Vrijdag 21/01/2022

OpinieBertrand Henne

Misschien hebben wij Belgen toch een dikke nek gekregen

Een terneergeslagen Kylian Mbappe verlaat het veld in Boekarest nadat hij de beslissende strafschop niet binnen kon trappen.  Beeld Pool via REUTERS
Een terneergeslagen Kylian Mbappe verlaat het veld in Boekarest nadat hij de beslissende strafschop niet binnen kon trappen.Beeld Pool via REUTERS

Bertrand Henne is journalist bij de RTBF, waar een versie van deze bijdrage eerst verscheen.

Bertrand Henne

Op het Europees kampioenschap voetbal is Frankrijk uitgeschakeld en België viert feest. Hoe verklaar je die sportieve rivaliteit tussen de Belgen en de Fransen? Dat gaat uiteraard verder dan sport, daarvoor moeten we vast diep in de geschiedenis duiken. En onze zeer dubbelzinnige band met Frankrijk tegen het licht houden.

Het leek maandagnacht wel alsof België een geslaagd toernooi achter de rug had, nadat de Fransen er na strafschoppen uit gingen in de achtste finale. Er zijn weinig landen waar de nederlaag van een rivaal dermate uitbundig is gevierd. Het is trouwens niet zo dat het hele land de Franse nederlaag viert, want bij mijn weten is er in Vlaanderen niet één keer getoeterd. Nochtans heeft Vlaanderen zelf de Guldensporenslag, een overwinning van de graven van Vlaanderen tegen de Franse koning, tot nationale feestdag verkozen. En nochtans hebben we wel degelijk dezelfde nederlaag meegemaakt tijdens het WK van 2018.

Hoewel… Eerlijk gezegd hebben we niét dezelfde nederlaag meegemaakt als de Vlamingen. Voor ons, Franstalige Belgen, had ze een extra dimensie – een diepere, sterkere dimensie – die nu aan de oppervlakte komt.

Belgen zijn niet chauvinistisch, toch?

De simpelste en ook meest gangbare verklaring is namelijk dat de Fransen chauvinisten zijn, terwijl wij Belgen dat niet zouden zijn. Dat is de eerste contradictie. Die houding is namelijk zélf chauvinistisch, omdat ze een ietwat arrogant clubje met de vinger wijst en zelf de handen in onschuld wast.

Maar alle chauvinisme is verblinding voor het eigen superioriteitsgevoel. Dat is één pot nat met de Standard-supporters die de Brusselaars uit Anderlecht arrogant vinden, terwijl de supporters van Anderlecht natuurlijk net hetzelfde vinden van de Standard-supporters.

Dat is juist het punt waar het om draait: de tijd van de bescheiden, nederige Waalse supporter is voorbij. Sinds ons nationale elftal aan de top staat van het mondiale voetbal, zijn ook wij chauvinisten geworden en vieren ook wij – als toppunt van chauvinisme – de nederlaag van een tegenstander. Want als we totaal niet vaderlandslievend waren, tja, dan zou de nederlaag van Frankrijk ons koud laten.

La Rochefoucauld zei: “Trots wordt altijd terugbetaald en blijft behouden, ook al geeft hij ijdelheid op.”

We hebben de ijdelheid opgegeven, maar zeker niet onze trots.

… Maar de Fransen wel!

Het is zinloos om de oorsprong van dit fenomeen te gaan zoeken bij napoleontische veldslagen of andere historische gebeurtenissen: voor dergelijke verklaringen zijn er weinig zinnige argumenten.

De verklaring ligt grotendeels bij de media. De wedijver wordt gevoed door onze grote afhankelijkheid van de Franse media. Dat is een uniek cultureel kenmerk: het Franstalige deel van België bingewatcht TF1 en laat zich sterk beïnvloeden door de Franse sociale media (een fenomeen dat je in Zwitserland of Canada nauwelijks of niet merkt).

Een en ander bleek tijdens de pandemie: de controverse rond Didier Raoult (Franse ‘wonderdokter’ die maandenlang hydroxychloroquine aanprees als middel tegen Covid-19, red.) en de Franse samenzweringstheorieën staken de landsgrens over en leidden in Franstalig België tot stevige polemieken, terwijl het noorden van het land op zijn eigen media gericht is en daar niets van heeft meegekregen.

Dat is wellicht de reden waarom ons chauvinisme reactief is. De Franstalige Belg is eerst en vooral chauvinistisch tegenover de Fransen omdat hij geobsedeerd is door de Franse media, als een konijn in de koplampen van een auto.

Toch lijkt Frankrijk op het eerste gezicht minder chauvinistisch dan Engeland en zijn tabloids, en zeker niet meer dan de Italiaanse media, de Spanjaarden en de Portugezen. Maar dat negeren wij totaal.

Dat verklaart de nagenoeg nationale, of beter gezegd de Franstalig Belgische, controverse over uitspraken die werden gedaan in de studio van Equipe TV over de Belgen die, na hun spaarzame winst tegen Portugal, wel snel weer thuis frieten zullen kunnen gaan eten. Dat soort uitspraken zijn niets bijzonders, je hoort ze zowat overal in Europa, maar wij zijn verblind door de Franse media.

Als dát onze trots krenkt, als dát ons ertoe verleidt om rondjes op rotondes te gaan rijden als onze zuiderburen de duimen leggen op het EK, dan wijst dat er overduidelijk op dat we even chauvinistisch zijn geworden als de Fransen.

Misschien hebben we toch een dikke nek gekregen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234