Dinsdag 17/05/2022

OpinieAleksandr Skorobogatov

Voor heel wat Russen is de vraag niet of er een oorlog zal komen, maar waar en wanneer die zal plaatsvinden

null Beeld AFP
Beeld AFP

Aleksandr Skorobogatov is schrijver, onder meer van de romans De wasbeer en Cocaine, geboren in Wit-Rusland. Hij woont en werkt in België.

Aleksandr Skorobogatov

Het ten einde lopende jaar begon in Rusland op een verrassend hoopgevende noot. Op 17 januari 2021 keerde Aleksej Navalny, de belangrijkste oppositiepoliticus, naar huis terug. Gezien nog geen half jaar eerder op Russische bodem een moordaanslag op hem was gepleegd met het zenuwgas novitsjok — een aanslag waar ongetwijfeld de Russische president Poetin achter zat — was Navalny’s terugkeer naar Rusland niet zomaar een feit uit zijn privéleven of een uiting van zijn persoonlijke moed. Zijn verbazingwekkende, vrolijke heldhaftigheid heeft de Russen in de eerste plaats geïnspireerd. Ik ben niet bang, zei hij met zijn terugkeer, en met hem voelden vele Russen dat ook zij niet bang waren, dat vrijheid — van hun persoonlijk en van het land — het waard was om de straat voor op te gaan en te protesteren tegen Poetins criminele regime. Ze voelden plots dat die vrijheid bereikbaar was, gewoon omdat ze zoals elk ander volk er recht op hadden. Miljoenen Russen voelden het, honderdduizenden gingen de straat op.

De rest van het jaar werd door Poetin gewijd aan het vernietigen van die hoop. Eerst werd Aleksej Navalny al bij zijn aankomst gearresteerd en later onwettig veroordeeld. De vreedzame protesten die volgden op zijn arrestatie werden met geweld neergeslagen, demonstranten werden vervolgd, organisatoren en leiders van de protesten werden gearresteerd, veroordeeld of gedwongen het land te ontvluchten. Onafhankelijke media en hun journalisten werden tot voorbeeld van anderen bestraft, hun professionele activiteiten extreem bemoeilijkt of verboden. Tegen het midden van het jaar werd ook de echte politieke oppositie door Poetin verboden: een rechtbank verklaarde alle organisaties van Navalny als extremistisch. Als bij toeval had Poetin slechts enkele dagen voor de uitspraak een wet ondertekend die personen die betrokken zijn bij activiteiten van extremistische organisaties verbiedt om deel te nemen aan verkiezingen of zich verkiesbaar te stellen, en dat voor een termijn van drie tot vijf jaar. Maar ook steun aan een extremistische organisatie in de vorm van likes en retweets op hun sociale netwerken kan tot een veroordeling leiden. Oprichters van extremistische organisaties, zoals Aleksej Navalny, kunnen zelfs tot twaalf jaar gevangenisstraf krijgen. In september volgden verkiezingen voor de Doema waaraan geen enkele vertegenwoordiger van de echte, niet-pro-Kremlin oppositie kon deelnemen. De verkiezingen werden door alle onafhankelijke waarnemers als vervalst verklaard.

Het jaar dat begon met een uitbarsting van hoop, met de heldendaad van Navalny en met honderdduizenden door hem geïnspireerde Russen, eindigt verre van hoopvol. Vandaag bereidt het hele land zich, omsingeld als het is door vijanden aldus Poetin, voor op oorlog. Voor heel wat Russen is de vraag niet eens of er een oorlog zal komen, maar waar en wanneer die zal plaatsvinden. Als het Westen niet ophoudt op Ruslands “pijnpunten” (lees belangen) te trappen, zal er een “militair of militair-technisch antwoord” komen, verklaarde Konstantin Gavrilov, een hooggeplaatste Russische ambtenaar in Wenen. Ook Poetin bevestigde de mogelijkheid van een dergelijk antwoord in de tv-show Moskou. Kremlin. Poetin van staatszender Rusland 1: zo’n antwoord kan verschillende vormen aannemen, maar om een antwoord te vermijden hebben we het Westen onze voorstellen gestuurd. En afhankelijk van de reactie van de VS en de NAVO, zal het Kremlin actie ondernemen.

