Donderdag 11/08/2022
null Beeld DM
Beeld DM

De gedachteCathy Galle

Premies schieten heel vaak hun doel voorbij: om te renoveren en dus een premie te krijgen, heb je eerst middelen nodig

Cathy Galle is journalist.

Cathy Galle

“We willen de portemonnee van de middenklasse beschermen.” Dat zei Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) toen ze in maart bekendmaakte dat ze de renovatie- en isolatiepremies gaat optrekken voor de middelste en de lage inkomens. Ze kondigde die dag ook extra investeringen aan in hernieuwbare energie. Ze trekt voor dat alles 218 miljoen euro extra uit.

Energierenovaties zijn belangrijk. Een huis dat een dergelijke renovatie heeft ondergaan, is gezonder, milieuvriendelijker én een voor de eigenaar goedkoper huis. Want de energiekost daalt vanzelf. Bovendien hebben we een klimaatdoelstelling te halen. Tegen 2050 moeten alle gebouwen in Vlaanderen klimaatneutraal zijn. Dat de overheid renoveren stimuleert, is dus een goeie zaak.

Toch zit er iets grondigs fout in het hele premiebeleid. Want premies schieten heel vaak hun doel voorbij. Dat is al vaak wetenschappelijk aangetoond. Nu is het de Bond Beter Leefmilieu die met een nieuwe studie komt. Zo’n 40 procent van de huiseigenaren heeft weinig aan de energiepremies en -leningen die de overheid voorschotelt. Want zelfs met premie kunnen ze nog altijd geen energierenovatie betalen. Nochtans valt net bij deze groep, die procentueel gezien vaker in slecht geïsoleerde huizen woont, de grootste klimaatwinst te boeken.

Nu is het niet zo vreemd dat een milieuorganisatie pleit om de beschikbare middelen net naar deze groep te laten gaan en daar ook voorstellen voor doet. Ze zijn ook al lang niet meer de enige. Johan Albrecht, professor aan de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de UGent, maakte eind 2021 nog een rapport hierover voor denktank Itinera.

Zijn conclusie? 65 procent van de renovatiesubsidies komt terecht bij de hogere inkomens die ook zonder de subsidies gerenoveerd zouden hebben. Dat is heel logisch, want om te renoveren en dus een premie te krijgen, heb je eerst middelen nodig. Voor wie de premie krijgt, is die vaak gewoon een leuke bonus.

Volgens het plan van minister Demir zullen de lage inkomens tot de helft van de renovatiekosten terug kunnen krijgen, weliswaar met een plafond tot 25.000 euro. Waar die lage inkomens dan nog de rest van het renovatiebudget vandaan moeten halen, is een raadsel. Zeker als je weet dat een energierenovatie voor een huis in slechte staat al snel 80.000 euro kost.

Meer nog, volgens professor Albrecht hebben deze premies zelfs een negatief ‘zij-effect’. Ze kunnen de prijs voor slecht geïsoleerde woningen de hoogte in drijven. Een verkoper weet immers dat de koper rekent op een renovatiepremie, wat kan leiden tot een hogere vraagprijs.

Willen we dus echt werk maken van een koolstofarm woonlandschap in 2050, dan zullen we meer moeten inzetten op de lagere inkomens, meent Albrecht. De hogere vinden hun weg daar naartoe zelf wel.

Het siert minister Demir wel ergens dat ze tenminste heel duidelijk zegt wat ze bedoelt. Ze wil bovenal de portemonnee van de middenklasse beschermen. Dat is leuk, tenminste als je tot die groep behoort. Maar het brengt ons geen meter verder in de klimaatambitie of de strijd tegen energiearmoede.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234