Dinsdag 16/08/2022
Maarten Rabaey. Beeld DM
Maarten Rabaey.Beeld DM

De gedachteMaarten Rabaey

Waarom Macron, Scholz en Draghi méér moeten doen dan Oekraïne een symbolisch EU-lidmaatschap voorspiegelen

Maarten Rabaey is journalist.

Maarten Rabaey

Als de veiligheidssituatie het toelaat, ontmoeten de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Olaf Scholz en de Italiaanse premier Mario Draghi donderdag de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in Kiev. Het tijdstip van het bezoek is geen toeval. De Europese Commissie zal naar alle verwachting vrijdag aanbevelen dat Oekraïne kandidaat-lid mag worden, wat de staats- en regeringsleiders dan nog moeten bekrachtigen tijdens een top op 23 en 24 juni in Brussel. Eenheid is nog niet gegarandeerd.

Oekraïne verdient nochtans een kandidaat-lidmaatschap. Op dit moment sneuvelen elk uur tientallen Oekraïense militairen in een loopgravenstrijd die voorkomt dat de bloedige Russische oorlogsmachine over de Europese buitengrenzen rolt.

Niemand betwist dat een daadwerkelijk lidmaatschap nog langer dan een decennium kan duren omwille van de oorlog en de uitdagingen van het land om zich te schikken naar politieke, juridische en commerciële Europese rechtsregels. Tegelijk mogen we niet vergeten dat we al sinds 2014 een Associatieverdrag hebben met het land. Dit moeten we gebruiken om de Oekraïners nog meer te steunen op een moment dat Poetin hun economie dicht probeert te knijpen met een blokkade van de Zwarte Zee-kust.

De VS willen nu graansilo’s aan de Europese buitengrens met Oekraïne oprichten zodat een deel van het graan – van levensbelang voor zowel de Oekraïense economie als de voedselveiligheid van veel Afrikaanse en Arabische landen – via het land kan worden getransporteerd. Als Europese buren moeten wij verder durven te gaan. De EU zou onder haar blauwe vlag met gele sterren – en in overleg met Kiev – een economische, humanitaire en logistieke, missie in Oekraïne kunnen ontplooien die helpt met de graanoogst en -export. Nu al zijn Europese graanboeren in Oekraïne actief die dit soort operatie mee kunnen trekken.

De EU zou ook nog een poging kunnen doen alsnog een neutrale zeecorridor op het getouw te zetten die graanexport opnieuw mogelijk maakt vanuit Odessa, de enige grote havenstad aan de Zwarte Zee die nog in Oekraïense handen is.

Een probleem daar zijn de honderden zeemijnen, zowel Russische als Oekraïense. Het wantrouwen aan beide zijden om ze te ontmijnen is groot. Oekraïne vreest nog altijd een Russische zee-invasie via Odessa. Rusland wil vermijden dat NAVO-wapentransporten de haven bereiken.

Toch kunnen onderhandelingen over het ontmijnen van een soort neutrale graancorridor in de Zwarte Zee maar beter nu beginnen, want deze complexe operatie zal hoe dan ook maanden tijd vergen. Ook dit zou de EU – in overleg met regionale speler Turkije – naar zich toe kunnen trekken omwille van de grote ontmijningsexpertise waarover enkele lidstaten beschikken, België en Nederland voorop. Praten over dit soort zij-akkoorden kan met wat geluk ook een hefboom worden voor een breder overleg over het bezweren van dit conflict, hoe uitzichtloos het nu ook is.

Of waarom Macron, Scholz en Draghi in Kiev méér moeten doen dan enkel een symbolisch EU-lidmaatschap op papier voorspiegelen. De graanexport helpen met EU-mensen en -middelen ter plaatse kan een goed begin zijn voor een vruchtbare samenwerking.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234