'Vroeg of laat zal Poetin opnieuw zijn kunstmatig geconstrueerde populariteit verliezen en zal het regime opnieuw een kleine, glorieuze overwinning op een fictieve vijand nodig hebben', meent auteur Aleksandr Skorobogatov. Beeld AP
'Vroeg of laat zal Poetin opnieuw zijn kunstmatig geconstrueerde populariteit verliezen en zal het regime opnieuw een kleine, glorieuze overwinning op een fictieve vijand nodig hebben', meent auteur Aleksandr Skorobogatov.Beeld AP

Het probleem is natuurlijk dat de voorstellen omtrent de zogenaamde veiligheidsgaranties die het Kremlin naar Washington en Brussel stuurde een ultimatum zijn, en een met opzet onmogelijk ultimatum. Simpelweg omdat het in de kern een eis tot herstel van het IJzeren Gordijn is, tot een nieuwe verdeling van de wereld in invloedssferen, volgens dewelke alle landen van de voormalige Sovjet-Unie onder de controle van Poetin komen. Ik ben er zeker van dat Poetin en zijn kompanen zich er terdege van bewust zijn dat noch de VS noch de NAVO dit ultimatum zullen accepteren. Meer nog, ik vrees dat dit de gang van zaken is waar Poetin op aanstuurt, nu hij meer dan honderdduizend soldaten aan de grens met Oekraïne heeft verzameld. Waarom daar? Omdat op dat grondgebied de grootste bedreiging voor de Russische Federatie zou kunnen liggen. Als Oekraïne ooit tot de NAVO zal worden toegelaten, kunnen er raketten worden geïnstalleerd, raketten die in tien minuten Moskou kunnen bereiken. Een volkomen denkbeeldige dreiging, met andere woorden, maar wel een waarop het Kremlin bereid is te reageren, zelfs met militaire middelen.

Volgens een recente opiniepeiling, uitgevoerd door het Levada Center, het enige onafhankelijke onderzoekscentrum voor publieke opinie in Rusland, was Poetins electorale waarderingscijfer in november slechts 32 procent. Het was daarmee Poetins laagste electorale rating sinds 2013. Opvallend is dat in 2014 de stemming onder de Russen dramatisch was veranderd in het voordeel van Poetin: slechts 20 procent van de Russen toonde zich nog ontevreden over hem als president. Wat had de houding zo snel veranderd? De aanval op Oekraïne, de annexatie van de Krim en het begin van een verborgen oorlog in het Donets-bekken. In totaal vonden drie van de vier pieken in Poetins populariteit plaats tijdens een oorlog. Zo vergrootte de Tweede Tsjetsjeense Oorlog in 1999 de rating van Poetin van 31 procent naar 84 procent, en won hij de presidentsverkiezingen al in de eerste ronde. Op het hoogtepunt van de oorlog met Georgië steeg zijn rating tot 88 procent. De militaire interventie in Oekraïne en de annexatie van de Krim gaven Poetin eenzelfde score van 88 procent.

Het probleem is dat het regime van Poetin niet in staat is om de Russen vrijheid en welvaart te geven, en bijgevolg kan het noch electorale steun noch een overwinning in eerlijke verkiezingen behalen. Om te overleven heeft het regime gewoon geen andere mechanismen dan het bange volk kunstmatig achter zich te scharen tegen een fictieve externe en interne dreiging en— traditioneel voor Poetin — een kleine, zegevierende oorlog.

Ik vrees dus dat de analisten die geloven dat oorlog onvermijdelijk is, gelijk zullen krijgen. En wel over een oorlog met Oekraïne, dat vanuit Poetins oogpunt de ergste misdaad heeft begaan: het volk kwam in opstand tegen zijn president-bandiet en won. Voor Poetin mag het project van een vrij en welvarend Oekraïne niet slagen en kan er nooit vrede zijn op Oekraïense bodem, omdat de Russen geen voorbeeld mogen hebben van een geslaagde opstand tegen een president-bandiet.

Een paar dagen geleden kondigde de NAVO aan dat op 12 januari met Rusland gesprekken zullen worden opgestart over de veiligheidsgaranties. Om oorlog te voorkomen, moet het Westen alle mogelijke diplomatieke middelen uitputten. Maar noch de VS noch Europa zijn in staat Poetins dictatuur eeuwige voorspoed te garanderen. Vroeg of laat zal Poetin opnieuw zijn kunstmatig geconstrueerde populariteit verliezen en zal het regime opnieuw een kleine, glorieuze overwinning op een fictieve vijand nodig hebben.

Ik wil graag hopen dat het Westen deze keer moed en standvastigheid zal tonen in zijn confrontatie met het regime van Poetin. Maar nog belangrijker, dat het Westen eindelijk zal begrijpen dat Poetin en zijn misdadige regime niet het echte Rusland zijn. Dat het land en de Russen verlangen naar een ​​gezond, vrij en welvarend Rusland dat omringd wordt door vrienden, en niet door ontelbare vijanden bedacht door een paranoïde dictator in het Kremlin.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234