Maandag 27/06/2022

Verkiezingen VS

Alles wat u moet weten over de Amerikaanse presidentsverkiezingen

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

De Amerikaanse kieskoorts bereikt morgen een absoluut hoogtepunt, wanneer miljoenen Amerikanen een opvolger kiezen voor president Barack Obama. Die kiesstrijd verloopt echter compleet anders dan bij ons. Met dit lexicon bent u helemaal mee.

Annick Joossen

Election Day

De dag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen wordt Election Day genoemd. Die dag valt traditioneel op de dinsdag na de eerste maandag van november. Dit jaar is dat op 8 november.

Geregistreerde kiezers

In de VS is er geen stemplicht maar stemrecht. In de meeste staten moeten kiezers zich echter eerst laten registreren vooraleer ze kunnen gaan stemmen. Soms moet dat ruim op voorhand, soms kan dat op de dag van de (voor-)verkiezingen in het stembureau zelf.

Early voters

Miljoenen Amerikanen hebben al vervroegd hun stem uitgebracht, maar de meeste kiezers trekken pas op Election Day naar de stembus. Vervroegd stemmen kan op sommige plaatsen ook via de post. In sommige staten mogen enkel mensen die anders niet kunnen komen stemmen op voorhand hun stem uitbrengen.

Amerikanen brengen vervroegd hun stem uit in Hollywood, in de staat Californië. Beeld EPA
Amerikanen brengen vervroegd hun stem uit in Hollywood, in de staat Californië.Beeld EPA

Kiescollege (Electoral College)

Het kiescollege is het instituut dat om de vier jaar de president en de vicepresident van de Verenigde Staten aanduidt. De president wordt dus niet rechtstreeks verkozen door het volk, maar via een systeem van kiesmannen (zie verder).

Kiesmannen

Alle vijftig staten van de VS hebben recht op een bepaald aantal 'electors' of kiesmannen. Het aantal kiesmannen per staat is identiek aan het aantal Congresleden waar een staat recht op heeft en is onder meer afhankelijk van het aantal inwoners van die staat. In totaal zijn er momenteel 538 kiesmannen. Om de presidentsverkiezingen te winnen, moet een kandidaat 270 kiesmannen achter zich krijgen.

Deze afbeelding toont het aantal kiesmannen per staat, en hoe er in 2012 werd gestemd. Beeld Wikimedia Commons
Deze afbeelding toont het aantal kiesmannen per staat, en hoe er in 2012 werd gestemd.Beeld Wikimedia Commons

Winner-take-all

Op de staten Maine en Nebraska na worden alle kiesmannen verdeeld via het 'winner-take-all'-systeem. Dat betekent dat alle beschikbare kiesmannen van een staat zich automatisch moeten scharen achter de kandidaat die de meeste stemmen haalt in die bepaalde staat. Om verkozen te worden, moet een presidentskandidaat ten minste 270 kiesmannen achter zich krijgen.

Een gevolg van het winner-take-all-systeem is dat een kleine groep kiezers meteen over de hele lijn zijn slag thuishaalt. Dat leidt onder meer tot ondervertegenwoordiging van minderheden zoals vrouwen, jongeren en etnische minderheidsgroepen. Het systeem zorgt er ook voor dat de kandidaat met de meeste stemmen niet altijd de verkiezingen wint. Dat was bijvoorbeeld het geval in 2000, toen George W. Bush het toch haalde van Al Gore.

Popular vote

De popular vote of 'stem van het volk' is het aantal rechtstreekse stemmen voor een bepaalde kandidaat. Zoals hierboven uitgelegd wijkt de popular vote soms af van de electoral vote, zoals het systeem met de kiesmannen wordt genoemd. In 2000 haalde Bush in Florida 2.912.790 popular votes, Al Gore kreeg er 2.912.353 stemmen, een verschil van amper 537 stemmen. Hoewel Al Gore nationaal gezien 537.179 meer stemmen had dan Bush, deed zijn minimale achterstand in Florida hem de das om en mocht Bush zijn intrek nemen in het Witte Huis.

Republikeinen

"De Republikeinse Partij vecht voor een vrijer en sterker Amerika waar iedereen de kans krijgt om de Amerikaanse Droom te bereiken", zo staat te lezen op de website van de Republikeinen, of GOP. Dat staat voor 'Grand Old Party', al zou GOP in 1875 eerder gestaan hebben voor 'Gallant Old Party'.

null Beeld rv
Beeld rv

Het symbool van de Republikeinen is de olifant. Dat gaat terug tot een tekening die politiek cartoonist Thomas Nast in 1874 neerpende in het magazine Harper's Weekly, en waarin een Democratische ezel te zien is die een Republikeinse olifant schrik probeert aan te jagen. Beide symbolen worden nog steeds gebruikt.

