Donderdag 02/12/2021
Bart Eeckhout Beeld DM
Bart EeckhoutBeeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Je kan niet van mensen eisen dat ze hun houtkachel aan de kant laten en tegelijk accepteren dat een overheid gascentrales bouwt

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Met een mars op zondag knoopt de klimaatbeweging opnieuw aan met de traditie van groene massamanifestaties. Opnieuw zullen naar verwachting duizenden vooral jonge demonstranten door Brussel stappen om de zorg om het klimaat onder de aandacht te brengen. Al dat engagement ten spijt, lijkt er wat roest op het raderwerk te zitten.

Aan de thematiek kan het niet liggen. Rapport na rapport bevestigt dat de opwarming van het klimaat de mensheid voor een van de grootste uitdagingen uit haar bestaan stelt. Die bezorgdheid is enkel maar urgenter en tastbaarder geworden. Ook in ons welvarende land, zoals de watersnood van afgelopen zomer bewees.

Het is daarom opmerkelijk dat de klimaatbeweging er maar moeizaam in slaagt om steun te vinden in de hele bevolking. De eerste huizen die overstromen, zo bleek ook deze zomer weer, zijn die van mensen met minder kansen, die in slechter beschermde en lager gelegen gebieden wonen. Toch blijft in de klimaatzaak een generatie- en een opleidingskloof spelen. Het zijn vooral jongere en langer opgeleide stemmen die de toon zetten, anderen blijven veelal aan de kant.

Dat lijken de boegbeelden van de beweging ook zelf te beseffen. Zowel Anuna De Wever hier als Greta Thunberg elders hanteren een almaar hardere taal. Begrijpelijk vanuit hun bekommernis, maar zo smeed je geen bondgenootschappen. Als mensen niet willen luisteren, is dat niet altijd de schuld van de toehoorders. Het kan ook aan de spreker liggen.

Het groene momentum lijkt al een tijdje weg. Bijvoorbeeld het ‘nucleaire dilemma’ speelt niet alleen de groene partijen maar ook de bredere klimaatbeweging parten. Dat een ruim en militant deel van de beweging aanvaardt dat CO2-vrije kerncentrales vervangen worden door fossiele gascentrales, valt eigenlijk niet uit te leggen. Onderschat dit niet. Je kan niet van mensen eisen dat ze hun houtkachel en benzinewagen aan de kant laten en tegelijk accepteren, in volle energiecrisis dan nog, dat een overheid gascentrales bouwt. Dat is een kwestie van geloofwaardigheid.

Dit is de kern van de klimaatkwestie. Nog altijd spreekt de klimaatbeweging te zeer op een moraliserende, boze, deprimerende toon. Dat is mogelijk een goede strategie voor een milieuvereniging die met shockcommunicatie T-shirts of lidkaarten wil verkopen, maar niet voor een wereldwijde, breed-maatschappelijke beweging, die ook op de kleintjes let.

Constructieve, wetenschappelijk-technologische hulpmiddelen worden hautain van de hand gewezen. Waarom toch? Het is een vergissing om dat spoor van nuchtere, rationele hoop af te blokken. Het is een strategische vergissing omdat nu wel bewezen is dat de aantrekkingskracht van apocalyptiek zijn limieten heeft. Maar het is ook een feitelijke vergissing omdat wie nu nog altijd adaptatie en pragmatiek negeert, ook de hulplijn afwijst voor de klimaatbondgenoten in de arme wijken die nu al overstromen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234