Woensdag 18/05/2022
Saskia de Coster. Beeld DM
Saskia de Coster.Beeld DM

ColumnSaskia de Coster

Misschien is het grote probleem de wens dat een groep het zichzelf aandoet, en voor zijn eigen ondergang zorgt

Saskia de Coster is de auteur van Eeuwige roem, Wij en ik en Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Saskia de Coster

Onlangs verscheen Het verraad van Anne Frank, een boek gebaseerd op een speurtocht van tientallen onderzoekers onder leiding van een oud-FBI-agent. Al jarenlang vroeg men zich af wie de zestienjarige Anne Frank en haar familie uiteindelijk verraden heeft, zodat ze gedeporteerd zijn naar Bergen-Belsen. Het boek pakt uit met de spectaculaire onthulling dat de Joodse familie Frank aangegeven zou zijn door de eveneens Joodse notaris Arnold van den Bergh, lid van de Joodse Raad.

Dit nieuws werd internationaal opgepikt door alle grote kranten, die het blijkbaar zonder meer geloofwaardig achtten. In Nederland kwam dan toch tegenwind over de flinterdunne bewijzen. Na de oorlog schoven Duitse verdachten de schuld uiteraard graag in de schoenen van de Joodse Raad, die volgens sommigen lijsten zou hebben gehad van onderduikers. Schimmig gebied. Jessica Durlacher heeft het over ‘een boek vol vermoedens dat leest als een thriller’.

Dat de uiteindelijke verrader uit eigen kringen zou komen, maakt het verhaal des te spectaculairder. En geruststellender voor velen. Die zogenaamde onthulling is mogelijk te kaderen in een tendens.

Er wordt tot vervelends toe gezegd hoe polariserend (social) media zijn. Maar het grootste gevaar zit misschien niet eens in het bestaan van afgescheiden groepen, maar wel in het afwijzen van of fout toekennen van verantwoordelijkheid. Misschien is het grote probleem dit: de wens dat een groep het uiteindelijk zichzelf aandoet, dat de groep zelf schuld treft en voor zijn eigen ondergang zorgt. Een Joodse notaris die Joodse onderduikers aangeeft: wie heeft vijanden nodig met zulke groepsgenoten? Wat men gemakshalve vergeet: zonder Duitsers was verraad niet nodig geweest.

Er zijn genoeg voorbeelden van het inaccuraat beantwoorden van de schuldvraag. De Belgische overheid heeft net opdracht gegeven tot een onafhankelijk onderzoek naar de rol van de NMBS bij de deportaties in WO II (DM 27/1). Wie was in welke mate verantwoordelijk voor wat, dat is de vraag. De schuldvraag.

Ik wil geen onfaire vergelijkingen maken, ik kan helemaal geen vergelijkingen maken maar ik heb het wél over een mechanisme. Neem nu het geval Jeff Hoeyberghs. Hij riep onder meer op om een meisje van haar fiets te sleuren en aan te randen. Hij werd in de strafrechtbank veroordeeld voor seksisme en discriminatie. Het was bijzonder verontrustend dat N-VA-voorzitter en historicus Bart De Wever die strafrechtelijke uitspraak, door de onafhankelijke rechterlijke macht gedaan, in vraag stelde en zwaar de verdediging van Hoeyberghs opnam. De Wever had het over ‘de groeiende inperking van de uitingsvrijheid’. De groep die bedreigd wordt, vrouwen, zijn er blijkbaar uiteindelijk schuldig aan dat Hoeyberghs zogenaamd in zijn vrijheid wordt beperkt. Wat men gemakshalve vergeet: zonder hatespeech was een proces niet nodig geweest. Wie die hatespeech uitspuwde, staat niet ter discussie.

Dit willen rechtse partijen als N-VA en Vlaams Belang doen geloven: dat het slachtoffer de bedreiging vormt en dus toch zelf schuld draagt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234