Dinsdag 18/01/2022

ReportageUZ Gent

Als een uitzaaiende kanker ontwricht covid een heel ziekenhuis: ‘Dit is de zotste golf ever’

 FFP2-masker, schort, ontsmetten... altijd weer opnieuw. Veel zorgverleners zijn strijdvaardig maar vermoeid. Beeld Wouter Van Vooren
FFP2-masker, schort, ontsmetten... altijd weer opnieuw. Veel zorgverleners zijn strijdvaardig maar vermoeid.Beeld Wouter Van Vooren

‘Dit is voor ons al de zevende golf.' In het UZ Gent was de sfeer nog nooit zo bedrukt, en de piek is nog lang niet in zicht. ‘Ik vrees dat een lockdown onvermijdbaar is.’

Michiel Martin

“Dit is echt de zotste golf ever.” Heel even wanen we ons op een idyllische surfspot aan de Atlantische Oceaan, als het zinnetje valt. Spoedverpleegkundige Stephanie Timbreur (34) lacht, en benadrukt dat het “met een diepe zucht” bedoeld is, en kijkt dan weer koortsachtig naar het scherm waar de patiënteninfo verschijnt. Vier vakjes zijn er paars gekleurd. “Een covid-indicatie”, zegt ze. Of ze die vakjes soms weleens vervloekt? “Soms is nog licht uitgedrukt.”

Paars betekent namelijk: FFP2-masker, schort, ontsmetten. “Je probeert handelingen zo veel mogelijk te groeperen, die tijd in de isolatiekamer zo efficiënt mogelijk te spenderen. Maar vaak gebeurt het dan toch dat je nog iets vergeet”, zegt Timbreur. Elke keer opnieuw de hele rimram, ongeveer een minuut duurt het, zegt de timer. “Vooral mentaal begint het zwaar te wegen.” Voor de kamers die met ‘ISOLATIE RESP’ gemarkeerd zijn - ‘COVID’ bleek te stigmatiserend - zitten de blauwe zakken tjokvol gele schorten.

De spoedafdeling van het UZ Gent toont hoe de stijgende opnamecijfers een heel ziekenhuis ontwrichten, als een kanker die uitzaait in het lichaam. De dienst is niet alleen een poort voor langdurige covidopnames en transfers vanuit andere ziekenhuizen, de afgelopen weken is er ook een stijging van niet-covidgerelateerde aandoeningen, van beroertes tot hevige buikpijn. De opnamecijfers op spoed liggen in het UZ de afgelopen weken liefst 30 procent hoger dan in dezelfde periode in 2019.

Een eenduidige verklaring is er niet. “Sommige mensen hebben klachten al anderhalf jaar uitgesteld, anderen vertellen dat ze pas binnen een week een afspraak bij de huisarts kunnen krijgen”, ziet Jonas Apers (27). Zijn parcours als spoedarts-in-opleiding overlapt bijna volledig met deze crisis. “Je kiest deze job niet voor het gemak, je weet dat er drukke dagen komen”, zegt hij met zelfvertrouwen. Het wankelt maar een klein beetje. “Dit is natuurlijk wel elke dag, al weken aan een stuk.”

Stampvol

Het is de dunne koord waar heel wat zorgverleners op lopen: strijdvaardig, maar moegestreden. Af en toe valt er iemand af - of eerder uit - en er is sowieso al veel kort verzuim door besmettingen en quarantaine. Intussen blijven de cijfers maar (versneld) toenemen. Er liggen momenteel 3.397 coronapatiënten in Belgische ziekenhuizen, van wie 659 op intensieve. Een worstcasescenario - de grens van 1.200 intensivecarepatiënten - is niet uitgesloten.

Het UZ Gent ligt “stampvol”, horen we. Opnieuw een uitspraak die in een breder plaatje moet worden bekeken. De 68 covidpatiënten in dit ziekenhuis, van wie 22 op IZ, zijn ‘slechts’ de helft van de piek een jaar geleden (133, van wie 56 op IZ). Daar zijn we wel weer naar op weg, maar de spoeling bij het personeel is flinterdun. Zes vacatures op de longafdeling, nu een covidafdeling voor midcare ofte de ‘net-niet-IZ-gevallen’, staan al een paar maanden open.

Onlangs werd beslist dat niet alleen ingrepen met een IZ-opname, maar ook gewone niet-dringende zorg op de lange baan zal worden geschoven. Beeld Wouter Van Vooren
Onlangs werd beslist dat niet alleen ingrepen met een IZ-opname, maar ook gewone niet-dringende zorg op de lange baan zal worden geschoven.Beeld Wouter Van Vooren

De zotste golf ever dus. Peter De Paepe, diensthoofd spoed, maakt zich grote zorgen. Nooit eerder was een overleg met de diensthoofden “zo bedrukt en gelaten” als woensdagavond, zegt hij. Een intern streefdoel is dan ook gebarsten op het overleg: niet alleen ingrepen met een IZ-opname, maar ook gewone niet-dringende zorg zal op de lange baan geschoven worden.

“Het lukt gewoon niet meer”, zegt De Paepe over die moeilijke beslissing. De centrale opnamedienst “doet wonderen”, benadrukt hij, maar die kan nu eenmaal niet met bedden en personeel blijven toveren. “Als we vanuit onze afdeling geen patiënten meer kunnen doorschuiven omdat alle bedden vol liggen, dan stropt de hele keten.”