De Republikeinse Partij werd opgericht in een schooltje in Ripon, Wisconsin, in 1854 door een groepje tegenstanders van de slavernij. Ze kozen voor de naam 'Republikeinen' als verwijzing naar de Democratisch-Republikeinse Partij van voormalig president Thomas Jefferson, die de basis legde voor de Onafhankelijkheidsverklaring. Tegenwoordig gelden de Republikeinen als erg conservatief, met uitgesproken standpunten tegen onder meer abortus en strengere wapenwetten.

De kleur van de Republikeinen is rood.

Democraten

"Al meer dan 200 jaar leidt onze partij de strijd voor burgerrechten, gezondheidszorg, sociale zekerheid, arbeidersrechten en vrouwenrechten. Wij zijn de partij van Barack Obama, John F. Kennedy en FDR (Franklin D. Roosevelt, red.) en de ontelbare gewone Amerikanen die elke dag bouwen aan een meer perfecte unie", zo prijzen de Democraten zichzelf aan op hun website.

null Beeld rv
Beeld rv

De wortels van de partij gaan terug tot 1792. Daarmee is de Democratische Partij een van de oudste actieve politieke partijen ter wereld, ook al zijn hun standpunten door de eeuwen heen grondig veranderd. Oorspronkelijk waren de Democraten immers tegen de afschaffing van de slavernij en tegen burgerrechten voor zwarten na de Amerikaanse burgeroorlog. Tegen het midden van de 20ste eeuw had de partij een bocht van 180 graden gemaakt, en sindsdien staan de Democraten voor meer rechten voor minderheden en progressieve hervormingen.

De kleur van de Democraten is blauw.

Swing states

Swing states of kantelstaten (ook wel battleground states of purple states genoemd) zijn staten waar geen van beide kandidaten met overweldigende meerderheid gesteund wordt. Sommige staten zijn duidelijk pro-Democratisch of pro-Republikeins, terwijl het in andere staten nog alle kanten uitkan. Die swing states spelen dus een erg belangrijke rol tijdens de presidentiële campagne. Een overwinning boeken in deze staten kan immers het verschil betekenen tussen winnen of verliezen. Voorbeelden van zo'n swing states zijn Florida, Ohio, New Hampshire, Colorado en Nevada.

President-elect

De presidentsverkiezingen worden gehouden op 8 november, maar de nieuwe president legt pas op Inauguration Day, op 20 januari, de eed af. In de periode tussen de verkiezingen en de eedaflegging wordt de verkozene 'president-elect' genoemd.

POTUS/FLOTUS

POTUS is de afkorting die wordt gebruikt voor de President Of The United States. Het is ook de naam van het Twitteraccount van de Amerikaanse president. Dat bestaat nog maar sinds 18 mei 2015, met dank aan Barack Obama. Obama omschrijft zichzelf in zijn Twitter-bio als 'Vader, echtgenoot en de 44ste president van de Verenigde Staten'. Ook de First Lady (zie verder) kreeg een eigen Twitter-account: @FLOTUS.

First Lady/First Gentleman

De echtgenote van de Amerikaanse president wordt de First Lady genoemd, letterlijk de 'eerste vrouw van het land'. Mocht Hillary Clinton, zelf een voormalige First Lady, president worden, komt er voor het eerst in de geschiedenis van de VS een First Gentleman. Die term wordt al gebruikt voor de echtgenoten van vrouwelijke gouverneurs. Als er wordt gesproken over het gezin van de president, wordt de term First Family gebruikt.

Getty/AP Beeld Bill Clinton en Melania Trump.
Getty/APBeeld Bill Clinton en Melania Trump.

Congres

Tegelijk met de Amerikaanse president wordt er ook een nieuw Congres gekozen. Het Amerikaanse Congres bestaat uit twee kamers: het Huis van Afgevaardigden (House of Representatives) en de Senaat. Het Congres komt bijeen in het Capitool in Washington D.C. Alle 435 zetels in het Huis worden om de twee jaar opnieuw verkozen, samen met een derde van de Senaat. De ambtstermijn van een senator is dus zes jaar.

Landslide victory

Volgens de peilingen is de kans klein dat deze term morgen van toepassing zal zijn, maar een verpletterende overwinning, waarbij een kandidaat zo goed als alle Amerikaanse staten binnenhaalt, wordt een 'landslide victory' genoemd. Een mooi voorbeeld van zo'n landslide is de verkiezing van president Ronald Reagan in 1984. Heel de VS kleurde toen rood, op de staat Minnesota na. Enkel daar kon zijn Democratische opponent Walter Mondale winnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234