Zondag 25/09/2022

OpinieViktor Swillens

Jambon gelooft in de ‘mythe van de meritocratie’ waarin alles bereikt kan worden door hard werken

Minister-president Jan Jambon tweet dat voor de Fayat-beurs ‘niet je afkomst belangrijk is, wél je talent en je toekomstplannen’. Maar passie is niet genoeg voor een nieuw leven als vluchteling in Vlaanderen, schrijft Viktor Swillens. Beeld Photo News
Minister-president Jan Jambon tweet dat voor de Fayat-beurs ‘niet je afkomst belangrijk is, wél je talent en je toekomstplannen’. Maar passie is niet genoeg voor een nieuw leven als vluchteling in Vlaanderen, schrijft Viktor Swillens.Beeld Photo News

Viktor Swillens is sociaal-cultureel pedagoog aan het Leuvense Laboratorium voor Educatie en Samenleving.

Viktor Swillens

Tijdens mijn treinreis, terug van een klein appartement in Molenbeek, waar ik was uitgenodigd door gastvrije Afghaanse vluchtelingen, las ik in de media over de nieuwe Fayat-beurzen. Deze maken het mogelijk voor toekomstige Vlaamse ‘captains of society’ die reeds een master hebben behaald om met Vlaams belastinggeld een extra opleiding te volgen aan een gerenommeerde, peperdure buitenlandse universiteit.

Ik had die namiddag nog als peter van een van de vluchtelingen gebeld naar verschillende instellingen om informatie te vragen over zomercursussen Nederlands. Het onderwijsaanbod voor deze groep is – ondanks de mateloze inzet van leerkrachten en vrijwilligers – gewoonweg te beperkt. Steeds meer leerkrachten in het OKAN-onderwijs zitten bovendien op hun tandvlees door te grote klassen en ondermaatse ondersteuning vanuit de overheid.

Toen ik uit Molenbeek vertrok, benadrukte een van de Afghaanse jongens, die pas in België was aangekomen, dat hij er wel zou geraken in het leven. Hij had immers veel passie en doorzettingsvermogen, en had een zware en eenzame tocht van een jaar achter de rug om hier te geraken. Daarbij heeft hij heel wat geweld moeten doorstaan, zeker aan de Oost-Europese grenzen. De Belgische realiteit toont dat hij helaas nog dikwijls gediscrimineerd zal worden vanwege zijn achtergrond. Passie is niet genoeg voor succes in zijn nieuwe leven in Vlaanderen. Dat lijkt minister-president Jan Jambon niet te begrijpen als hij tweet dat voor de Fayat-beurs “niet je afkomst belangrijk is, wél je talent en je toekomstplannen”.

Jambon gelooft in de ‘mythe van de meritocratie’ waarin alles bereikt kan worden door hard werken. Hij vergeet dat ieder individu vanuit zijn of haar eigen thuissituatie altijd minder of meer cultureel kapitaal meedraagt en dat dit erg bepalend is voor iemands kansen in het onderwijssysteem. Cultureel kapitaal is de wijze waarop men denkt en zich talig uit en is dus cruciaal om sociale privileges te verwerven. Deze analyse werd al in 1985 gemaakt door de Franse socioloog Pierre Bourdieu.

Bij het toekennen van de beurzen wordt gekeken naar de motivatie en de toekomstplannen van kandidaten. Een van de recente winnaars vertelt dat hij, na een duikreis in Australië, in zijn aanvraag ‘diplomatisch’ had geantwoord dat hij zijn Frans wilde bijschaven. Ahmad, mijn Afghaans petekind, wil ook graag bijleren en bijdragen aan onze samenleving, maar hij heeft nooit geleerd om diplomatisch te schrijven. Hij heeft evenmin een zorgeloos jaar reizen achter de rug. Dat hij overdag in een overvolle klas en ’s avonds in een klein, gedeeld appartement in Molenbeek wanhopig maar creatief zoekt naar manieren om zijn Nederlands op te krikken, bewijst voor mij dat hij ook echt een captain van onze society kan zijn.

Dat een jonge elite aan exclusieve buitenlandse universiteiten wil studeren, die in de praktijk vaak winstgevende bedrijven zijn, is hun vrijheid. Maar dat dit met belastinggeld wordt betaald, terwijl OKAN-containerklassen overvol zitten en gemotiveerde jongeren worstelen om kwaliteitsvol onderwijs te krijgen, dat is ronduit schandalig.

Ik vraag me af wat Hendrik Fayat, een socialist uit Molenbeek naar wie de beurs is vernoemd, hiervan zou vinden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234