op mobiliteitsvlak zijn compleet scheefgetrokken. De cijfers tonen aan dat Gent vol is en verstikt in het fijn stof. Het hoge aantal verkeersdoden bedreigt het streefdoel van kindvriendelijkheid. Het grondrecht op de bescherming van een gezond leefmilieu is geschonden. Dat de lokale overheid vanuit die feitelijke situatie de contouren aangeeft, besluiten trekt en gelijkheid garandeert, is vanzelfsprekend. Het mobiliteitsplan kentert de machtsverhoudingen en effent het pad naar een leefbare stad voor alle groepen die de publieke ruimte gebruiken.

Samen met andere voorstellen is het Gents burgerkabinet een beter antwoord dan een referendum om de participatie te versterken. Maar het mag wat meer zijn. Het streefdoel zou moeten zijn om verschillende deeltjes van de participatiepuzzel ineen te schuiven in een uitgewerkte visie. Meer dan de ad hoc-aanpak biedt een uitgewerkte visie kansen voor de toekomstige wijkcirculatieplannen. Betrek het lokale middenveld en burgerorganisaties hierin. Ook de oppositiepartijen nemen beter verantwoordelijkheid op. Hun kritiek op de randvoorwaarden van dit plan kunnen ze omzetten in beleidsvoorstellen binnen hun partijen op Vlaams en federaal niveau. Op die manier doen ze meer dan just oppose.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234