Zaterdag 02/07/2022

AnalyseJoachim Coens

Aan vooravond van congres giert de crisis door CD&V: hoe een pandoering in 2024 vermijden?

Een selfie van de CD&V-top met partijvoorzitter Joachim Coens in het midden. Beeld BELGA
Een selfie van de CD&V-top met partijvoorzitter Joachim Coens in het midden.Beeld BELGA

Het boostercongres van zaterdag moest het feestelijke sluitstuk worden van de vernieuwingoperatie bij CD&V. Maar binnen de partij klinkt toch vooral de vraag wie voorzitter Joachim Coens kan vervangen. Het doel: een pandoering in 2024 vermijden.

Ann De Boeck

“Ik ben nog niet dood.” Met die woorden liet CD&V-voorzitter Joachim Coens afgelopen weekend verstaan dat hij zich niet zo makkelijk laat begraven. De koppige West-Vlaming gelooft nog steeds in een verrijzenis van zijn partij, en ook van zichzelf. Al moet toch stilaan het besef beginnen indalen dat zijn dagen als kopman van de Vlaamse christendemocraten geteld zijn. Het lijkt enkel nog wachten op de genadeslag.

Die genadeslag komt er donderdag wellicht nog niet, wanneer de partijraad – het parlement van de partij – verzamelen blaast op het hoofdkwartier in de Wetstraat. De vergadering werd aangekondigd als “de dag van de lange messen”, maar om echt door te pakken zit de timing verkeerd. Komende zaterdag houdt de partij een groot congres in Antwerpen. Dat moet een gezellig feest worden, nu de CD&V’ers elkaar voor het eerst sinds corona nog eens fysiek ontmoeten.

Naar de buitenwereld moet het congres vooral ook het merk CD&V terug in de markt zetten, met een nieuwe slagzin, een nieuwe huisstijl en nieuwe standpunten. Het is het slotakkoord van de vernieuwingsoperatie die Coens twee jaar geleden in gang trapte bij zijn aantreden als opvolger van Wouter Beke. “Nogal wiedes dat hij twee dagen daarvoor niet zijn ontslag gaat geven”, zo valt er te horen op het hoofdkwartier. “Zaterdag moet vooral fijn worden.”

Tegen de zomer kiezen

Erg gezellig wordt het weliswaar niet. In de peilingen blijft de partij steken op 11 procent, het vernieuwingsverhaal van Coens slaat niet aan en de communicatieve blunders van de partijtop stapelen zich op. Steeds meer partijleden zijn ervan overtuigd dat Coens zijn mandaat, dat normaal pas in december afloopt, niet kan uitdoen. “Tegen de zomer moet alvast duidelijk zijn wie waar wordt uitgespeeld”, zegt Vlaams parlementslid Robrecht Bothuyne. “We moeten keuzes durven maken.”

Die urgentie was dinsdag ook te horen op een speciale vergadering van de Vlaamse, Brusselse, federale en Europese fracties. Verschillende ministers, waaronder boegbeeld Hilde Crevits (CD&V), lieten daar verstaan dat er snel duidelijkheid moest komen. Zeker nu Coens zelf heeft aangekondigd dat er tegen december een consensuskandidaat moet worden gezocht binnen de partij. De partijtop moet deze figuur aanduiden om een verscheurende kiesstrijd te vermijden.

Eén probleem: in het hoofd van Coens is hij zelf die consensuskandidaat. En niet alleen hij is daarvan overtuigd. “Ik denk dat Joachim dit kan overleven”, zegt Jan Vermeulen, burgemeester van Deinze. “Al moet hij de organisatie op het partijhoofdkwartier beter stroomlijnen en niet hipper proberen te zijn dan Conner Rousseau.” Coens’ aanhangers loven onder meer de interne reorganisatie die hij doordrukte, tegen de almacht van de traditionele standen in.

Een almaar grotere groep heeft het echter gehad met Coens. In interne WhatsApp-groepen wordt er gemord, burgemeesters twijfelen of ze nog onder CD&V-vlag willen uitkomen en misnoegde militanten floten Coens vorige zomer al terug op een belangrijk congres. “Alleen een vervanging van Coens kan ons redden”, zei An Verbruggen, een lokale ondervoorzitter, toen. “We hebben iemand nodig die jonger, frisser en duidelijker is.”

Nobele plicht

Velen zien in staatssecretaris Sammy Mahdi iemand die al deze vakjes afvinkt. Twee jaar geleden moest de voormalige jongerenvoorzitter nog nipt de duimen leggen voor Coens, maar nu lijkt het pad voor hem vrij te liggen. Deze week liet hij zelf weten dat hij de partij altijd zou helpen “op de manier die van mij verwacht wordt.” Lees: als de leden hem vragen, dan zal hij zijn ‘nobele plicht’ vervullen.

CD&V'ers Wouter Beke (l), Sammy Mahdi (m) en Joachim Coens (r) tijdens de bekendmaking van de nieuwe partijvoorzitter in 2019. Beeld ID Tim Dirven
CD&V'ers Wouter Beke (l), Sammy Mahdi (m) en Joachim Coens (r) tijdens de bekendmaking van de nieuwe partijvoorzitter in 2019.Beeld ID Tim Dirven

De kracht van Mahdi is dat hij niet op zijn mond is gevallen. Met zijn snedige communicatie blijft hij overeind tegenover voorzitters zoals Georges-Louis Bouchez (MR) en Bart De Wever (N-VA). Ook inhoudelijk heeft hij wat te vertellen. Zo schreef hij Van hol naar vol, het soort reddingspamflet voor de christendemocratie. Al is de sprong van Mahdi ook nog niet helemaal zeker. Daarvoor is het risico dat hij zich verbrandt te groot.

Op dit moment lijkt CD&V af te stevenen op een pandoering bij de verkiezingen in 2024. De afschaffing van de lokale opkomstplicht, die bij de vorming van de Vlaamse regering te makkelijk werd toegegeven, dreigt CD&V lokaal veel stemmen te kosten. Nationaal ontbreekt het CD&V aan een verhaal dat haar onderscheidt van de andere centrumpartijen. Zoiets krijg je op anderhalf jaar moeilijk rechtgezet.

Beschadigd imago

Daarbij komt dat de partij nog een ander probleem met zich meesleept: het beschadigde imago van Vlaams minister van welzijn Wouter Beke (CD&V). Vrijdag start de parlementaire onderzoekscommissie naar de wantoestanden in de kinderopvang, na de dood van een baby in een probleemcrèche. Als ‘gezinspartij’ kan dat nog knap lastig worden. Vandaar dat een grotere personeelsswitch, waarbij meteen ook Beke van het toneel zou verdwijnen, over de lippen gaat.

Hoe dan ook is de tijd van aanmodderen voorbij. Iedereen beseft dat 10 procent geen ondergrens is. Zonder koerswijziging dreigt niet alleen de genadeslag voor de kopman, maar voor de hele partij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234