Vrijdag 19/08/2022

Aids-virus twintig tot vijftig jaar ouder dan gedacht

Volgens onderzoekers van het Amerikaanse Los Alamos National Laboratory zou het HIV-virus veel vroeger op de mens zijn overgegaan dan aanvankelijk werd gedacht. Eerder wees ook al een Nederlands onderzoek in die richting. Het lijkt dus steeds onwaarschijnlijker dat de poliovaccinaties uit de jaren vijftig verantwoordelijk waren voor de HIV-besmetting.

Brussel

Eigen berichtgeving

Ian Swerts

Het HIV-virus dook voor het eerst op bij de mens rond 1931 en niet in de jaren vijftig, zoals tot nu toe vaak werd aangenomen. Dat staat te lezen in het gisteren verschenen nummer van het toonaangevende wetenschapsmagazine Science. Het onderzoeksteam, geleid door Bette Korba van het Amerikaanse Los Alamos National Laboratory, vertrok van het idee dat het virus zich in een constant tempo heeft ontwikkeld. Door terug te rekenen kwamen de onderzoekers tot de conclusie dat het virus van de aap op de mens sprong tussen 1915 en 1941, en wellicht in 1931.

Het is niet de eerste keer dat wetenschappers beweren dat het aids-virus dateert van voor de jaren vijftig. In 1997 schreef dokter Jaap Goudsmit van de Amsterdamse universiteit dit al in zijn boek Viral sex: the nature of aids. "Dit nieuwe onderzoek bevestigt mijn hypothese", zegt Goudsmit. Hij bestudeerde niet de genen van het HIV, maar baseerde zich op de veranderde sociale gewoonten in Afrika. "Die doen me zelfs vermoeden dat het virus zich in beperkte kring in Afrika al manifesteerde voor de Eerste Wereldoorlog. Maar het blijft bij vermoedens. Ook nu is er nog altijd geen echt bewijs. Dat heb je pas als je een besmet bloedstaal vindt uit de jaren dertig en dat is er gewoon niet."

De betwiste theorie dat het HIV-virus zich naar de mens verplaatste in de jaren vijftig door poliovaccinaties gebaseerd op apenniercellen lijkt nu helemaal weerlegd. "Dat is belangrijk want nu weten we dat wij (de westerse wereld, IS) niet de oorzaak zijn van de epidemie", aldus Goudsmit. Volgens Marc Vandenbuaene, arts aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen, ligt de oorzaak in de veranderde levenshouding van de jaren dertig: "Het virus hield zich waarschijnlijk al miljoenen jaren schuil in het tropisch regenwoud. Door het kappen van het regenwoud is de mens meer in contact gekomen met het virus. Daarbij komt nog eens dat het leefpatroon van de mens veranderde. Hij trok meer naar de steden en was lange tijd van huis. Daarvoor waren er wellicht ook al mensen besmet geraakt maar die droegen het virus alleen over op hun eigen partner. Toen de arbeiders langere tijd van huis waren, werden de seksuele contacten losser, met de bekende gevolgen." Het duurde echter nog tot de jaren zeventig en tachtig voor het virus zich ook in de westerse wereld verspreidde. Het eerste geval van HIV-besmetting in België dook op in mei 1979.

De 33,6 miljoen mensen die besmet zijn met het HIV-virus zijn natuurlijk niet geholpen met het onderzoek. Toch zijn de nieuwe bevindingen, volgens Osmanov Seladin, viroloog aan het UNaids-WGO-project, niet onbelangrijk: "Aids is een virus dat van een dier op de mens is overgegaan. Het is belangrijk om te weten hoe zoiets gebeurd is, want ook vandaag nog gebeuren zulke dingen. Denk maar aan het griepvirus dat in het Verre Oosten van de kippen op de mens is overgesprongen. Als we weten hoe zulke virussen evolueren, kunnen we epidemies beter bestrijden."

Theorie dat HIV zich naar mens verplaatste door poliovaccinaties lijkt helemaal weerlegd

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234