Dinsdag 05/07/2022

InterviewJongerenparlement

Moeten jongeren een basisinkomen krijgen? ‘Geluk van mensen moet de graadmeter zijn’

null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

Moeten we het helemaal anders aanpakken? Moeten jongeren tussen 18 en 25 jaar recht hebben op een basisinkomen? De vraag werd in Franstalig België geopperd door de voorzitters van PS en MR. Schrijver Jens Meijen (26) en Alexandra Smarandescu (25), ex-voorzitter van de Vlaamse Jeugdraad, zien opportuniteiten maar ook valkuilen.

Maarten Rabaey

JENS MEIJEN

“Een basisinkomen kan nuttig zijn maar dan moet er een verschil zijn met een uitkering. Bij een partijtje basket hier in de buurt raakte ik onlangs aan de praat met twee jongeren - uit Kirgizië en Oezbekistan. Een van hen vertelde me dat vrienden van hem nu soms doen alsof ze gaan solliciteren. Eigenlijk willen ze dat soort job niet maar ze moeten de gesprekken doen van de VDAB om een uitkering te krijgen. Dan maar beter een gelijk basisinkomen voor iedereen, denk ik, waarmee je jongeren kunt motiveren om gericht werk te zoeken of projecten uit te werken, zoals een eigen zaak opzetten, die ze wél graag en goed doen. Natuurlijk zul je ook dan nog mensen hebben die er de kantjes vanaf lopen. Je moet dan wel zien hoe je dat soort misbruik kunt voorkomen.

“Ons sociaal stelsel kreunt. Bij jonge koppels met kinderen blijft soms één partner thuis met een uitkering. De kinderopvang is zo duur; het is goedkoper om niet te gaan werken. Misschien kan een basisinkomen zoiets mee rechtzetten.

“Of je een basisinkomen enkel aan jongeren moet geven? Inkomensongelijkheid begint al in de wieg. Met een basisinkomen zul je ook minder kansarmoede krijgen, minder criminaliteit. We betalen dan allemaal wel aan dat basisinkomen, maar voorkomen zo andere en zwaardere sociale kosten. Netto kom je er dus beter uit.

“We zitten nu in een andere wereld dan toen de welvaartsstaat werd uitgevonden. Misschien moeten we het fundamenteler gaan bekijken. Als door technologische innovatie zoals Artificial Intelligence (AI) jobs verloren gaan, zal een basisinkomen onvermijdelijk worden; veel beroepen zullen worden geautomatiseerd. Denk aan fruitplukken. Een drone kan zien of vruchten rijp zijn om ze dan met een robotarm te gaan plukken. Als je bij een breed gebruik van AI geen basisinkomen voorziet, zal onze economie deels instorten. Een basisinkomen moet ook bespreekbaar zijn omdat het onze blik op werken kan veranderen. Niet het bbp, maar het geluk van de mensen moet de graadmeter zijn.

“Als ik een basisinkomen zou hebben, zou mijn leven niet veranderen. I do what I love. Dat telt.”

ALEXANDRA SMARANDESCU

“Een basisinkomen voor jongeren vind ik een mooi idee maar ik stel me vragen bij hoe het hier onlangs voorgesteld werd door politici. Het is nu toch nog altijd een utopie. Als een 25-jarige zoals ik er veel bedenkingen bij kan plaatsen, zouden Paul Magnette en Georges-Louis Bouchez dat ook moeten kunnen doen. Ik kreeg de indruk dat omwille van 1 mei de partijen met ideeën wilden komen die politiek vernieuwend zijn zonder ze echt grondig te hebben uitgewerkt.

“België kan dit niet in z’n eentje invoeren, je zou dit op EU-schaal moeten aanpakken. Magnette geeft dat ook toe, maar Europa heeft nu wel andere katten te geselen. En wat met de kostprijs? Begrotingsgeld vrijmaken voor een basisinkomen gaat altijd ten koste van iets anders. Ik zou het niet goed vinden om te snoeien in onderwijs of zorg. Ik ben meer fan van investeringen in gratis onderwijs en een nog beter uitgewerkt zorgstelsel.

“Ik denk wel dat een basisinkomen sommige jongeren een eerlijker start zou kunnen geven. Het kan een mooie manier zijn om drempels weg te werken. Maar is een basisinkomen daartoe het beste middel? Zal de ongelijkheid dan ook niet gewoon vergroot worden omdat jongeren die al veel hebben nog méér zullen krijgen? Selectief toepassen vind ik geen oplossing want wat is dan het verschil met een beurs, waarbij ook altijd een groep net uit de boot valt?

“Alleen als er een totale omslag komt en onze welvaartsstaat van nul wordt heropgebouwd, kun je een basisinkomen invoeren.

“Als ik het op mezelf zou toepassen zou het een stimulans zijn om nog meer te ondernemen in mijn leven.

“Andere mensen zouden het beter kunnen gebruiken. Jongeren die hun studie en kothuur zelf moeten betalen, bijvoorbeeld. Een basisinkomen zou die financiële druk van de ketel halen. Het zou iedereen kunnen helpen om wat zekerheid voor de toekomst op te bouwen. Veel jongeren maken zich nu al zorgen over later en vragen zich af pensioen over 45 jaar nog een zekerheid zal zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234