Zaterdag 25/06/2022

OpinieAndreas Tirez

Waarom we de Belgische inflatie niet ongemoeid kunnen laten

null Beeld Klaas De Scheirder
Beeld Klaas De Scheirder

Andreas Tirez is econoom en lid van denktank Liberales.

Andreas Tirez

Afgelopen woensdag publiceerde Eurostat de inflatiecijfers voor de eurozone. Voor januari 2022 wordt de jaarinflatie geschat op 5,1 procent voor de gehele zone. Dat is opnieuw een record, hoewel de jaarinflatie slechts ietsje hoger was dan in november (4,9 procent) en december (5 procent). Het echt slechte nieuws was voor België, waarvoor de inflatie wordt geschat op 8,5 procent, een forse stijging ten opzichte van december (6,6 procent). Enkel Letland en Litouwen kennen een nog hogere inflatie op jaarbasis.

De verschillen met onze buurlanden zijn dan ook groot. Nederland zit met 7,6 procent in onze buurt, maar Duitsland (5,1 procent) en zeker Frankrijk (3,3 procent) zitten een pak lager. Deze grote verschillen tussen de eurolanden zorgen voor een groot probleem. De Europese Centrale Bank, die de inflatie op lange termijn net onder de 2 procent moet houden, kan de kortetermijnrente optrekken, zodat de economie en dus de inflatie in toom wordt gehouden. Die rente is echter gelijk voor de hele eurozone. Voor landen als Frankrijk zal de renteverhoging te hoog zijn, terwijl het voor België niet hoog genoeg zal zijn. Als de inflatie in de eurolanden te veel divergeert, zoals nu het geval is, dan is wat de ECB doet voor nagenoeg geen enkel euroland passend.

Bovendien zal de hoge inflatie in België leiden tot hogere loonkosten, aangezien onze lonen automatisch geïndexeerd worden op de inflatie. Dat beschermt de koopkracht van de loontrekkenden, maar zorgt ervoor dat de Belgische bedrijven duurder worden dan in onze buurlanden. Die lonen worden ook in de andere landen aangepast aan de levensduurte, maar bij een onverwachte schok zoals nu gebeurt dat trager. Bovendien is het inflatieniveau in België hoger dan elders, waardoor de hogere loonkosten de Belgische inflatie hoger kunnen houden. Op termijn kan dit de concurrentiekracht van de Belgische bedrijven aantasten.

Voordat België in de eurozone zat, was er altijd de mogelijkheid om de Belgische frank de devalueren, in geval hoge inflatie de concurrentiekracht te veel had aangetast. Dat was ook het redmiddel en het begin van het economisch herstel in 1982, na de crisisjaren van de jaren zeventig. Nu dat we binnen de eurozone zitten, vervalt die mogelijkheid, en kan je ofwel de lonen minder laten stijgen dan de inflatie, wat de koopkracht aantast, of kan je de inflatie zelf trachten te beteugelen.

Omdat de ECB haar beleid op de eurozone moet richten, zal het bij aanhoudend hogere inflatie in België nodig zijn om nationale maatregelen te nemen. Dat is best wel ironisch te noemen. In het verleden hebben we de taak van inflatiebeheersing aan de centrale bank gegeven, net omdat we vaststelden dat de politieke overheid hier vaak tekort schoot. Door de eurozone krijgt de nationale politiek opnieuw deze verantwoordelijkheid op haar bord, en nu zonder de devaluatie-noodrem.

De politiek kan de inflatie wellicht het beste beheersen via de fiscaliteit door bijvoorbeeld belastingen op goederen en diensten te verlagen. Op die manier daalt hun eindprijs, met een direct dalend effect op de inflatie. Dat zal het begrotingstekort echter vergroten, maar dat moet afgewogen worden tegen de baten van lagere inflatie. Bovendien werd eerder ingeschat dat de schuldratio constant zou blijven in 2022. Dat wijst niet onmiddellijk op een ontsporende overheidsschuld.

Andreas Tirez. Beeld BELGA
Andreas Tirez.Beeld BELGA

Er kunnen ook belastingen verhoogd worden om de Belgische economie af te koelen, waardoor de inflatie kan dalen. Daar is misschien wel wat ruimte voor, omdat de winstmarges van de Belgische bedrijven stijgen én gevoelig hoger liggen dan in onze buurlanden. Dat zou te wijten zijn aan een gebrek aan concurrentie, waardoor bedrijven in België hun prijzen, en dus hun marges, makkelijker kunnen verhogen (waardoor er ook meer inflatie is). Indien dat klopt, is er ook hier marge om via fiscaal beleid de inflatie te drukken. Bedrijven zullen echter wijzen op de stijgende loonkosten door de automatische loonindexering. Wat dan weer hogere inkomsten oplevert voor de overheid.

Welke nationale maatregelen er genomen moeten worden om de Belgische inflatie in te perken ligt dus niet zo voor de hand. Men zal voor- en nadelen moeten afwegen, gegeven de context. Experts moeten opties becijferen, waarna de politiek finaal moet beslissen. Maar dat er actie ondernomen moet worden, lijkt wel duidelijk. We moeten vermijden dat we de fouten van de jaren zeventig opnieuw maken, en dat is nu des te belangrijker, omdat we de noodrem van muntdevaluatie niet meer in in ons arsenaal hebben.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234