Donderdag 29/09/2022

ColumnAlain Gerlache

Zoals hij dat al meer dan vijftien jaar regelmatig doet, is de federale kieskring opnieuw opgedoken

Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Zijn column verschijnt op maandag.

Alain Gerlache

Daar is hij weer! Zoals hij dat al meer dan vijftien jaar regelmatig doet, is de federale kieskring opnieuw opgedoken. Deze keer is het de Open Vld die een wetsvoorstel heeft ingediend om 20 van de 150 volksvertegenwoordigers door alle kiezers van het land te laten verkiezen. “We kunnen niet blijven doorgaan in een splitsingslogica”, zegt voorzitter Egbert Lachaert, die het abnormaal vindt dat de Franstaligen niet op Alexander De Croo kunnen stemmen.

Maar of het deze keer wel zal lukken, is zeer twijfelachtig. Niet alleen vanwege de tegenstand van de Vlaams-nationalisten. Zelfs de Franstalige voorstanders van een federale kieskring interpreteren hem allemaal op hun eigen manier.

Volgens de voorzitter van de MR moet de premier verplicht uit die federale kieskring voortkomen. Georges-Louis Bouchez zegt niet wie hij in gedachten heeft, maar dat is misschien niet de huidige eerste minister. De voorzitter van DéFI, François De Smet, pleit ook voor een federale kieskring, maar dan voor de Senaat. Aangezien die instelling weinig voorstelt in het Belgische systeem zou de federale kieskring dus even symbolisch zijn. Bij Les Engagés (de vroegere cdH) vindt voorzitter Maxime Prévot veeleer dat “de burgers een bijkomende stem moeten krijgen om op partijen van een andere taalgemeenschap te kunnen stemmen”. De stemmen van de Franstaligen gebruiken om het politieke gewicht van de N-VA en het Vlaams Belang in te perken, goed geprobeerd!

Daar wringt het schoentje. Voor degenen die hopen dat de federale kieskring een nieuwe dynamiek zal meebrengen, kan het voorstel sympathiek overkomen. Maar in de praktijk zou het kunnen tegenvallen.

Om te beginnen is er de vraag of men het principe ‘één persoon, één stem’, zal toepassen. Dat zou logisch zijn als we Belgische vertegenwoordigers los van hun gemeenschap willen verkiezen. Maar sommigen willen een beveiliging inbouwen om een minimale vertegenwoordiging van de Franstalige minderheid te garanderen. Het wetsvoorstel van de Open Vld zegt daar niets over. Het stelt wel duidelijk dat de lijsten eentalig zullen zijn. Vlamingen en Franstaligen zullen dus niet samen kunnen opkomen om hun gemeenschappelijke visie op het federale België te verdedigen.

Wil men zo een eind maken aan de ‘splitsingslogica’? Of hoopt men gewoon op een electorale bonus voor bekende politici, die niet eens hun programma voor het land zullen moeten voorstellen? Of is het initiatief van de Vlaamse liberalen alleen maar bedoeld om het verschil te maken met de N-VA?

Eigenlijk zijn de communisten en de groenen de enigen die in deze materie coherent zijn. De PVDA/PTB is een nationale partij die een solidair België verdedigt. Voor haar maakt dit voorstel deel uit van een geheel dat de cohesie van het land moet versterken. Groen en Ecolo vormen een gezamenlijke fractie in de Kamer, wat hun wil om op federaal niveau samen te werken bewijst. In tegenstelling tot het voorstel van de Open Vld willen ze tweetalige federale lijsten. Maar zal dat volstaan?

Het Belgische federalisme loopt mank omdat België, in tegenstelling tot alle andere federale landen, geen federale regeringspartijen heeft. Vanaf het eind van de jaren zestig zijn de traditionele partijen gesplitst. Zelfs de groenen hebben twee aparte partijen opgericht. Dat er op één na geen federale partijen meer zijn is geen ongeluk van de geschiedenis. De manier waarop dit land tot stand gekomen is, heeft de communautaire confrontaties onvermijdelijk gemaakt. De institutionele architectuur is alleen maar zo complex omdat ze voortvloeit uit opeenvolgende politieke compromissen die nooit bedoeld waren om een samenhangend en efficiënt systeem tot stand te brengen.

Een jaar geleden, in de nasleep van de problemen die de covidcrisis aan het licht had gebracht, werd een gemengde parlementaire commissie van de Kamer en de Senaat opgericht om de staatshervormingen sinds 1970 te evalueren, “met het oog op een inventarisatie en een onderzoek naar een efficiëntere en effectievere bevoegdheidsverdeling, de werking van de instellingen en de samenwerking tussen de federale overheid, de gemeenschappen en de gewesten”. Vorige week heeft de commissie haar verslag in algemene onverschilligheid uitgebracht. Er zal meer nodig zijn dan een federale kieskring om uit de impasse te geraken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234