Donderdag 07/07/2022

5 vragenOorlog in Oekraïne

‘Alles wijst erop dat de Russische verliezen groot waren en zullen blijven’: hoe gaat het met de Russische opmars in Oekraïne?

Een man toont een krater na een Russisch bombardement in Charkiv. Beeld Los Angeles Times via Getty Images
Een man toont een krater na een Russisch bombardement in Charkiv.Beeld Los Angeles Times via Getty Images

Nu de Russische invasie van Oekraïne stokt, zegt Rusland zich te richten op veroveringen in de Donbas. Daar boekt Rusland veel terreinwinst, maar slaagt er niet in om grote steden in te nemen.

Tom Vennink

Een Russische generaal zegt dat de verovering van de Donbas ‘het belangrijkste doel’ van Moskou is. Hoe aannemelijk is dat?

Dat is onwaarschijnlijk. De zware aanvallen van het Russische leger op tal van Oekraïense steden, waaronder Kiev, bewijzen dat Rusland grotere ambities heeft dan de verovering van het oosten van Oekraïne. President Poetins opdracht tot ‘denazificatie’ en ‘demilitarisatie’ van Oekraïne suggereert dat ook – en daar is Poetin niet op teruggekomen.

Sergej Roedskoj, de plaatsvervangend stafchef van het Russische leger, probeerde in een briefing de Russische bevolking ervan te overtuigen dat ‘de speciale militaire operatie’ volgens plan verloopt. Mislukte aanvallen op steden presenteerde hij als geslaagde pogingen om het Oekraïense leger uit te putten, zodat Rusland kan overgaan tot ‘het belangrijkste doel’: de verovering van ‘het grondgebied’ van de door Rusland erkende Loehansk en Donetsk Volksrepubliek.

Een zwaar beschadigd ziekenhuis in Volnovacha, in de Donetsk-regio. Beeld Anadolu Agency via Getty Images
Een zwaar beschadigd ziekenhuis in Volnovacha, in de Donetsk-regio.Beeld Anadolu Agency via Getty Images

Hoeveel terreinwinst heeft Rusland geboekt in het oosten van Oekraïne?

Grote delen van de provincies Donetsk en Loehansk waren bij het begin van de invasie al bezet door separatisten die aangestuurd worden door Moskou. Sinds 24 februari heeft Rusland aanzienlijke terreinwinst geboekt in Loehansk, de provincie in het uiterste noordoosten van Oekraïne. Rusland controleert naar eigen zeggen 96 procent van de provincie. Maar het gewonnen terrein bestaat vooral uit plattelandsgebied. Rusland is niet geslaagd in de inname van Severodonetsk, met ruim 100.000 inwoners de grootste stad van de provincie. Ook aanvallen bij de strategisch gelegen stadjes Zolote en Popasna zijn afgeslagen, zegt het Oekraïense leger.

In de provincie Donetsk heeft Rusland in het zuiden gebied ingenomen. Ruim de helft van de provincie staat volgens Moskou nu onder Russische controle. Het offensief is gericht op Marioepol, waar Russische troepen het zwartgeblakerde centrum hebben bereikt. Rusland boekt er ‘langzaam, maar gestaag’ vooruitgang, volgens The Institute for the Study of War (ISW). De denktank verwacht dat Marioepol ‘in de nabije toekomst’ valt.

Kan Rusland na Marioepol de rest van de Donbas innemen?

Volgens het ISW hangt dat af van de verliezen die het Russische leger heeft geleden om Marioepol te bezetten. Zijn de verliezen groot, dan is de kans klein dat Rusland op korte termijn grootschalige gevechten kan hervatten in het oosten. “Het is nog te vroeg om te zeggen, maar de huidige indicatoren wijzen erop dat de Russische verliezen groot waren en zullen blijven”, aldus het ISW. De denktank acht een snelle Russische opmars in het oosten ‘onwaarschijnlijk’.

Hoe verdedigt het Oekraïense leger zich?

Tot vorige maand was het sterkste deel van het Oekraïense leger gevestigd in het oosten van het land. Daar woedde immers al acht jaar oorlog. Het Oekraïense leger heeft zich er ingegraven op beschermde plekken, achter heuvels en riviertjes. In de provincie Donetsk hebben Oekraïense militairen de meeste van die posities nog steeds in handen. Of ze die kunnen behouden, hangt af van hun herbevoorrading. De Oekraïense wapenindustrie is zwaar gehavend door Russische bombardementen. Westerse wapens die uit Polen worden aangevoerd, moeten meer dan duizend kilometer overbruggen om het oosten van Oekraïne te bereiken.

De Oekraïense regering beschuldigt Rusland van het gebruik van fosformunitie in de Donbas. Wat is daarover bekend?

Oekraïne zegt dat Rusland witte fosfor heeft ingezet bij aanvallen in de plaatsen Kramatorsk, Avdiivka (provincie Donetsk) en Popasna (provincie Loehansk). Het zelfontbrandende witte fosfor kan dodelijke brandwonden veroorzaken en is daarom controversieel.

Oekraïense militairen hebben foto’s gedeeld van bombardementen die lijken op bombardementen met fosformunitie. Maar er is geen onafhankelijke bevestiging van de inzet van fosfor door Rusland. Poetins woordvoerder reageerde onlangs op de beschuldigingen door te zeggen dat Rusland “nooit internationale conventies heeft geschonden”.

Fosformunitie staat niet op de lijst verboden chemische wapens van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens en is niet onder alle omstandigheden verboden. Verscheidene landen hebben fosformunitie gebruikt om rookschermen op te trekken. Mensenrechtenorganisaties eisen strengere internationale regels voor het gebruik van fosfor vanwege de grote kans op dodelijke brandwonden. Human Rights Watch documenteerde ernstige verwondingen door wit fosfor in onder meer Syrië, Afghanistan en Gaza.

40.000 extra vluchtelingen in 24 uur, maar stroom vertraagt

Iets meer dan 40.000 vluchtelingen zijn de afgelopen 24 uur Oekraïne ontvlucht. Daarmee komt het totaal sinds 24 februari op bijna 3,9 miljoen, zo blijkt uit een telling die de Verenigde Naties hebben gepubliceerd.

Sinds 22 maart is de vluchtelingenstroom aanzienlijk afgenomen. Toch liggen de aantallen dicht bij de raming die VN-vluchtelingenorganisatie aan het begin van het conflict had gemaakt.

In totaal hebben meer dan 10 miljoen mensen, of meer dan een kwart van de bevolking, hun huizen moeten verlaten door ofwel de grens over te steken ofwel elders in Oekraïne een toevluchtsoord te zoeken.

De VN schatten dat er bijna 6,5 miljoen binnenlandse ontheemden zijn.

Europa heeft sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer zo’n grote toevloed aan vluchtelingen gezien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234