Zaterdag 28/05/2022

ReportageVerenigde Staten

‘Alles is weggevlogen, behalve mijn barbecue. Een teken’: na de tornado’s helpen de buren elkaar in Kentucky

Een vrouw zoekt in een ingestort huis In Dawson Springs naar bezittingen van haar grootmoeder.   Beeld Scott Olson / Getty
Een vrouw zoekt in een ingestort huis In Dawson Springs naar bezittingen van haar grootmoeder.Beeld Scott Olson / Getty

Burgers zijn zelf maar voedsel en hulpgoederen gaan uitdelen in de chaos na de tornado’s van afgelopen weekend in de getroffen Amerikaanse staat Kentucky. ­Er is geen tijd om op de overheid te wachten. ‘Deze ramp is zo groot, er moet zoveel gebeuren, iedereen is overweldigd.’

Thomas Rueb

Slechts één licht brandt in de verte: een lantaarnpaal op de generator van een gesloten supermarkt. In een straal van kilometers rond Dawson Springs, Kentucky, is sinds de verwoestende tornado’s al dagen geen stroom. In het schijnsel staat een groep mensen met piepschuimborden. De rook van drie reusachtige barbecues hult de gehele parkeerplaats in een spookachtige nevel.

Cameron Crook (38) deelt er zwaaiend met een barbecuetang de lakens uit. Vier dagen terug raakte hij alles kwijt: zijn huis, inboedel, auto. En drie dagen geleden begon hij, uit het ziekenhuis ontslagen, met koken. “Man, ik heb veel mensen gevoed”, zegt hij. “Duizenden.”

De meer dan vijftig tornado’s die afgelopen weekend door de Verenigde Staten trokken, hebben dit deel van Kentucky goeddeels lamgelegd. Crook staat hier niet simpelweg uit liefdadigheid, het kán niet anders. De overheid – op lokaal, staats- of federaal niveau – is niet in staat om genoeg hulp te bieden.

Tienduizenden inwoners zitten zonder stroom of water. Tientallen worden nog vermist. Duizenden huizen zijn verwoest. Zeker 88 mensen zijn om het leven gekomen, het dodental loopt nog altijd op.

Het is niet zo dat de overheid zich verstopt. Woensdag bracht president Joe Biden een bezoek aan onder meer dit dorp om te benadrukken dat het land hen niet vergeet. Het leger is ingeschakeld, helikopters vliegen af en aan. In dorpen als Dawson Springs, waar driekwart van de bebouwing is vernietigd, trekken mensen van de rampendienst FEMA met honden door de straten op zoek naar lichamen. Maar de verwoesting is zo groot, het gebied zo uitgestrekt, dat veel getroffenen bijna volledig afhankelijk zijn van hun gemeenschap. Van elkaar.

Crook wijst op de rij. “Er lopen hier mensen zonder schoenen aan hun voeten. Zij kunnen niet zonder ons.” Ouderen, jongeren, hele gezinnen schuifelen almaar uit de duisternis naar voren. Op de achtergrond flitsen zaklantaarns: mensen die in het puin zoeken naar hun spullen, of naar familieleden.

“Voor vier personen kip, als u het hebt.” Crystal Monaghan (43) wrijft zich warm in haar te grote houthakkershemd. “Mijn wereld is verdwenen”, zegt ze met raspende stem. Zij was niet thuis toen de tornado toesloeg. Haar ouders wel. “Ik vond hen uren later in het bos. Dood.” Onbekenden hielpen de lichamen bergen, anderen brachten levensmiddelen en nu krijgt Monaghan zoveel kip als ze kan dragen. “Iedereen helpt iedereen. Ineens heb ik overal vrienden.”

De meeste getroffen burgers hebben een polis tegen zogeheten acts of God, natuurrampen zonder schuldige. Materiële schade wordt dan grotendeels vergoed. Maar in Dawson Springs, waar een derde van de inwoners onder de armoedegrens leeft, zijn velen onverzekerd. In goede tijden is het leven hier al zwaar.

“Over de grote dingen kun je nu maar beter niet nadenken”, snikt Monaghan. “Het zijn de kleine dingen die je op de been houden.” Een jong meisje in een roze jas dat heeft staan meeluisteren, drukt zich tegen de vrouw aan.

