Woensdag 17/08/2022
Els van Doesburg. Beeld dm
Els van Doesburg.Beeld dm

ColumnEls van Doesburg

We kunnen best wat rechts gedeug gebruiken

Els van Doesburg is schepen in Antwerpen namens N-VA. Haar column verschijnt tweewekelijks, afwisselend met Marc Van Ranst.

Els van Doesburg

De wandeling van het Sint-Jansplein, waar ik woon, naar Stadsbestuur HQ duurt 20 minuten. Eigenlijk is dat net te kort voor een volledige podcastaflevering, maar ervoor verhuizen lijkt me ook zo overdreven.

Tijdens zo’n wandeling hoorde ik in de podcast Het verhaal van Nederland voor het eerst over Hélène Mercier, een 19de-eeuwse Nederlandse ‘verheffer van het volk’. Ik bedacht me dat dat behoorlijk vintage klinkt, maar u weet lieve lezer, dat ik daar niet vies van ben.

Maar het klopt wel, want het woord ‘volksverheffing’ gebruiken we niet vaak meer. Te paternalistisch, te belerend en waarschijnlijk helemaal niet politiek correct. Men zou namelijk kunnen argumenteren dat verheffen inhoudt dat ‘het volk’ onbeschaafd is. Jean-Jacques Rousseau draait zich om in zijn graf want de nobele wilde werd juist door de beschaving verpest, toch?

In elk geval, we doen niet meer aan ‘volksverheffing’. Integendeel, het lijkt er eerder op dat ‘eliteverlaging’ een doel is geworden. Gelijkheid is dan wel het hoogste goed, maar als volksverheffing passé is, dan kunnen we ook gewoon in de omgekeerde richting werken om dat doel te bereiken. De lat verlagen, weet u wel. Vandaag zijn we dan ook allemaal anti-elitair want de elite is arrogant, neerbuigend en wereldvreemd. De anti-elitair daarentegen is progressief, inclusief en sociaal.

En zo verliest iets als het aloude noblesse oblige met het afschaffen van de noblesse alle inhoud. In de feiten blijft er natuurlijk wel degelijk een elite bestaan. Die voelt zich alleen helemaal niet meer ‘geobligeerd’ tegenover medemens en samenleving. De elite is niet verdwenen, ze heeft gewoon troonsafstand gedaan.

We herkennen vandaag ruwweg twee elitaire types: de rechtse geldverdieners en de linkse wereldverbeteraars. Vergis u niet, de linkse elitair heeft geen aversie voor centen maar grabbelt die uit de portefeuille met moreel verheven vingertjes. Tweeten over duurzaamheid op een rooftopbar in New York doet een espresso martini gewoon veel beter smaken. De rechtse elitair heeft het niet zo met gemoraliseer, hij heeft het te druk met de taarten te bakken die de overheid vervolgens gretig naar binnen propt.

Dit is een gemiste kans want we kunnen best wat rechts gedeug gebruiken. Men denkt al te vaak dat behoren tot de elite betekent dat je meer mag dan een ander, meer privileges hebt. Niets is minder waar. Behoren tot de elite vraagt vooral om het nemen van verantwoordelijkheid. Meer kunnen, meer verdienen, over meer mogelijkheden beschikken dan de spreekwoordelijke man in de straat hoort het leven niet eenvoudiger te maken maar juist uitdagender. Want adel verplicht wel degelijk.

Daar ligt een belangrijke taak voor conservatieven. Wij voelen ons van nature meer verwant met de taartenbakkers dan de wereldverbeteraars. Maar tegenover het morele vingertje van links, in de feiten vaak meer een kort stompje, moeten we wel een realistisch moralisme kunnen plaatsen, zoals inzet voor de gemeenschap of concrete waarden. Anders vormen we niet meer dan een dorre tak van het neoliberalisme.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234