Zondag 22/05/2022

OpinieKlaas De Brucker

Politici moeten de moed opbrengen om criteria te definiëren voor toewijzing van sociale woningen

Poetshulp Fanny aan de slag bij een van de klanten. Beeld RV
Poetshulp Fanny aan de slag bij een van de klanten.Beeld RV

Klaas De Brucker doceert micro-economie aan KU Leuven Campus Brussel.

Klaas De Brucker

De tekorten op de sociale woningmarkt zijn structureel en de wachtlijsten zijn lang. Normaal brengt in een vrije markt het prijsmechanisme vraag en aanbod in evenwicht. En als zo een prijs ontstaat die sociaal onwenselijk is, is het aan de overheid om deze te corrigeren, via subsidies of een eigen aanbod.

Maar blijkbaar is de situatie nu zo ontspoord dat op korte termijn geen remediëring mogelijk is. Bart Somers (Open Vld) stelde daarom voor om de criteria voor de toewijzing van sociale woningen te herzien (DM 17/1). Wie arbeidsgeschikt is, zou na negen jaar de woning moeten verlaten zodat deze vrijkomt voor iemand die er meer behoefte aan heeft. Begrijpelijk dat zoiets bakken kritiek oplevert. Ik spreek me niet uit over de wenselijkheid van dit ene specifieke criterium. Ik voeg er wél twee gedachten aan toe:

1. Criteria dragen intrinsiek een zekere subjectiviteit in zich. Een liberaal legt andere accenten dan een socialist. Deze kan je evenwel neutraliseren door alle belanghebbenden bij het probleem te betrekken om een set van ‘geobjectiveerde criteria’ te ontwerpen, die aanvaardbaar zijn voor iedereen.

2. Het debat openen over het (her)definiëren van criteria getuigt van moed. Onze complexe economie krijgt namelijk steeds meer af te rekenen met verstoorde markten. Niet alleen in sociale woningen. Thans worden de beschikbare vaccins verdeeld volgens risicoprofiel. Bij grote droogte mag je geen gazons besproeien of zwembaden vullen. Maar ook elders ontstaan tekorten, bijvoorbeeld om een poetshulp te bekomen, een interventie van een loodgieter of dakwerker, een consultatie bij een tandarts of oogarts, of een onderzoek met een MRI-scan. Vaak grijpt men niet in en dan geldt het oude spreekwoord ‘wie eerst komt, eerst maalt’ (een regel uit het Placaatboek van Utrecht, 1632). Zoiets is legitiem in de context van een maalderij. Of nu eerst het graan van boer A of B wordt gemalen, daardoor komt er niet minder brood op de plank.

Soms is het evenwel legitiem om andere criteria te hanteren, zodat de dienst prioritair terechtkomt bij wie er het meest nood aan heeft. Zo vraagt mijn tandarts eerst of ik veel pijn heb. Ook mijn loodgieter komt sneller als we in de kou zitten. Mijn buurvrouw kreeg voorrang in het rusthuis gezien haar leeftijd (105). Mijn garagist gaf mijn auto half afgewerkt terug. Het eerste defect (gloeibougies) werd hersteld, het tweede (een afstandsbediening) werd uitgesteld, omdat hij een werknemer in quarantaine had en voorrang gaf aan dringende herstellingen.

Begrijpelijk. Maar als ook politici het debat durven aangaan om criteria te definiëren, verdient dat een pluim. Zoiets mag niet beperkt blijven tot de sector van sociale woningen. Ook voor poetshulpen staan mensen op de wachtlijst die niet meer in staat zijn hun kuis zelf te doen, terwijl er poetshulpen (meerdere dagdelen per week) blijven gaan naar mensen die wel nog in goede gezondheid zijn. Ook ziekenhuizen hanteren soms de regel van de maalderij. Enorme pijnen lijden geeft geen voorrang om sneller onder de scan te mogen. Als klanten doorhebben dat men het criterium van de maalderij hanteert, zullen ze hun dienst al bestellen vroeger dan nodig is, wat de tekorten alleen maar verhoogt.

Onevenwichten riskeren schering en inslag te worden. Op lange termijn moeten we streven naar structurele oplossingen (meer aanbod, hoger loon voor poetshulpen). Maar op korte termijn (de periode waarin wij nu leven) moeten politici de moed opbrengen om geobjectiveerde criteria te definiëren.

Wie verdient voorrang bij een sociale woning? Deze en andere gelijksoortige vragen verdienen debat ten gronde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234