Vrijdag 30/09/2022

43 jaar in de isoleercel

Albert Woodfox (68) zal na een juridische slag van meer dan veertig jaar eindelijk vrijkomen. De man, die werd veroordeeld voor de moord op een cipier, leeft al 43 jaar bijna ononderbroken in isolatie. 'Eenzame opsluiting ontreddert een mens.'

Sinds 1971 zat Woodfox in Angola, Louisiana vast voor een gewapende overval. Tot er in 1972 rellen uitbraken waarbij een 23-jarige cipier om het leven kwam: sindsdien zit Woodfox minstens 23 uur per dag in een isoleercel van twee op drie meter. Drie dagen per week mag hij een uur naar buiten. Een rechter in Louisiana heeft nu zijn vrijlating bevolen.

Amnesty International sprak enkele jaren geleden al van een "gruwelijke en onmenselijke behandeling". Zijn twee medegevangenen, die voor dezelfde moord werden veroordeeld, werden vrijgelaten in 2001 en 2013.

In de loop der jaren kwamen er steeds meer vraagtekens bij de veroordeling van Woodfox en zijn 'mededaders', en de man bleef altijd zijn onschuld uitschreeuwen. Er was slechts één getuige - een gevangene - die hem de moord zag plegen. Toen die in 1996 stierf, bleek dat de getuigenis mogelijk was afgekocht door gevangenispersoneel, in ruil voor een betere behandeling en een slof sigaretten per week.

De bebloede vingerafdruk die op de plaats van de misdaad werd gevonden, kon niet worden gelinkt aan Woodfox of de andere verdachten. De afdruk werd nooit vergeleken met het register dat alle afdrukken van gevangenen bevatte. Een man die getuigde dat hij met Woodfox aan de andere kant van de gevangenis was ten tijde van de moord, werd prompt en zonder verdere uitleg in isolatie geplaatst, en bleef er 20 jaar. Hij bleef altijd bij zijn oorspronkelijke verklaring.

De weduwe van de vermoorde cipier is ervan overtuigd dat de veroordeelde mannen onschuldig zijn, en dat de moordenaar(s) van haar man de dans ontsprongen. Wellicht speelde rassendiscriminatie een rol bij de berechting van de 'Angola Three': de zwarte mannen waren actief in de militante Black Panther-beweging, die ijverde voor betere leefomstandigheden voor Afro-Amerikanen.

Sociale wezens

Maar wat doet eenzame uitsluiting met een mens? "Mensen negeren en uitsluiten wordt altijd ervaren als een straf", zegt professor Ilja van Beest van de Tilburg University. "Mensen zijn sociale wezens. Het is belangrijk dat we tot een groep behoren." Evolutionair gezien is het logisch dat onze hersenen pijnprikkels sturen wanneer we eenzaam zijn, zegt hij, want een groep is nodig om te overleven. "Eenzaamheid is dan ook gelinkt aan tal van fysieke klachten: depressie, hartklachten, noem maar op." De 68-jarige Woodfox heeft volgens zijn advocaat last van hartproblemen, hoge bloeddruk, diabetes, nierfalen, claustrofobie en slapeloosheid.

De Liga voor Mensenrechten pleit vooral voor alternatieven voor eenzame opsluiting. "Dit is een uitvinding van de negentiende eeuw", zegt voorzitter Jos Vander Velpen. "Isolatie ontreddert een mens en haalt hem naar omlaag. Hoe mensonwaardiger de opsluiting, hoe groter het recidivegevaar." De enorme recidivecijfers in de VS maar ook in België bewijzen volgens Vander Velpen het failliet van het gevangenissysteem.

Dus moet er verandering in komen. "Laat ons kijken naar de Scandinavische landen, waar al jaren wordt proefgedraaid met menswaardige vormen van bestraffing. Dat leidt tot veel betere maatschappelijke resultaten", stelt Vander Velpen. "De maatschappij wil dat mensen die fouten hebben gemaakt lijden, en liefst zo lang en hard mogelijk. Het is de allerhoogste tijd dat beschaafde democratieën naar alternatieven kijken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234