Maandag 04/07/2022
null Beeld DM
Beeld DM

ColumnDe gebeten hond

Johan Cruijff wist wel waar zijn zinnen begonnen, maar nooit waar ze eindigden

Mark Coenen gaat op wandel met de week.

Mark Coenen

De voorzet van Modric waarmee Rodrigo woensdagavond met zijn ogen dicht de de aansluitingstreffer kon maken tijdens Real Madrid-­Chelsea wordt cruijffiaans genoemd.

Men moet al een zekere leeftijd hebben om die toespeling te ­verstaan en dan nog betekent het iets anders.

Commentatoren doelden op de fluwelen baltoets buitenkant voet, waarmee de frêle Modric de bal onmisbaar op de shoe van genaamde Rodrigo schilderde.

Kunst!, weerklonk het luid.

Daar kon iedereen het, voor één keer, mee eens zijn.

Volgens Wikipedia is cruijffiaans echter iets anders: de uitdrukking slaat op het taalgebruik van Johan Cruijff, die wel wist waar zijn zinnen begonnen maar nooit waar ze eindigden. Dat maakte ook niets uit: iedereen zat graag mee op zijn volkomen unieke roetsjbaan der Nederlandse taal.

Net zoals zijn voetbalstijl was zijn spreekstijl er eentje vol schijnbewegingen en ogenschijnlijke tegenspraak, terwijl het in zijn hoofd ongetwijfeld glashelder zal geklonken hebben.

Cruijff sprak zoals John Coltrane saxofoon speelde. Improviserend, net zoals hij over de velden dartelde, het lange haar los in de wind, want het waren de jaren zeventig en toen was dat nog mode.

Cruijff was niet alleen op het veld een dichter. Van zijn beste uitspraken zijn zelfs tegeltjes gemaakt.

Zo ben ik de trotse eigenaar van ‘Elk nadeel heeft zijn voordeel’, misschien wel de quote waarmee hij naast Socrates, Sartre en ­Wittgenstein de geschiedenisboeken zal ingaan. Een bliksemschicht van vernuft en inzicht, die alles op losse schroeven zet en tegelijk ook alles uitlegt.

Ik weet nog waar ik was toen ik ’m voor het eerst hoorde: ik zat voor tv. Cruijff zat aan bij de voorbeschouwing van de match tussen PSV en Barcelona, najaar 1997. Het is in de mist der tijden verdwenen, maar een van beide teams had door een veelvoud aan ­kwet­suren en schorsingen verdedigers tekort, waardoor een ­middenvelder gesommeerd werd als back te gaan spelen.

Ongehoord, zei iedereen.

Drama, dachten de analisten.

Behalve Johan Cruijff, die verbaasd om zich heen keek en bijna guitig poneerde dat zo’n nadeel ook een voordeel kon zijn. Omdat die tot back omgebouwde middenvelder naar voor zou gaan doorschuiven en zo de spits van de tegenpartij een verdedigende rol zou opdringen.

Sprakeloos keek de rest van het panel elkaar aan.

De meester had het weer door en zij niet.

De rest van de avond verliep in doodse stilte, de match eindigde op een gelijkspel. Die dag, en niet de dag van zijn veel te vroege dood, werd Johan Cruijff onsterfelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234