Woensdag 26/01/2022

MeningenAnneleen Kenis

Ook in Glasgow is het eigenlijk business as usual

Buitenlandminster van Tuvalu Simon Kofe houdt, bij wijze van statement aan het adres van de klimaattop in Glasgow, een speech met de voeten in de oceaan.  Beeld via REUTERS
Buitenlandminster van Tuvalu Simon Kofe houdt, bij wijze van statement aan het adres van de klimaattop in Glasgow, een speech met de voeten in de oceaan.Beeld via REUTERS

Anneleen Kenis is FWO senior research fellow in de politieke ecologie en is werkzaam aan KU Leuven, UGent en University of Cambridge.

Anneleen Kenis

Het is 6 november, en ik zit in een comfortabele IKEA-sofa in Glasgow. Het etiketje hangt er nog aan, samen met een barcode die, als je ze met je smartphone scant, leidt naar meer informatie over het product. Het is te zeggen: meer informatie over hoe IKEA zou helpen om het doel van 1,5 graden Celsius opwarming te halen. ‘Samen assembleren we een betere toekomst’, staat er te lezen.

Je vraagt je nu misschien af wat ik op de mondiale klimaatactiedag in een IKEA-woonwarenhuis doe. Maar daar ben ik niet. Ik ben op de 26ste UNFCCC Klimaatconferentie in Glasgow. Naast IKEA heeft de conferentie nog enkele andere bekende partners te gast: Microsoft, Google, Unilever, Hitachi, Jaguar, Landrover. Allemaal bedrijven die, in zoverre ik mijn huiswerk goed deed, niet meteen bekend staan voor hun vlekkeloze klimaatreputatie. Hun namen verschijnen op grote schermen, naast een gigantische wereldbol. De boodschap: ‘We zitten in de race van ons leven. Samen kunnen we dit doen.’ Iets verder staat de eerste elektrische raceauto tentoongesteld. ‘Sluit je aan bij de race tegen klimaatverandering.’

Anneleen Kenis Beeld David Tett
Anneleen KenisBeeld David Tett

Enkele uren eerder trokken 100.000 mensen door de straten tijdens de grootste klimaatmanifestatie ooit in Glasgow. Ook daar was ik aanwezig. Terwijl beide evenementen op het eerste gezicht eenzelfde doel voor ogen hebben, kan het contrast bijna niet groter zijn. De betoging wordt gekenmerkt door veelkleurigheid en een open publiek debat over wat er moet gebeuren. De bordjes die mensen in de lucht houden geven uitdrukking aan een arsenaal aan analyses en ideeën. Sommige slogans klinken bekend in de oren: ‘Er is geen planeet B’, ‘Actie nu’. Ook wijdverspreid is Greta Thunbergs bekende kritiek: ‘Blablabla’, die stelt dat de mensen aan de onderhandelingstafel enkel praten, maar niets doen. Een significante groep klimaatactivisten gaat een stap verder. Zij hekelen dat op de klimaattop schijnoplossingen worden gepromoot. Van emissiehandel tot carbon capture and storage, van de promotie van elektrische wagens tot biotechnologie: dit soort ‘oplossingen’ geven de indruk dat er iets aan de klimaatverandering wordt gedaan, terwijl er niets echt verandert. Tegelijk worden de lasten van ‘onze’ groene transitie naar het globale zuiden doorgeschoven. ‘Stop mijnbouw’, roepen afgevaardigden van inheemse bevolkingsgroepen. ‘Houd de olie in de grond.’ ‘Voedselsoevereiniteit nu.’ Niet iedereen kan zijn kwaadheid bedwingen. ‘The wrong Amazon is burning’, schreeuwt een jonge klimaatactiviste.

Hier en daar lees ik schande over Greta Thunbergs speech waarin ze COP26 een ‘pr-evenement’ noemt, een greenwash-festival. ‘Is het echt nodig zo negatief te zijn?’, hoor ik mensen vragen. Als je op de klimaattop rondloopt kan je je nochtans moeilijk van de indruk ontdoen dat vooral een bepaald soort van oplossingen wordt gepromoot. Zelf vond ik Greta’s recentste speech dan ook een van haar beste tot nu toe. Het probleem op de klimaattop is niet dat de onderhandelaars niets doen zoals ze vroeger soms stelde, en dringend in actie zouden moeten schieten. Het probleem is dat ze actief die oplossingen promoten die hen toelaten door te gaan met ‘business as usual’, zoals op de banner van een groep mooi verklede klimaatactivistes staat.

Die oplossingen zijn erop gericht het ongelijke en milieudestructieve politiek en economisch systeem zo lang mogelijk in stand te houden. In plaats van onze emissies radicaal te reduceren speculeren ze op technologieën die de CO2 weer uit de lucht zouden moeten halen, of bedenken ze ingewikkelde marktmechanismen die ons in theorie toelaten onze emissies op andere plaatsen te compenseren. Greta is niet langer het schoolmeisje dat onze leiders vraagt hun ogen te openen. Ze zijn wakker en weten wat ze doen. Met die stelling neemt ze hen duidelijker dan voorheen serieus, als politieke tegenstanders dan.

Greta stelt in haar speech dat onze ‘leiders geen kleren dragen’, daarbij verwijzend naar het bekende sprookje van Hans Christian Andersen. Daarmee vertelt ze ook haar eigen verhaal. Want wie is zij anders dan het kind dat plots uit het publiek opstaat en roept: ‘De keizer heeft geen kleren aan.’ Vanaf dat moment durft iedereen te zeggen waar het op staat.

Terwijl ik in mijn IKEA-stoel achteroverleun en de gebeurtenissen van de dag overloop, denk ik aan Greta en aan de keizer. We zijn inderdaad in de race van ons leven. Alleen gaan we die niet winnen door ze elektrisch te maken. Terwijl Greta en honderdduizenden anderen roepen dat de keizer geen kleren aan heeft, lopen de onderhandelaars vol van zichzelf door alsof niemand ooit hun naaktheid heeft onthuld. De dienaren blijven hun sleep dragen, zelfs als ze zelf ook wel zien dat die er niet is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234