Verderop heeft het al gevolgen. Op de IZ-afdeling op de twaalfde verdieping rinkelt de telefoon van hoofdverpleegkundige Claus Verdonck (49). Hij geeft orders over “cohorteren” en “eenheden”, jargon voor de herorganisatie die aan de gang is: non-covidpatiënten verhuizen om weer de hele eenheid vrij te maken voor covidpatiënten. Een aantal verpleegkundigen verlaten binnenkort hun comfortzone, het operatiekwartier, en komen deze bedden versterken.

“Dit is voor ons eigenlijk al de zevende golf. Er zijn niet enkel drie covidgolven gepasseerd, maar ook al drie inhaalgolven. De druk is nooit afgenomen”, vertelt Verdonck. Het doet pijn, zo vertelt zijn gelaatsuitdrukking, om te kijken naar 35.000 mensen die in Brussel op straat komen om te protesteren tegen de coronamaatregelen. “En dat terwijl wij ons elke dag vol aan het inzetten zijn.”

Ook het aantal niet-gevaccineerde patiënten op intensieve zorg, ongeveer de helft, blijft moeilijk te verteren. Het meest extreme voorbeeld: een jonge patiënt die al zo’n tachtig dagen aan een hart-longmachine ligt. “Op dat bed alleen al hadden we twintig andere ernstig zieken kunnen helpen, of veertig openhartoperaties kunnen uitvoeren”, rekende IZ-diensthoofd Dominique Benoit gisteren al uit.

“Dat voelt aan als een slag in het gezicht, maar eens we aan een bed staan, maken we geen enkel onderscheid”, zegt Verdonck daarover. Hij is trouwens de enige die het l-woord hardop uitspreekt. “Er is te weinig enthousiasme om de huidige regels op te volgen, zo gaan we het niet redden. Dus ja, persoonlijk vrees ik dat een lockdown onvermijdbaar is.”

Boosterprik

Tijd of fut om ’s avonds nog een minuutje te applaudisseren voor de vervroegde samenkomst van het overlegcomité zal er alleszins niet zijn. De horizon van de zorgverlener ligt niet vandaag of morgen, of zelfs niet waar de curve straks piekt. Wat nu op het schap vliegt, moet straks weer ingehaald worden.

“Ik mis vooral een langetermijnvisie voor de zorg”, zegt Andreas Muys (24), verpleegkundige op de afdeling midcare - normaal dus de longafdeling. “Wat gaan we doen als de cijfers volgend jaar weer stijgen. Opnieuw twee weken te lang wachten om in te grijpen?” Hij snakt naar de werkomgeving waarvoor hij vorig jaar in feite gerekruteerd is, een plek waar vooral chronische longpatiënten behandeld worden. Vertrouwde gezichten, waar een band mee ontstaat.

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Covidpatiënten voelen wat anoniemer, zijn soms ook erg kwaad. Op midcare liggen net vrij veel gevaccineerden, zelfs oudere mensen die al een boosterprik hebben ontvangen maar wier verzwakte immuunsysteem het toch laat afweten. “Die mensen begrijpen niet waarom ze hier toch nog belanden”, zegt hoofdverpleegkundige Fatima Snoussi (52).

Aan haar goedlachsheid zal het niet liggen, Snoussi zucht veel minder diep dan ondergetekende bij het fileren van deze hele situatie. “Ze gaan al met iets heel strafs moeten komen vooraleer ik met tegenzin naar het werk kom”, is ze stellig. Het vooruitzicht van nieuwe zorgbuddy’s die zijn opgetrommeld, studenten verpleegkunde en geneeskunde, doet bovendien deugd. Een beetje hoop.

Het is broodnodig. De zorg voor covidpatiënten is zwaar en eentonig. Bandwerk mogen we het van Snoussi niet noemen, maar af en toe foeteren leden van haar team het desalniettemin. Als er iemand is om het te horen, tenminste. “Met het hele team samen boterhammekes eten, dat gaat op dit moment niet”, zegt ze. “Het is niet makkelijk om het teamgevoel te bewaren.”

Dystopisch

Ga er maar eens aan staan. Muys, verse rekruut, bemande de voorbije dagen een aantal nieuwe kamers op de afdeling waar de zwaarste patiënten behandeld worden. “Er is amper tijd voor een pauze, omdat je de hele tijd aanwezig moet zijn in die kamers.” Het stapeltje handschoenen en schorten dat doorheen de dag leeg raakt, knaagt aan hem, zegt hij. En niet alleen dat: “Vorige week zijn twee van mijn patiënten gestorven. Dat hakte er echt in.”

De kamers zelf mogen we niet in, maar naar verluidt is het panorama ’s ochtends een tikkeltje dystopisch. Binnen op bed een covidpatiënt, buiten op straat een meterslange wachtrij voor het testcentrum. “De piek is nog lang niet bereikt”, zucht Claus Verdonck. “Maar negatief zijn heeft geen zin. Wij blijven er samen voor gaan.”

De redactie van De Morgen selecteert elke weekdag een uitzonderlijk artikel zoals dit in de ‘Verhaal van de dag’-nieuwsbrief. Vul hieronder uw mailadres in om voortaan ook deze e-mail te krijgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234