Donderdag 06/10/2022

AASGIER met veel fantasie

Beelden in scène zetten en een enorm ego: ondanks dat alles groeide 'Weegee' uit tot een iconische fotojournalist. In het fotomuseum van Charleroi loopt een expo over hem. Zonet verscheen ook de stripbiografie Weegee, van de hand van Wauter Mannaert.

"Ik ben de beste fotograaf van deze klotestad", pocht hij op bepaald moment in de graphic novel Weegee. "Niemand kan wat ik kan." De New Yorkse fotograaf Arthur Fellig (1899-1968) was een uitgesproken karakter. Hij was regelmatig dakloos tot hij de kunst van de fotografie ontdekte en naam maakte onder het pseudoniem Weegee. Hij was de eerste Amerikaanse reporter die officieel toestemming kreeg om in zijn wagen een kortegolfradio te installeren, waarmee hij politieberichten kon onderscheppen. Op die manier was hij het die zowel kleine als grote criminaliteit vanop de eerste rij versloeg in de gewelddadige wijk Lower East Side.

Maar de man was vooral omstreden. Zijn ego was enorm. Op ethisch en empathisch vlak bleek hij een zorgenkindje. "Weegee manipuleerde erop los", zegt tekenaar Wauter Mannaert (37). "Kranten betaalden naargelang de spektakelwaarde. Hij moest dus wel voortdurend met wat nieuws komen. Als hij een foto beter verkocht kreeg door het geweer of de hoed van een gangster te herschikken zodat hij er 'fotogenieker' opstond, dan moest dat maar. Hij fotografeerde ongelukken, branden en moorden. Maar als die niet voorradig waren, werd hij creatief en liet hij mensen poseren voor foto's waarvan hij dacht dat hij ze wel verkocht kreeg, zoals zijn beroemde foto van slapende kinderen op de brandladder."

In Mannaerts beeldroman valt enkele keren het woord 'aasgier'. Niet toevallig. "Of hij dat was? Hm. Die vraag stellen we ons wel. In zijn autobiografie pocht hij vaak over zijn 'creativiteit' om met originele foto's voor de dag te komen. Maar af en toe bleek dat ook hij grenzen had. Zo omschrijft hij uitvoerig hoe hij bij het maken van een foto waarbij twee vrouwen radeloos zijn over een brandend appartement waarin een baby is achtergebleven, zijn emoties amper de baas kon blijven. Kijk, Weegee was op zijn best tussen de miserie, maar de vraag of dat uiteindelijk toch niet onder zijn huid kroop, is de centrale verhaallijn van onze graphic novel."

Voor Wauter Mannaert is fotograaf Weegee meer dan zomaar een fotograaf. Reeds als student animatie aan Sint-Lukas leerde hij het werk van de fotograaf kennen. Meer nog: Weegee had rechtstreeks invloed op 's mans tekenstijl. "Niet alleen dat, hij gaf ook richting aan het soort verhalen dat ik toen verzon. Maar kijk, jaren later kreeg ik het scenario van Max De Radiguès onder ogen, en dat voelde dus een beetje als thuiskomen."

Waarom uitgerekend Weegee zo'n impact had? Mannaert weet het ook niet goed. "Misschien is het omdat hij, wanneer hij een lijk op straat gaat fotograferen, niet alleen oog heeft voor het meest evidente onderwerp - het lijk zelf - maar evenzeer voor de omstaanders en zijn wijk. Het is net die betrokkenheid die zijn werk uniek en tijdloos maakt. Weegee liet emoties toe in zijn foto's, hij figureerde zelfs heel vaak zelf in zijn foto's. Daardoor krijg je, misschien nog meer dan bij andere fotografen, het gevoel dat hij deel uitmaakt van de wereld die hij vastlegde."

Showman

Op de vraag hoe waarheidsgetrouw hun stripbiografie is, grijnst hij. "Even waarheidsgetrouw als de autobiografie van Weegee zelf? Weegee was vooreerst een showman die zorgvuldig zijn eigen imago opbouwde. Om te beginnen is 'Weegee' al een verbastering van het ouijabord, een toen populair spel waarmee je geesten kon oproepen. De ongelofelijke timing en snelheid waarmee hij zelfs voor de politie arriveerde, kwam er volgens hem met bovennatuurlijke hulp. Belangrijker waren echter aardse hulpmiddelen, zoals zijn politieradio, goede contacten en het feit dat hij de stad op zijn duim kende.

Hij stempelde zijn foto's af met 'Weegee the famous' - weliswaar op de achterkant - en maakte van zijn auto een soort van personage. In ons boek ontwikkelt hij foto's in zijn kofferbak. Of dat werkelijk zo gebeurde, is twijfelachtig, want de man gaf wel vaker een draai aan de werkelijkheid. Maar ik ontdekte dat het technisch best mogelijk is, dus ik heb met veel plezier de mythe mee in stand proberen te houden."

Een documentaireachtige biopic werd het boek dus niet, stipuleert Mannaert. "Wel gebruiken we zijn foto's en verhalen als inspiratie om zowel Weegee als personage als de Lower East Side, waar hij zijn beroemdste foto's maakte, tot leven te brengen. De vraag wat er achter de façade van zijn personage schuilging, leek ons interessanter dan een feitelijke herhaling zijn autobiografie. Wat niet wil zeggen dat we die verhalen niet als vertrekpunt nemen. Integendeel."

Weegee van Wauter Mannaert en scenarist Max De Radiguès is verschenen bij Blloan en kost 19,95 euro. De expo in Musée de la Photographie in Charleroi loopt tot 4 december. www.museephoto.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234