Woensdag 17/08/2022

Opinie

Verzekeringsbeleggen is zuiver spelletje kruis-ik-win-munt-jij-verliest

null Beeld ANP
Beeld ANP

Jos Leys is senior researcher, aan het Center for Ethics & Value Inquiry (CEVI) UGent.

Jos Leys

De verzekeraars beweren dat ze hun eerdere beloftes van een gegarandeerd rendement voor pensioenverzekeringen niet meer kunnen nakomen. Ze hebben het bij het rechte eind.

Verzekeraars zijn doorgaans zeer verstandig. Wanneer ze beloftes doen over de lange termijn, weten ze dat deze beloftes bijzonder wankel zijn. Ze zijn, zoals vele verstandige mensen, ook een beetje cynisch. Ze denken bij zichzelf: we zien wel. Zo lang het goed gaat met die beloftes, verdienen we een aardige stuiver. Als het slecht gaat en ze blijken lucht, dan trekken we ze gewoon in. Daar zal de verzekeringnemer zich dan bij moeten neerleggen, want een alternatief heeft hij op dat ogenblik niet. Zijn verzekeraar in het faillissement te duwen zet immers ook geen zoden aan de dijk.

De gegarandeerde rentevoeten van de 'tak21'-levensverzekering zijn gebaseerd op het rendement van overheidsobligaties, die veilig zouden zijn. Als het rendement van een overheidsobligatie op 10 jaar 5% bedraagt, kan de verzekeraar 3% garanderen, zodat hij kosten en winstbehoefte kan dekken. Maar enkel op 10 jaar; elke belofte die langer is, is puur speculatief. De verzekeraar beseft dat, allicht beter dan de verzekeringnemer. Die laatste staat ook niet stil bij de gedachte dat de toegevoegde waarde dus zeer laag is: een overheidsobligatie op 10 jaar kopen, dat kan hij zelf toch ook wel? Zo spaart hij de kosten van de verzekeringsmaatschappij uit en heeft hij een groter pensioen. Verder in de toekomst kijken kan hij niet, maar de verzekeraar evenmin.

Wanneer de beleggingen van de verzekeraar veel meer opbrengen dan de voorziene 5%, kan hij daarvan een deel doorschuiven naar de klant, als "winstdeelname". Die is dan aangenaam verrast. Maar hij is minder geneigd om stil te staan bij de eenvoudige waarheid dat hij, wanneer hij zelf zou hebben belegd, niet een klein deel maar de gehele winst zou genieten. Hij zou dan natuurlijk ook zelf het risico "dragen" of beter: het risico zien. Want het risico draagt hij in tak21 uiteindelijk ook, zoals nu door de omstandigheden duidelijk wordt. Tenzij het wordt overgenomen door de overheid, door de belastingbetalende burgers, zoals in het geval met de tak21-contracten van Ethias die wel een heel erg hoog 'gegarandeerd rendement' hadden voorgespiegeld.

De hele tak21-constructie rust op de idee dat verzekeraars beter in overheidsobligaties kunnen beleggen dan hun klanten en op wonderbaarlijke manier een rendement kunnen garanderen. Twee keer fout. Het is dus een raadsel waarom tak21 in België zo populair is.

Nog raadselachtiger is de idee dat je, via de omweg van tak21, een goed pensioen kan opbouwen door geld uit te lenen aan de overheid. Je leent geld uit aan je toekomstige zelf, want je bent tegelijk ook de burger die later de belastingen zal betalen om die hele constructie tot een goed einde te brengen.

De enige manier die ons, zowel individueel als collectief, ter beschikking staat om een realistisch uitzicht te hebben op een goed pensioen, is niet te beleggen in financiële producten, maar wel te beleggen in bedrijven die waarde creëren voor hun klanten en daaruit een rendement halen. Ja, we lopen dan risico, want mogelijk breken er barre economische tijden aan. Maar op geen enkele manier zouden verzekeraars daaraan kunnen ontsnappen.

Daarom pleiten topeconomen zoals Laurence Kotlikoff er voor om de tak21-constructies naar de storthoop van de geschiedenis te dragen. Daar horen ze thuis. We worden er allemaal beter van. Behalve de verzekeraars, maar die kunnen hun niet onaanzienlijke talenten dan elders uitoefenen. Hun huidige voorstel om de rendementen 'variabel te maken' ontdoet tak21 van elke schijn van toegevoegde waarde en brengt dat ogenblik dichterbij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234