Woensdag 28/09/2022

Aarde warmt nog duizend jaar op

De reden waarom er zo lang nog desastreuze klimaateffecten te verwachten vallen rond de zuidpool is omdat de opwarming van de oceanen veel trager om te keren valt dan de opwarming in de atmosfeer. De broeikasgasuitstoot beperken heeft echter wel zin, benadrukken de auteurs van twee nieuwe klimaatstudies.

Diep in de oceanen voltrekt zich een klimaatproces waarvan we nog eeuwenlang de nefaste gevolgen zullen dragen omdat de tonnen CO2 die we tot nu toe al massaal uitbraakten onherroepelijk voor nog minstens duizend jaar schadelijke effecten met zich brengen. Tot die vaststelling komen onderzoekers van het Canadian Centre for Climate Modelling and Analysis aan de Universiteit van Calgary.

Voor het eerst zijn deze klimaatwetenschappers erin geslaagd duizend jaar ver in de toekomst de effecten van de opwarming van de aarde in kaart te brengen. De conclusies zijn niet hoopgevend.

Zelfs vandaag volledig stoppen met fossiele brandstoffen gebruiken en broeikasgassen uitstoten betekent dat er zich nog minstens duizend jaar ingrijpende effecten van de opwarming van de aarde zullen blijven voltrekken omdat er de afgelopen jaar onverantwoord veel broeikasgassen zijn uitgestoten, zo concludeert het team in vakblad Nature Geoscience.

De onderzoekers wilden uitvlooien hoe lang het duurt voor de belangrijkste effecten van de opwarming van de aarde ongedaan gemaakt kunnen worden. In een ingewikkeld computermodel, gebaseerd op de analyses van het VN-klimaatpanel, voerde het team twee simulaties uit: namelijk een totale annulering van de broeikasgasuitstoot in 2010 en in 2100.

Daaruit blijkt dat, hoewel de wereldwijde gemiddelde temperatuur zowat constant blijft, de verschillen in regenval en temperatuur per regio groot zijn. Zo raakt in grote delen van Noord-Afrika meer dan 30 procent van het land opgedroogd.

Cruciaal is vooral, zo benadrukken de onderzoekers, dat de opwarming op grote diepte in de oceanen tegen 3000 veel sterker is toegenomen dan in 2100, wat het langdurig effect van klimaatverandering illustreert.

“De simulaties laten zien dat ook al zouden we de uitstoot meteen stoppen, het globale opwarmende effect nog zeker duizend jaar aanhoudt en dan vooral op grote diepte in de oceanen”, zegt geograaf Shawn Marshall, medeauteur van de studie.

Dat heeft volgens de onderzoekers alles te maken met de inertie in de grote zeeën. Sommige zuidelijke delen van de Atlantische Oceaan, bijvoorbeeld, beginnen nu pas op te warmen als een resultaat van CO2-uitstoot uit de vorige eeuw. De opwarming diep onder het oceaanoppervlak omkeren zal dan ook eveneens eeuwenlang duren.

Als gevolg daarvan, zo voorspellen de wetenschappers, zal de oceaantemperatuur rond de zuidpool minstens met liefst 5 graden stijgen tegen het jaar 3000, waardoor de West Antarctische IJsplaat ineen zal storten en smelten. Die plaat is ongeveer 23 keer zo groot als België, en vier kilometer dik.

Tegen het volgende millennium zou doordat die enorme ijsplaat afsmelt het gemiddelde zeeniveau met vier meter stijgen. “Aan de oppervlakte, zowel op land als in de oceanen, daalt de temperatuur relatief snel wanneer we geen broeikasgassen meer in de atmosfeer pompen, maar dat effect bereikt de diepere lagen van de oceanen pas veel later, met alle gevolgen van dien”, aldus nog Marshall.

Te laat?

Belgisch topklimatoloog Jean-Pascal van Ypersele (UCL), die voor de VN klimaatvoorspellingen uitwerkte, reageert dat de studie eerder onderzoek bevestigt. “In 2007 konden we tot 2300 voorspellen en toen zagen we ook al dat de opwarming van de oceanen problematisch wordt. Dit keer kijken we verder en krijgen we een nog preciezer beeld. De opwarming in de oceanen is als een supertanker die maar traag en met veel moeite te keren zal vallen.”

Van Ypersele benadrukt overigens dat de stijging van de zeespiegel met vier meter slechts een deel van de werkelijke stijging zal zijn. “Dat is het effect van de West Antarctische IJsplaat die smelt. Maar ook Groenland smelt (zie kader) en het water zet door de opwarming uit. De werkelijke stijging zal veel hoger liggen, op ongeveer acht meter.”

Is het dan te laat om iets te doen? “Je hoort vaak dat defaitisme, maar er zijn sommige processen die wel sneller omkeerbaar zijn, zoals het verlies van het noordpoolijs”, zegt Marshall daarover.

Van Ypersele: “Het is niet omdat een effect omkeren meer tijd en energie vraagt dat we er geen moeite voor moeten doen, anders wordt het nog erger en blijven we in de illusie dat er niets aan de hand is omdat het zo traag gaat.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234