Donderdag 06/10/2022

'Aarde en zaadjes, dat kon nog wel van het budget af'

Antwerps OCMW lanceert de tuincoach als vorm van buurtwerking

Het Antwerpse OCMW pakt uit met een vernieuwend project: De Pottentuin. Aarde, tomatenzaadjes en andere tuiniersbenodigheden worden door het OCMW ter beschikking gesteld van 'behoeftige' mensen van Deurne-Noord. 'Nooit gedacht dat ik hier zoveel vrienden zou maken', zegt de 67-jarige Michelle.

Door Katrijn Serneels / Foto Jimmy Kets

Hoe rechtvaardig je als OCMW, dat vooral een sociale hulpfunctie heeft, het steunen van een tuin met bakken vol groenten en potten met bloemen? "Het OCMW is er voor mensen die ziek, arm of oud zijn. Maar onze taak is breder dan alleen hun basisbehoeften: in onze beleidsverklaring staat dat zij ook recht op sport, cultuur en ontspanning hebben. In mijn tuin werken vind ik heel ontspannend. Vandaar dat ik vind dat het OCMW dit tuinproject moet steunen."

De Pottentuin in Deurne is ook een ontmoetingsplek. "De tuin ligt naast het rusthuis van het OCMW, maar hij is er niet alleen voor de ouderen", zegt Monica De Coninck, voorzitster van het OCMW. "Hij is er ook voor de kinderen van de crèche of het schooltje hiernaast. Hier kunnen de verschillende mensen uit de buurt elkaar op een ongedwongen manier ontmoeten."

Swa (66) ontmoette hier sympathieke dames als Renate (64), Michelle (67) en Karin (47). "Ik ben op pensioen, maar ik blijf graag bezig", zegt hij. "Hij is ons manusje-van-alles, hij heeft me al veel geleerd, timmeren nog net niet", vertelt Renate. "En Swa maakt ook heel lekkere tomatensoep, we wisselen geregeld recepten uit." Voor Michelle (67) was de tuin de plek waar ze veel nieuwe mensen heeft leren kennen. "Nooit gedacht dat ik hier zoveel vrienden zou maken", zegt ze terwijl ze trots haar bak met olijfkomkommers en bloemen laat zien. "Iedereen heeft hier zijn eigen bak, met zijn naam erop. En het is hier echt gezellig."

De Pottentuin is een idee van Lut Schreven, programmaverantwoordelijke samenleven in Antwerpen, en opbouwwerkster Joke Verlaet. "We wilden de mensen graag een moestuin geven, maar er is weinig groen in Deurne-Noord", vertelt Joke. "Ik had toevallig een boekje gekocht van Peter Verbauwen over groenten kweken in potten en bakken, en hup, het idee van een pottentuin was geboren. We belden Peter Verbauwen op, reden met de auto in Deurne rond op zoek naar een geschikt stuk grond, en we waren vertrokken."

In het begin legde Verbauwen de bewoners uit hoe ze het best de groenten konden kweken, maar omdat de bewoners zelf er ook wat van konden, kregen ze een opleiding tot tuincoach. "Een tuincoach doet meer dan zijn kennis over groenten delen. Hij legt ook alles didactisch uit, weet hoe hij in conflicten moet bemiddelen", zegt Joke Verlaet. "De mensen van het rusthuis, die tellen hoeveel paprika's er aan hun planten staan. En als er één weg is, o wee. Af en toe zijn mensen het er oneens."

Maar dat leidt niet tot vandalisme en het leidt er ook niet toe dat mensen de tuin niet meer binnenkomen. "Dat is eigenlijk de kracht van dit project", licht stadsantropologe Ruth Soenen (KU Leuven) toe. Soenen werkt aan een doctoraat over het belang van vluchtige ontmoetingen voor het sociale weefsel in de stad en schreef een essay over De Pottentuin. "Deze tuin is een publieke ruimte waarin je kunt ontmoeten, maar ook kunt vermijden. Je kunt dag zeggen, of gewoon niks zeggen. Je kunt ook een langere babbel doen of samen soep koken van de groenten. In tegenstelling tot het verenigingsleven, waarbij je je vaak moet aansluiten bij een club, heb je de keuze voor vluchtig contact of diepgaander contact. Ook vluchtige contacten zijn erg belangrijk voor het sociale weefsel, omdat deze contacten meestal plaatsvinden tussen mensen uit verschillende sociale klassen, van verschillende leeftijden, kortom, mensen die elkaar anders nooit zouden ontmoeten."

Hoe mooi en vernieuwend dit project ook is voor het buurtleven in Deurne-Noord, het buurtwerk heeft het moeilijk. "Opbouwwerk, daar krijg je geld voor, omdat het om achterstelling wegwerken gaat", zegt Lut Schreven, die De Pottentuin samen met Joke bedacht. "Maar buurtwerk, dat wordt vaak gezien als wat koffieklets, de mensen bezighouden. Er moet projectmatiger en resultaatgerichter gewerkt worden, zegt men in deze sector. Wel, De Pottentuin is een voorbeeld van een project met concrete resultaten, een vernieuwende manier van buurtwerken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234