Een kwestie van jaren

De tornado die Dawson Springs trof, is dezelfde die 115 kilometer terug de stad Mayfield in puin legde. Het spoor is niet moeilijk te volgen. De gouden graanvelden van Kentucky liggen er nu eens onverstoord bij, dan weer zie je waar de storm de weg overstak en vrachtwagens, bomen en vangrails meesleurde in zijn pad. Wederopbouw wordt een kwestie van jaren.

“Ik ga doen wat nodig is, hoelang het ook duurt”, zei president Biden woensdag tussen de brokstukken. Kentucky heeft hij formeel aangemerkt als rampgebied, wat betekent dat er federale fondsen beschikbaar komen. De eerste dertig dagen van het herstel zijn voor rekening van de landelijke overheid, beloofde Biden. Ook burgers kunnen zich aanmelden voor steun. Bepalen wie daarvoor in aanmerking komt, is echter een tijdrovend proces. En de nood is acuut.

Een man ruimt brokstukken van zijn verwoeste huis in Dawson Springs. Beeld AFP
Een man ruimt brokstukken van zijn verwoeste huis in Dawson Springs.Beeld AFP

“Wat heb je nodig?” De’Lisha Burks (42) hangt uit haar auto aan de getroffen oever van de Cumberland River. “Mensen, zeg wat ik kan doen!” Burks heeft moeder Diane en nichtjes Jessica en Sarah opgetrommeld. Ze stellen pakketten samen – luiers, maandverband, levensmiddelen – en rijden dorpen en afgelegen huizen af, gekleed in fluorescerende capuchontruien. “We delen zelfs hondenbrokken uit.”

Van een hal in de buurt hebben ze een geïmproviseerde uitvalsbasis gemaakt. Lange tafels met schalen gefrituurde kip, aardappelen, stapels pizzadozen en waterflesjes. “Er komt steeds meer bij. Allemaal van mensen uit de omgeving.”

Logisch dat burgers dit zelf organiseren, vindt Burks. Of de overheid dat niet zou moeten doen? “Deze ramp is zo groot, er moet zoveel gebeuren, iedereen is overweldigd. Nee, ik kan niemand iets kwalijk nemen.”

Pijnlijke vragen

Hier in het rampgebied, merk je, is de situatie te acuut om terug te kijken. Eerst nood, dan reflectie. Op andere plekken worden de pijnlijke vragen wel al gesteld. Zoals in Illinois, een staat verderop, waar zes mensen omkwamen in een distributiecentrum van Amazon. Werknemers verklaarden dat zij bij eerdere stormen moesten doorwerken terwijl buiten de sirenes loeiden. Is dat nu ook gebeurd? De federale Occupational Safety and Health Administration (OSHA) heeft een onderzoek aangekondigd.

Ook in de omgeving van Dawson Springs zullen zulke zaken aan de orde komen. “Ik lag gewoon rustig in bed toen de tornado kwam”, zegt De’Lisha Burks. “Ik had geen idee. Sirenes hebben we hier niet in de omgeving.” Inwoners ontvingen wel een alert op hun telefoon. “Maar ja, die krijgen we zo vaak. Normaal gebeurt er dan toch niets.”

Cameron Crook achter zijn barbecue: 'De gemeenschap gaat nu voor.' Beeld Thomas Rueb
Cameron Crook achter zijn barbecue: 'De gemeenschap gaat nu voor.'Beeld Thomas Rueb

Barbecuechef Cameron Crook had ook geen idee, zegt hij. “Ik deed mijn achterdeur open en toen zag ik een soort monster. Bomen vlogen als tandenstokers uit de grond.” Crook sleurde zijn vrouw, schoonmoeder en negenjarige zoontje de badkamer in. Vervolgens voelde hij zijn hele huis van de grond komen. “We werden verderop in de straat neergekwakt en toen stortte de boel in.” Hij kwam er met gekneusde ribben vanaf.

Zijn huis, spullen, verzekering, al die zorgen komen later. De gemeenschap gaat nu voor. “Alles was weggeblazen, behalve dit ding.” Crook tikt met zijn tang op de loodzware, gietijzeren rookoven. Een teken, zegt hij. “Dat ik de pijn moest verbijten en moest gaan barbecueën.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234