Zaterdag 25/06/2022

OpiniePaul Krugman

Paul Krugman: ‘Weer een autocraat in nesten. En het is niet Poetin’

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Paul Krugman is columnist bij The New York Times en Nobelprijshouder economie.

Paul Krugman

De term ‘dictator’ komt uit het oude Rome: een man die de republiek tijdelijk absolute macht verleent in tijden van crisis. De voordelen van ongebreidelde macht in een crisis zijn duidelijk. Een dictator kan snel handelen. En hij kan noodzakelijke maar onpopulaire maatregelen nemen. Er zijn dus tijden wanneer een autocratisch bewind effectiever lijkt dan een zich voortslepende democratie, die zich aan de wetten moet houden.

Een dictatuur is al veel minder aantrekkelijk als ze lang aanhoudt. Het belangrijkste argument tegen een autocratie is uiteraard moreel van aard: er zijn maar weinig mensen die jaren aan een stuk onbeperkte macht kunnen hebben zonder te veranderen in gewelddadige tirannen.

Maar los daarvan is een autocratie minder effectief dan een open samenleving die debat en meningsverschillen toelaat. De voordelen van een autoritaire leider die iedereen zegt wat te doen worden ruimschoots tenietgedaan door de afwezigheid van discussie en onafhankelijk denken.

De beslissing van Vladimir Poetin om een buurland binnen te vallen lijkt elke dag rampzaliger uit te draaien. Het is duidelijk dat niemand hem durfde te vertellen dat de Russische militaire macht overschat werd, dat de Oekraïners patriottischer en het Westen minder decadent waren dan werd aangenomen en dat Rusland heel kwetsbaar was voor economische sancties.

China en covid

Maar hoe begrijpelijk onze fixatie op Oekraïne ook is, in een andere grote autocratie grijpt momenteel een ander debacle plaats dat in de diepte bekeken dezelfde origines heeft: China dat kampt met zijn rampzalige aanpak van de covidcrisis.

Het Westen heeft zogezegd afgerekend met corona, ook al sterven er nog elke dag 1.200 Amerikanen aan en is er opnieuw een toename in Europa.

China heeft allesbehalve afgerekend met covid. In Hongkong, dat lange tijd leek te ontsnappen, sterven elke dag honderden mensen. Grote steden zoals Shenzhen, een cruciale internationale productiehub, is weer in lockdown. Het is totaal niet duidelijk wanneer en hoe China die nieuwe gezondheidscrisis weer onder controle krijgt.

Het is een gigantische ommekeer. In 2020 werd het zerocovidbeleid van China - draconische lockdowns telkens als nieuwe gevallen opdoken - door velen bewierookt voor zijn effectiviteit. Nogal wat commentatoren, ook buiten China, grepen het Chinese succes aan als bewijs dat het wereldleiderschap stilaan verschoof van de VS en zijn bondgenoten naar de opkomende Aziatische supermacht.

Toen liepen drie dingen volledig fout.

Ten eerste: terwijl grote delen van de wereld hun toevlucht namen tot mRNA-vaccins, bleef China vasthouden aan zijn eigen vaccins, die gebaseerd zijn op oudere technologieën en veel minder effectief blijken, vooral tegen de omikronvariant van het virus. China bleef niet alleen stug zijn eigen, zelf ontwikkelde vaccins gebruiken, het probeerde ook het gebruik van westerse vaccins tegen te gaan door desinformatie en complottheorieën te verspreiden.

Ten tweede bleef de vaccinatie van de oudere Chinese bevolking, de meest kwetsbare groep, in gebreke. Dat komt misschien gedeeltelijk ook doordat de desinformatie over mRNA-technologie mensen niet alleen wantrouwig heeft gemaakt tegenover de meest effectieve vaccins, maar ook tegen vaccins in het algemeen. Het wijst misschien ook op een ruimer wantrouwen tegenover de overheid: de Chinese leiders liegen continu tegen de bevolking, dus waarom zou je hen geloven als ze je zeggen een prik te nemen?

Ten slotte is de zerocovidstrategie extreem problematisch voor de aanpak van sterk besmettelijke varianten zoals omikron, vooral ook gezien de slechte bescherming die Chinese vaccins bieden.

Zwakte

Al die mislukkingen gaan, net zoals de mislukkingen van Poetin in Oekraïne, in se terug op de inherente zwakte van een autocratische regering.

Wat de vaccins betreft, ging China voor het soort bekrompen nationalisme dat je zo vaak ziet bij totalitaire regimes. Was u graag een gezondheidswerker geweest die leider Xi Jinping moest vertellen dat zijn zo geprezen vaccins veel minder goed waren dan de westerse, zeker nadat Xi’s volgelingen zo hard hun best gedaan hadden om het tegendeel te beweren?

Wat de zerocovidaanpak betreft: was u graag een economische functionaris geweest die Xi moest uitleggen dat de kosten van de draconische lockdowns, een beleid waarop China bijzonder trots was, stilaan onhoudbaar werden?

En zoals ik al zei: een regering die continu liegt kan het publiek maar moeilijk doen luisteren.

Ik wil me niet bezondigen aan westers triomfalisme. Ook in het Westen is vaccinscepsis een groot probleem.

Toch leert China ons, net zoals Rusland, een belangrijke les omtrent het nut van een open samenleving, waarin tirannen niet hun eigen realiteit verzinnen.

© 2022 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234