Maandag 08/08/2022

Standpunt

Onze sociale zekerheid heeft nood aan een politiek chirurg

null Beeld Eva Beeusaert
Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur.

Bart Eeckhout

Zolang hij in functie was als directeur-generaal bij de Rijksdienst voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering (Riziv), schuwde Ri De Ridder de scherpe uitspraken in het publieke debat. Maar nu, bij zijn afscheid, kan het wel.

Het systeem van solidariteit wordt ondergraven, waarschuwde de afscheidnemende Riziv-topman in de maandagkrant. Neen, niet door vluchtelingen, zoals rechts weleens wil beweren. Wel door de farmasector, die de budgetten voor geneesmiddelen doet opzwellen. Big pharma doet dat door (wettelijk toegestane) geheime prijsafspraken te maken over nieuwe, dure therapieën en medicijnen.

Van het vele overheidsgeld dat naar terugbetaling van geneesmiddelen gaat, wordt intussen al bijna een kwart gereserveerd voor de geheime contracten. Wat ingevoerd is om nieuwe, uitzonderlijke therapieën versneld beschikbaar te krijgen, wordt stilaan de regel. Dat drijft de kosten oncontroleerbaar op.

Toch is de kwestie complexer dan het cliché ‘farma rooft de ziekteverzekering leeg’ suggereert. In wezen komt het probleem van betaalbaarheid van geneeskunde voort uit vooruitgang. Dankzij wetenschappelijke en technologische innovatie – denk aan de immunotherapie bij kankerbestrijding – komen nieuwe therapieën op de markt. Dat is eigenlijk goed nieuws. Alleen zijn die innovatieve middelen en technieken vaak peperduur.

Dat plaatst de samenleving voor een lastig dilemma: terugbetalen of niet?

In de praktijk komt de minister van Volksgezondheid telkens onder dubbele druk te staan. Enerzijds is er het brede publiek dat zoveel mogelijk terugbetalingen wil zien. Aan de andere kant is er de farmasector die zijn investeringen zo snel mogelijk wil terugverdienen.

Het resultaat is dat de minister, die ook maar gewoon herverkozen wil worden, stilletjes de budgetten laat overschrijden. Het risico bestaat wel dat het budget straks echt door het plafond gaat, en dat er dan dubbelhard moet bespaard worden.

Een oplossing begint bij meer transparantie. De minister zou helder voorop moeten stellen hoeveel geld er precies naar geneesmiddelen mag gaan. Op die manier kunnen publiek, artsen, ziekenhuizen en farmasector voor hun verantwoordelijkheid geplaatst worden. Gemeenschappelijke, Europese prijsafspraken kunnen de prijzen verder drukken.

De kwestie verdient een breder debat. Door het systeem van ziekte- en hospitalisatieverzekering is er altijd een moreel risico in de gezondheidszorg. Omdat patiënten vaak de ergste financiële pijn wordt bespaard, is er geen druk om de kosten in bedwang te houden: overheid of verzekeraar betalen toch. Dat leidt ertoe dat ziekenhuizen zichzelf genereus uitrusten, dokters-specialisten mooie erelonen opstrijken en ook de farma-industrie flink doorvraagt.

Het is dat systeem dat stilaan op zijn grenzen stoot. Dat veranderen vergt de kennis, de precisie en de durf van een politiek chirurg. Die is voorlopig nog niet opgestaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234